Κώστας Παπαγιάννης (Novartis): Το 97% των δεδομένων υγείας παραμένει αναξιοποίητο – Το νέο στοίχημα της εταιρείας

Η επόμενη μέρα για τη δημόσια υγεία κρίνεται πλέον στην ικανότητά μας να ξεκλειδώσουμε τη δύναμη της πληροφορίας. Αυτό επισημαίνει ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Novartis Ελλάδας-Κύπρου-Μάλτας, Κώστας Παπαγιάννης, σε συνέντευξή του στο Mononews.

Ο κ. Παπαγιάννης αναλύει πώς η αξιοποίηση των δεδομένων μετατρέπεται από τεχνολογική πρόκληση σε επιτακτική ανθρωποκεντρική ανάγκη, επισημαίνοντας ένα παράδοξο της ψηφιακής εποχής.

Όπως αναφέρει, ο όγκος της πληροφορίας αυξάνεται, όμως το 97% των δεδομένων υγείας παραμένει σήμερα αναξιοποίητο.

Σε μια εποχή που τα χρόνια νοσήματα κυριαρχούν και πιέζουν τα συστήματα υγείας, το παραδοσιακό μοντέλο που «αντιδρά» μόνο μετά την εμφάνιση της νόσου κρίνεται πλέον μη βιώσιμο.

Η Novartis επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της, επενδύοντας σε προγνωστικά μοντέλα και σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, που στόχο έχουν την έγκαιρη διάγνωση και την εξατομικευμένη φροντίδα.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο του φαρμακευτικού κολοσσού, για την Ελλάδα το στοίχημα είναι η μετάβαση από την απλή ψηφιακή καταγραφή στην ουσιαστική ψηφιακή ωριμότητα.

Μέσα από στρατηγικές συνεργασίες και τη χρήση δεδομένων πραγματικού κόσμου, ο στόχος είναι η οικοδόμηση ενός συστήματος, που τοποθετεί τον άνθρωπο στο επίκεντρο, σώζει ζωές και βελτιώνει την καθημερινότητα των ασθενών.

Ακολουθεί η συνέντευξη, που μας παραχώρησε ο κ. Κώστας Παπαγιάννης.

Κύριε Παπαγιάννη,  στο πλαίσιο του 11ου Φόρουμ των Δελφών αναδείξατε τον καθοριστικό ρόλο των δεδομένων στην υγεία. Γιατί είναι σήμερα τόσο κρίσιμο αυτό το ζήτημα;

Η συζήτηση για τα δεδομένα στην υγεία δεν αποτελεί μια μελλοντική προοπτική ή επιλογή. Αποτελεί μια άμεση προτεραιότητα, που μπορεί να επηρεάσει τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας σήμερα.

Η αξιοποίηση των δεδομένων δεν είναι απλώς εργαλείο βελτιστοποίησης, αλλά βασικός μοχλός για αποδοτικότητα, ανθεκτικότητα και ποιοτική φροντίδα.

Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης ζήτησης και περιορισμένων πόρων, η ικανότητα μετατροπής των δεδομένων σε εφαρμόσιμη γνώση αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τα εθνικά συστήματα υγείας και τους φορείς λήψης των αποφάσεων. Δεν αποτελεί μόνο τεχνολογική πρόκληση, αλλά κυρίως μια ανθρωποκεντρική ανάγκη, που μπορεί να σώσει ζωές και να βοηθήσει τους ανθρώπους να ζουν περισσότερο και καλύτερα.

Ενώ υπάρχει αύξηση του όγκου των δεδομένων στον κλάδο της υγείας, το 97% παραμένει αναξιοποίητο. Η πραγματική αξία προκύπτει, όταν αυτά μετατρέπονται σε αξιοποιήσιμη γνώση, που επιτρέπει την πρόβλεψη κινδύνων, την έγκαιρη διάγνωση, την καλύτερη κατανομή των διαθέσιμων πόρων και, τελικά, καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς.

Γιατί δεν αρκεί πλέον ένα μοντέλο υγείας, που εστιάζει κυρίως στη θεραπεία, ειδικά όταν μιλάμε για τα χρόνια νοσήματα;

Τα παραδοσιακά μοντέλα υγείας, που εστιάζουν στη θεραπεία και όχι στην πρόληψη, δεν επαρκούν πλέον, καθώς δομήθηκαν για τη διαχείριση οξέων επεισοδίων.

Ωστόσο σήμερα μιλάμε για μετατόπιση του επιδημιολογικού φορτίου, καθώς τα χρόνια νοσήματα κυριαρχούν. Τα καρδιαγγειακά και ο καρκίνος παραμένουν οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως, ασκώντας τεράστια πίεση στα συστήματα υγείας και ευρύτερα σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.

