Καθώς η μετριοπάθεια δεν ήταν ποτέ ισχυρό χαρακτηριστικό του Τραμπ, δεν προξενεί και μεγάλη έκπληξη η απόφαση του να έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας (FED) των ΗΠΑ J. Powell, όταν σε αντίθεση θα μπορούσε να περιμένει μέχρι τον Μάιο του 2026 οπότε λήγει η θητεία του ως Chair (Πρόεδρος). Πιθανά να επηρεάστηκε από το γεγονός ότι ο Powell –αν ήθελε– μπορούσε να παραμείνει ως governor (διοικητής) μέχρι τις 31/1/2028 –οπότε θα εξακολουθούσε να ασκεί επιρροή στην κρίσιμη FOMC (Federal Open Markets Commission) που λαμβάνει τις αποφάσεις για τα επιτόκια.

Η εργαλειοποίηση του υπουργείου Δικαιοσύνης να στραφεί ποινικά κατά δύο από τα 12 μέλη της Επιτροπής που ψηφίζουν (Powell και –πριν λίγο καιρό– Lisa Cook) δείχνει ότι ο Τραμπ θέλει να τους υποχρεώσει σε παραίτηση ώστε να διασφαλίσει μία λεπτή ισορροπία υπέρ των λεγόμενων «περιστεριών» (doves), με επικεφαλής τον Stephen Miran.

Όλα αυτά συμβαίνουν επειδή η δομή και οι διαδικασίες της FOMC δεν επιτρέπουν στον Τραμπ να ασκήσει πολιτική όπως εκείνος θέλει. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή αποτελείται από 19 άτομα: επτά μόνιμα μέλη, και 12 διοικητές των 12 περιφερειακών FED τραπεζών. Στην ψηφοφορία για τα επιτόκια συμμετέχουν τα επτά (7) μόνιμα μέλη, ο πρόεδρος της FED της Νέας Υόρκης και εκ περιτροπής τέσσερις (4) από τους περιφερειακούς διοικητές.

Η κρίσιμη δωδεκάδα για το 2026 είναι οι Powell (πρόεδρος), Jefferson (αντιπρόεδρος) Barr, Bowman, Cook, Miran, Waller και Williams (Νέα Υόρκη), συν από την περιφέρεια οι Hammack (Cleveland) Paulson (Philadelphia), Logan (Dallas) και Kashkari (Minneapolis).

Ακριβώς στη σύνθεση αυτή εστιάζεται το πρόβλημα για τον Τραμπ, ο οποίος έχει αρχίσει βάσιμα να φοβάται πως η κατάσταση της οικονομίας μπορεί να του στοιχίσει τις εκλογές στο Κογκρέσο.

Το κόμμα του έχει ισχνή πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ στην Γερουσία οι Ρεπουμπλικάνοι θα πρέπει να υπερασπιστούν 22 έδρες, ενώ οι δημοκρατικοί μόνο 13. Αυτό σημαίνει πως αν οι δημοκρατικοί κερδίσουν 5 θέσεις στην Βουλή και 4 στην Γερουσία θα πάρουν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Χειρότερος εφιάλτης για τον Τραμπ δεν θα μπορούσε να υπάρχει.

Είναι αναγκαίο, λοιπόν, για τον Τραμπ να ριψοκινδυνεύσει μείωση των επιτοκίων τώρα (ενώ ο πληθωρισμός είναι χονδρικά στο 2,5%) προκειμένου να επιφέρει μία υψηλή αύξηση στην δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, όταν η ανεργία έχει ήδη σημειώσει ήπια άνοδο στο 4,5%. Με βάση την τωρινή σύνθεση της FOMC τέσσερις (4) διοικητές είναι υπέρ της μείωσης, δύο (2) κατά και έξη (6) ψηφίζουν σχεδόν αποκλειστικά με βάση τα στατιστικά δεδομένα (data driven). Στρεφόμενος κατά Powell και Cook ( που ανήκουν στους 6) ο Τραμπ ελπίζει να αλλάξει την ισορροπία στην Επιτροπή. Δυστυχώς γι’ αυτόν, όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο του αρνήθηκε το δικαίωμα να απολύσει την Cook, ενώ ο Powell τελικά επέλεξε την ανοιχτή σύγκρουση και να μην παραιτηθεί.

Με βάση την απόφαση για την Cook, είναι αμφίβολο αν ο Τραμπ θα προσφύγει ξανά στο Ανώτατο Δικαστήριο ζητώντας τώρα την αποπομπή του Powell.

Η πιθανότερη εκδοχή, λοιπόν, για την πορεία των επιτοκίων στο τέλος Ιανουαρίου 2026 είναι μία ελαφρά μείωση (κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες) κυρίως λόγω της αδυναμίας που δείχνει η αγορά εργασίας. Η μη αλλαγή «παίζει» ως δεύτερη πιθανότητα, αλλά πολύ πιο αδύναμη από την πρώτη. Αντίθετα, μέσω του Miran o Τραμπ θα ήθελε να δει μία μείωση τουλάχιστον της τάξης των 0,50 π.μ. άμεσα και άλλες μικρότερες στα δύο επόμενα τρίμηνα ώστε να φανούν θετικά αποτελέσματα στην οικονομία πριν τις εκλογές του Νοεμβρίου– όπως ελπίζει και πιστεύει.

Η κομματική διάσταση της σύγκρουσης που αναλύθηκε δεν σημαίνει πως απομακρύνθηκαν οι θεσμικοί κίνδυνοι που αυτή συνεπάγεται. Και είναι σημαντικοί—από την ενίσχυση των πληθωριστικών προσδοκιών και την έλλειψη ρευστότητας σε δολάρια (funding squeeze) μέχρι την επανεκτίμηση των τιμών (repricing) για τα ευρωπαϊκά ομόλογα και την ευρωπαϊκή πορεία του πληθωρισμού (μέσω των swap lines και του συναλλαγματικού κινδύνου). Το κυριότερο πρόβλημα, όμως, εστιάζεται στην απώλεια εμπιστοσύνης στην ανεξαρτησία και σταθερότητα της FED.

Ήδη, αντιδράσεις που έχουν καταγραφεί (στροφή στο χρυσό, ισοτιμία δολαρίου, κινήσεις χρηματιστηρίων) υποδηλώνουν την ύπαρξη και ενίσχυση του συγκεκριμένου θεσμικού κινδύνου που θα διαχυθεί στις αγορές μέσω των ΤΒs (Treasury bills) που αποτελούν θεμέλιο των παγκόσμιων αποτιμήσεων και εγγυήσεων.

Στην περίπτωση αυτή, ας τρέφουν ορισμένοι περιορισμένες ελπίδες για την αυτοπειθαρχία των αγορών. Αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως φρένο (π.χ. με την άνοδο των αποδόσεων) –κι αυτό είναι ένα ισχυρά πιθανό σενάριο προς το παρόν. Δεν μπορεί, όμως, να λειτουργήσει ως εγγύηση κατά μίας θεσμικής κρίσης που θα καταστήσει την απόπειρα και το κόστος ελέγχου από απαγορευτικά κοστοβόρο έως αδύνατο— γεγονός που διόλου αποκλείεται.

Διαβάστε επίσης:

Μητσοτάκης και Δένδιας διαβάζουν σωστά τον Τραμπικό κόσμο

Ακρίβεια χωρίς άλλοθι: Η Ελλάδα των ολιγοπωλίων

Ντόναλντ Τραμπ: Την πατήσαμε αν κριθούν αντισυνταγματικοί οι δασμοί