Ο «πατερούλης» δεν είναι κακός άνθρωπος. Απλώς ξέρει. Ξέρει τι σου χρειάζεται, ξέρει τι είναι ρεαλιστικό, ξέρει γιατί αυτό που ζητάς δεν γίνεται τώρα. Έχει απαντήσεις για όλα, εκτός από το ερώτημα που δεν του κάνεις ποτέ: ποιος τον ρώτησε;

Ας δούμε, για παράδειγμα, τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

Ανάμεσα στα πολλά που συζητούνται, ξεπρόβαλε και το εξής “δίδυμο”: το δικαίωμα του εκλέγεσθαι, από τα 25 στα 21 χρόνια — και η αναστολή στράτευσης για βουλευτές.

Το πρώτο παρουσιάζεται ως πρόοδος.

Το δεύτερο ως τεχνική ρύθμιση.

Μαζί, όμως, σχηματίζουν μια εικόνα που λέει πολύ περισσότερα από χίλιες λέξεις.

Στα 18 είσαι αρκετά ενήλικας για να ψηφίζεις και να στρατεύεσαι. Αρκετά ενήλικας ώστε οι γονείς σου να μην έχουν πλέον νομική υποχρέωση να σε συντηρούν — αλλά αόρατος για την εφορία, αόρατος στον εξωδικαστικό συμβιβασμό του δανείου που εκδόθηκε όταν ήσουν ανήλικος, αόρατος παντού εκτός από το στρατολογικό μητρώο.

Στα 21 θα σε «αφήνουν» να εκλεγείς — χάρη σου κάνουν.

Η θητεία που υπηρέτησες κανονικά, χωρίς μισθό και χωρίς ένσημα, σε κάνει λίγο χαζούλη. Αν έπαιρνες ένα περίεργο “πιστοποιητικούλι”, θα μπορούσες να πάρεις αναβολή. Δεν μετράς πουθενά — εκτός αν εκλεγείς. Και τότε οι κανόνες αλλάζουν.

Τους νέους τους θέλουμε για όλα — να ψηφίζουν, να στρατεύονται, να δουλεύουν, να πληρώνουν εισφορές. Εκτός από ένα: να εκλέγονται. Είναι ανώριμοι.

Όπως ακριβώς ήταν ανώριμες οι γυναίκες — μέχρι που αποφασίσαμε ότι δεν ήταν. Ο «πατερούλης» έχει μακρά ιστορία στο να ορίζει ποιος είναι έτοιμος για δικαιώματα.

Αυτό, αν μη τι άλλο, είναι συνταγματικό ζήτημα.

Το άρθρο 4 είναι σαφές: ίσοι ενώπιον του νόμου. Όχι ίσοι στα κείμενα και άνισοι στην πράξη.

Η αντιπροσώπευση δεν σημαίνει ότι αποφασίζεις — σημαίνει ότι ψηφίζεις για κάποιον που αποφασίζει για σένα. Και εκείνος ξέρει καλύτερα. Πάντα ήξερε.

Η λύση για τους βουλευτές, βέβαια, βρέθηκε γρήγορα. Κομψή, αν την κοιτάς από ψηλά.

Προβληματική μόνο αν την κοιτάς από κάτω — από εκεί που στέκεται ο νέος που μετράει χαμένα ένσημα, ο εργαζόμενος που επιστρέφει από τη θητεία με κενό στο βιογραφικό και κενό στο ταμείο ασφάλισης.

Αυτοί δεν χρειάζονται επιτροπή να τους εξηγήσει τι τους κοστίζει.

Το ξέρουν ήδη — όπως το ξέρουν και οι γυναίκες που αναβάλλουν τη μητρότητα, παρά τη νομική κάλυψη, γιατί το σύστημα στην πράξη εξακολουθεί να τιμωρεί την επιλογή.

Ο «πατερούλης» δεν αρνείται ότι υπάρχει πρόβλημα — αυτό θα ήταν πολύ χοντρό. Το αναγνωρίζει με σοβαρό ύφος, το στεγάζει σε κάποια επιτροπή, και βρίσκει μια λύση που αντιμετωπίζει το μέρος του προβλήματος που τον αφορά.

Η αναστολή για βουλευτές δεν είναι κυνισμός — είναι η επίσημη παραδοχή ότι η θητεία συγκρούεται με την επαγγελματική ζωή, λυμένη αποκλειστικά για την κατηγορία που έχει τη δυνατότητα να ψηφίσει τη λύση για τον εαυτό της.

Η υπόλοιπη λύση δεν είναι μυστική. Μισθός αντίστοιχος του κατώτατου. Αυτόματη καταβολή εισφορών. Δυνατότητα τμηματικής θητείας για εργαζόμενους — άνδρες και γυναίκες.

Αυτή η τελευταία δεν είναι μόνο ζήτημα δικαιοσύνης απέναντι στον πολίτη — είναι και ζήτημα λειτουργικότητας για τον ίδιο τον στρατό.

Η ενισχυμένη εφεδρεία έχει νόημα μόνο αν ο έφεδρος που καλείς ξέρει τι κάνει όταν τον καλέσεις.

Η επιστράτευση του 1974 δεν χρειάζεται πολλή ανάλυση: έφεδροι κλήθηκαν και βρήκαν τουφέκια που θύμιζαν περισσότερο Καλπάκι παρά σύγχρονο πεδίο μάχης.

Η τμηματική θητεία με ενημέρωση στα νέα συστήματα δεν είναι πολυτέλεια — είναι η στοιχειώδης προϋπόθεση για να έχει η λέξη «εφεδρεία» κάποιο περιεχόμενο.

Αυτά δεν τα ανακαλύπτουμε τώρα. Ο μόνος που δεν βιάζεται να τα λύσει είναι εκείνος που δεν τα βιώνει.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία: ο «πατερούλης» δεν αποφεύγει τη λύση επειδή δεν ξέρει. Την αποφεύγει επειδή δεν τον πονάει.

Και όταν δεν σε πονάει, κάθε αναβολή φαίνεται λογική, κάθε επιτροπή φαίνεται βήμα προόδου, και κάθε εξαίρεση για τους 300 φαίνεται «ρεαλιστική» ρύθμιση — από αυτές που μπαίνουν για να «καούν» ή για να γίνει ανταλλαγή τους με κάτι άλλο.

Το 2026, ο νέος που υπηρετεί την πατρίδα του παραμένει ο μοναδικός εργαζόμενος που πληρώνει — κυριολεκτικά και ασφαλιστικά — για το δικαίωμα να το κάνει. Και μετά απορούμε γιατί οι νέοι αντιμετωπίζουν την πολιτική σαν πίτα που δεν τρως — τι σε μέλει κι αν καεί.

Διαβάστε επίσης: 

Ο Κέινς επέστρεψε – Μην του πείτε ότι δεν έφυγε ποτέ

Ποιοι οδήγησαν τη χώρα στη χρεοκοπία – και ποιοι πλήρωσαν τον λογαριασμό

Τρεις θητείες και φεύγεις