Ως εκ τούτου, απαιτούνται δομικές αλλαγές στα μοντέλα περίθαλψης, με στόχο τη δια βίου περίθαλψη και την εξατομικευμένη φροντίδα και όχι την αποσπασματική θεραπεία.

Η προσέγγιση των συστημάτων υγείας «παρεμβαίνω με την εμφάνιση της νόσου» οδηγεί σε εκθετική αύξηση του κόστους και δεν αξιοποιεί τις δυνατότητες, που προσφέρει η πρόληψη και η διαχείριση των βασικών καθοριστών υγείας (lifestyle, εγγραμματοσύνη κτλ).

Υπάρχει κάτι, πιστεύετε, που μπορεί να αλλάξει την πορεία μιας νόσου;

Είναι χαρακτηριστικό ότι περισσότεροι από τους μισούς θανάτους, που συνδέονται κάθε χρόνο με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, μπορούν να προβλεφθούν.

Πώς; Μέσω ενός συστήματος που αξιοποιεί τα δεδομένα και προσφέρει στοχευμένες παρεμβάσεις, έγκαιρη διάγνωση και υποβοήθηση του πληθυσμού, για την αποτελεσματική διαχείριση των παραγόντων κινδύνου και των χρόνιων νοσημάτων.

Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η συνεχής παρακολούθηση μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά την πορεία μιας νόσου.

Οι ανάγκες των ασθενών απαιτούν πλέον δυναμικές και εξατομικευμένες προσεγγίσεις φροντίδας. Γι’ αυτό στόχος μας είναι να διαμορφώσουμε ένα σύστημα υγείας, που να στηρίζεται στην πρόληψη και όχι στην αντίδραση, με την ενεργό συμμετοχή των ασθενών/πολιτών.

Πώς μπορούν, λοιπόν, τα δεδομένα να συμβάλουν πιο ουσιαστικά στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και τη βελτίωση της φροντίδας των ασθενών;

Η αξιοποίηση των δεδομένων στην υγεία δεν είναι, πλέον, θέμα τεχνολογικής δυνατότητας, αλλά επιχειρησιακού επανασχεδιασμού, ο οποίος μετακινεί τη συζήτηση από την απλή συλλογή και καταγραφή των δεδομένων και εστιάζει σε αποφάσεις και πολιτικές, που λαμβάνονται με βάση τα δεδομένα.

Με τη βοήθεια ψηφιακών εργαλείων, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, μπορούμε να εντοπίζουμε νωρίτερα ομάδες υψηλού κινδύνου και κατ’ επέκταση να υιοθετήσουμε προγνωστικά μοντέλα για τον εντοπισμό του κινδύνου, πριν από την εκδήλωση της νόσου.

Επιπλέον μας βοηθούν να υποστηρίζουμε πιο έγκαιρες διαγνώσεις και να σχεδιάζουμε παρεμβάσεις προσαρμοσμένες στο προφίλ κάθε ασθενούς/πολίτη.

Τα δεδομένα πραγματικού κόσμου (real world data) μας βοηθούν να κατανοούμε καλύτερα τι λειτουργεί στην πράξη, για ποιους ασθενείς και υπό ποιες συνθήκες. Αυτό οδηγεί σε πιο αποδοτική χρήση των πόρων, με πολλαπλά οφέλη για το σύστημα υγείας και τους ασθενείς.

Η πραγματική αξία δεν βρίσκεται στον όγκο των δεδομένων και στην καταγραφή τους, αλλά στην ικανότητα μετατροπής τους σε έγκαιρες, στοχευμένες και εξατομικευμένες αποφάσεις.

Πώς αλλάζει ο ρόλος της φαρμακοβιομηχανίας σε αυτή τη νέα, πιο data-driven εποχή της υγείας;

Η φαρμακευτική βιομηχανία έχει εξελιχθεί από τον παραδοσιακό ρόλο του «παραγωγού φαρμάκων». Έχει, πλέον, αναλάβει έναν πιο σύνθετο ρόλο, που αξιοποιεί πλατφόρμες υγείας, δεδομένα πραγματικού κόσμου και προηγμένα αναλυτικά εργαλεία, με στόχο την παραγωγή αξιοποιήσιμων δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και τη διαμόρφωση ενός πιο ολοκληρωμένου και αποδοτικού μοντέλου φροντίδας υγείας.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η βιομηχανία δεν συμβάλλει μόνο με καινοτόμες θεραπείες, αλλά και με τεχνογνωσία, τεχνολογία και λύσεις, που ενισχύουν την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη συνολική βελτίωση της φροντίδας των ασθενών.

