Την αξιολόγηση BBB με σταθερές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας επαναβεβαίωσε το βράδυ της Παρασκευής ο οίκος Fitch, όπως ανέμενε η αγορά.

Υπενθυμίζεται πως η Fitch είχε προχωρήσει τον περασμένο Νοέμβριο σε αναβάθμιση του αξιόχρεου της Ελλάδας από το ΒΒΒ- στο ΒΒΒ.

1

Ανάλογη στάση με την αποψινή της Fitch είχαν κρατήσει και οι υπόλοιποι οίκοι, υπό το βάρος της γεωπολιτικής αβεβαιότητας στη Μέση Ανατολή και των πιέσεων στην ενέργεια. Ο οίκος Standard & Poor’s, στην πρώτη αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας φέτος, στις 24 Απριλίου, είχε διατηρήσει αμετάβλητη την αξιολόγηση της Ελλάδας (BBB- με σταθερές προοπτικές), ενώ και η  Morningstar DBRS διατήρησε την Ελλάδα στο BBB με σταθερό outlook, στις αρχές Μαρτίου. Την ίδια γραμμή ακολούθησαν, λίγες ημέρες μετά, τόσο η Moody’s (Baa3 με σταθερές προοπτικές), όσο και η Scope (ΒΒΒ με σταθερό outlook).

Όπως αναφέρει ο οίκος Fitch, η αξιολόγησή της για την Ελλάδα στηρίζεται «στα επίπεδα κατά κεφαλήν εισοδήματος που βρίσκονται πάνω από τον μέσο όρο της κατηγορίας «BBB», καθώς και σε δείκτες διακυβέρνησης ελαφρώς υψηλότερους από τον αντίστοιχο μέσο όρο. Παράλληλα, υποστηρίζονται από ένα αξιόπιστο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής, το οποίο ενισχύεται από τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρωζώνη. Η δημοσιονομική και μακροοικονομική προσαρμογή έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια, ενδυναμώνοντας τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας και την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.

Τα θετικά αυτά στοιχεία αντισταθμίζονται από την κληρονομιά της κρίσης δημόσιου χρέους, και ιδιαίτερα από το πολύ υψηλό —αν και σταθερά μειούμενο— επίπεδο δημόσιου χρέους, τη σημαντική απώλεια οικονομικής παραγωγής, τις επίμονες εξωτερικές ανισορροπίες και τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις που προέρχονται από τον τραπεζικό τομέα.»

Ο οίκος αναφέρει πως παράγοντες που θα μπορούσαν, μεμονωμένα ή συνδυαστικά, να οδηγήσουν σε αρνητική αξιολόγηση ή υποβάθμιση είναι οι εξής: 

–Δημόσια οικονομικά: Αποτυχία διατήρησης της πτωτικής πορείας του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ, για παράδειγμα λόγω μόνιμης δημοσιονομικής χαλάρωσης ή υλοποίησης σημαντικών ενδεχόμενων υποχρεώσεων.

–Μακροοικονομικά / Εξωτερικός τομέας: Ένα αρνητικό σοκ που θα επηρέαζε το μεσοπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό της Ελλάδας ή θα επιδείνωνε τις εξωτερικές ανισορροπίες.

Αντίθετα, παράγοντες που θα μπορούσαν, μεμονωμένα ή συνδυαστικά, να οδηγήσουν σε θετική αξιολόγηση ή αναβάθμιση είναι οι εξής:

–Δημόσια οικονομικά: Περαιτέρω σημαντική μείωση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, ως αποτέλεσμα υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και διατήρησης ισχυρής ανάπτυξης.

–Μακροοικονομικά: Βελτίωση του μεσοπρόθεσμου αναπτυξιακού δυναμικού και των οικονομικών επιδόσεων, για παράδειγμα μέσω υψηλότερων επενδύσεων ή εφαρμογής διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Αναλύοντας τους βασικούς παράγοντες αξιολόγησης (Key Rating Drivers), η Fitch αναφέρει για την Ελλάδα:

Ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη:

Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας διατηρήθηκε σταθερή, λίγο πάνω από το 2%, την περίοδο 2023-2025, παρά τα διάφορα γεωπολιτικά και εμπορικά σοκ. Η Fitch προβλέπει ελαφρώς χαμηλότερη ανάπτυξη το 2026, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ωστόσο η οικονομία θα συνεχίσει να επωφελείται από το τελευταίο έτος των επενδυτικών κινήτρων του Ταμείου Ανάκαμψης Next Generation EU. Μεσοπρόθεσμα, αναμένεται σταδιακή σύγκλιση των εισοδημάτων με τον μέσο όρο της ευρωζώνης, στηριζόμενη σε εκτιμώμενο δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης 2%. Η εγχώρια ζήτηση θα παραμείνει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης, υποστηριζόμενη από τη σταδιακή βελτίωση των οικονομικών των νοικοκυριών, τη συνεχιζόμενη αύξηση της απασχόλησης και τις υψηλότερες επενδύσεις.

Σημαντικά δημοσιονομικά πλεονάσματα:

Η Ελλάδα κατέγραψε δημοσιονομικά πλεονάσματα το 2024 και το 2025, επίδοση ιδιαίτερα ισχυρή σε σύγκριση τόσο με χώρες της ίδιας πιστοληπτικής βαθμίδας όσο και με τα μέλη της ευρωζώνης. Το μέσο έλλειμμα για την κατηγορία «BBB» ανέρχεται στο 3,1% του ΑΕΠ, ενώ το συνολικό έλλειμμα της ευρωζώνης ήταν 2,9% του ΑΕΠ το 2025. Η ισχυρή δημοσιονομική εικόνα στηρίζεται σε διαρθρωτικά υψηλότερα έσοδα, λόγω βελτιωμένης φορολογικής συμμόρφωσης, και σε αυστηρό έλεγχο δαπανών. Η Fitch αναμένει μικρότερο πλεόνασμα το 2026, εξαιτίας κάποιας δημοσιονομικής χαλάρωσης και προσωρινών μέτρων στήριξης για την ενέργεια. Ωστόσο, δεν αναμένεται σημαντική προεκλογική δημοσιονομική χαλάρωση.