Ο ρόλος μας δεν είναι να υποκαταστήσουμε το σύστημα υγείας, αλλά να συνεισφέρουμε ενεργά στη μετεξέλιξή του.

Τι πρωτοβουλίες αναπτύσσει η Novartis σε αυτόν τον τομέα;

Στη Novartis πιστεύουμε ότι το σύστημα υγείας του μέλλοντος οφείλει να αξιοποιεί τα δεδομένα και την τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να γίνει προγνωστικό, πιο στοχευμένο και πιο αποδοτικό.

Σε αυτό το πλαίσιο αναπτύσσουμε πρωτοβουλίες, όπως το AI4HealthCities, που με τη δύναμη της τεχνητής νοημοσύνης βοηθά τις αρμόδιες αρχές να ιεραρχούν παρεμβάσεις, εκεί όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες.

Επιπλέον το Cardio4Cities, που μετατρέπει τις πληροφορίες, που αντλούνται από τα δεδομένα υγείας, σε πρακτικές δράσεις, συμβάλλοντας σε καλύτερη διαχείριση των πόρων και σε πιο αποτελεσματικές λύσεις για τη δημόσια υγεία.

Τι χρειάζεται σήμερα η Ελλάδα, για να περάσει σε έναν ουσιαστικό ψηφιακό μετασχηματισμό στην υγεία;

Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα στην ψηφιοποίηση της υγείας. Όμως σήμερα το ζητούμενο είναι, να περάσουμε, από μεμονωμένες πρωτοβουλίες, σε έναν πραγματικά ολοκληρωμένο ψηφιακό μετασχηματισμό.

Αυτό προϋποθέτει ένα συνεκτικό εθνικό όραμα, με έμφαση στη διαλειτουργικότητα, την πρόσβαση και την αξιοποίηση των δεδομένων σε όλο το σύστημα.

Η αξιοποίηση των ευκαιριών, που δημιουργεί το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Δεδομένων Υγείας (EHDS), και η δημιουργία ενός κεντρικού κόμβου πρόσβασης σε δεδομένα, είναι κρίσιμες προϋποθέσεις για ένα σύγχρονο σύστημα υγείας.

Απαιτούνται, όμως, και ισχυρές συνεργασίες μεταξύ Πολιτείας, επιστημονικής κοινότητας και ιδιωτικού τομέα, μαζί με ένα σαφές πλαίσιο διακυβέρνησης, που να διασφαλίζει αξιοπιστία, ασφάλεια και εμπιστοσύνη.

Οφείλουμε να κινηθούμε έγκαιρα και συντονισμένα, αξιοποιώντας τις σημαντικές ευκαιρίες για αύξηση της καινοτομίας και ενίσχυση της έρευνας και ανάπτυξης.

Ποιοι είναι, κατά τη γνώμη σας, οι βασικοί πυλώνες, πάνω στους οποίους πρέπει να οικοδομηθεί το σύστημα υγείας του μέλλοντος;

Το σύστημα υγείας του μέλλοντος οφείλει να εξελιχθεί σε ένα μοντέλο, που θα είναι προγνωστικό, προκειμένου να εντοπίζει έγκαιρα τους κινδύνους, προληπτικό, με ουσιαστικές παρεμβάσεις πριν η νόσος εξελιχθεί, και προσωποποιημένο, ανταποκρινόμενο στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ανθρώπου.

Για να επιτευχθεί αυτή η μετάβαση, απαιτείται ένα σύγχρονο υγειονομικό οικοσύστημα, που λειτουργεί με κοινό όραμα και ισχυρές συνεργασίες.

Σε αυτό το πλαίσιο, οφείλουμε να εστιάσουμε στη μετάβαση από την ψηφιακή ετοιμότητα στην ψηφιακή ωριμότητα.

Αυτό σημαίνει συστηματική αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων στη λήψη αποφάσεων και ένα ισχυρό πλαίσιο διακυβέρνησης, που ενισχύει τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη.

Μόνο έτσι μπορούμε να μετατρέψουμε τη γνώση σε πράξη και τον ψηφιακό μετασχηματισμό σε πραγματική αξία για τους ασθενείς και την κοινωνία.

Δείτε επίσης

Κώστας Παπαγιάννης: Δεινός σκιέρ και doer ο νέος πρόεδρος και CEO της Novartis Hellas

Θ. Τρύφων και Δ. Δέμος: Η ιστορία ζωής δύο επιχειρηματιών, με όραμα και έντονη κοινωνική δράση