Συνετό και αξιόπιστο δημοσιονομικό πλαίσιο:

Οι πρόσφατες δημοσιονομικές επιδόσεις και ο προϋπολογισμός του 2026 επιβεβαιώνουν τη δέσμευση της κυβέρνησης στη δημοσιονομική πειθαρχία. Η δέσμευση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα αξιόπιστη, καθώς έχει αποδειχθεί στην πράξη μετά την πανδημία και στηρίζεται σε ευρεία κοινωνική αποδοχή υπέρ υγιών δημοσιονομικών πολιτικών. Τον Ιούλιο του 2025, η Βουλή ενέκρινε με μεγάλη πλειοψηφία νέο δημοσιονομικό κανόνα που απαιτεί ισοσκελισμένο πρωτογενές αποτέλεσμα.

Σταθερή μείωση του χρέους:

Ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε σχεδόν κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες την περίοδο 2024-2025, φτάνοντας στο 146% του ΑΕΠ, χάρη στην ισχυρή ανάπτυξη και τα πλεονάσματα. Παρά τη βελτίωση, το επίπεδο παραμένει περίπου 2,5 φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της κατηγορίας «BBB» (58%).

Η Fitch εκτιμά ότι το χρέος θα συνεχίσει να μειώνεται ταχέως, πλησιάζοντας το 120% έως το 2030, υποστηριζόμενο από τη συνεχιζόμενη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ και τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Τα ταμειακά διαθέσιμα παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, επιτρέποντας πρόωρες αποπληρωμές χρέους και κάλυψη λήξεων για τα επόμενα τρία χρόνια.

Περιορισμένοι χρηματοδοτικοί κίνδυνοι:

Το ευνοϊκό προφίλ του ελληνικού χρέους, με μέση διάρκεια ωρίμανσης 19 ετών και χαμηλά επιτόκια, σε συνδυασμό με τα μεγάλα ταμειακά αποθέματα, μειώνει σημαντικά τους κινδύνους αγοράς και λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε πιθανές αναταράξεις στις αγορές ομολόγων. Η διαφορά μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίων παραμένει θετική, καθώς το μέσο επιτόκιο του χρέους διαμορφώνεται περίπου στο 1,5%, αρκετά χαμηλότερα από την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ, που εκτιμάται γύρω στο 4%.

Επίμονο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών:

Το μεγάλο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών περιορίστηκε το 2025, όμως οι υψηλές τιμές ενέργειας αναμένεται να οδηγήσουν σε νέα διεύρυνση φέτος. Από το 2023, το έλλειμμα διαμορφώνεται κατά μέσο όρο γύρω στο 6% του ΑΕΠ, σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο «BBB» που βρίσκεται στο 0,2%. Η χαμηλή αποταμίευση αποτελεί βασική διαρθρωτική αιτία, ενώ οι επενδύσεις με υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές αναμένεται να διατηρήσουν τις πιέσεις. Η συμμετοχή στην ευρωζώνη περιορίζει πάντως τους εξωτερικούς χρηματοδοτικούς κινδύνους.

Ενίσχυση του τραπεζικού τομέα:

Η Fitch αναβάθμισε τις συστημικές ελληνικές τράπεζες σε επενδυτική βαθμίδα το 2025, αντανακλώντας τη βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος και των τραπεζικών ισολογισμών. Η αναβάθμιση βασίστηκε στη σταθερή κερδοφορία, στη σημαντική μείωση των προβληματικών δανείων, στην ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης και στη σταθερή χρηματοδότηση μέσω καταθέσεων.

Η Fitch αναμένει ότι οι τράπεζες θα επωφεληθούν από τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της οικονομίας και την ανάκαμψη της λιανικής τραπεζικής.

Σχέση τραπεζών – κράτους:

Ένα βασικό διαρθρωτικό ζήτημα παραμένει η στενή σχέση μεταξύ τραπεζών και κράτους, λόγω του υψηλού ποσοστού αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (DTCs) στα τραπεζικά κεφάλαια, που αντιστοιχούν στο 41% των βασικών εποπτικών κεφαλαίων CET1. Οι απαιτήσεις αυτές εξακολουθούν να αποτελούν ενδεχόμενη υποχρέωση για το Δημόσιο, κάτι που δεν παρατηρείται σε άλλες χώρες της ευρωζώνης.

Παράλληλα, οι κρατικές εγγυήσεις για το πρόγραμμα «Ηρακλής», που στοχεύει στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ανέρχονταν σε περίπου 18 δισ. ευρώ ή 8% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025.

ESG – Διακυβέρνηση:

Η Ελλάδα λαμβάνει βαθμολογία ESG «5[+]» για την πολιτική σταθερότητα, τα πολιτικά δικαιώματα, το κράτος δικαίου, την ποιότητα θεσμών και τον έλεγχο της διαφθοράς. Η αξιολόγηση αυτή αντικατοπτρίζει τη βαρύτητα των Δεικτών Διακυβέρνησης της Παγκόσμιας Τράπεζας στο μοντέλο αξιολόγησης της Fitch. Η Ελλάδα καταγράφει μεσαία επίδοση με δείκτη 61,6, αντανακλώντας το ιστορικό ομαλών πολιτικών μεταβάσεων, το μέτριο επίπεδο θεσμικής αποτελεσματικότητας και τον σχετικά σταθερό έλεγχο της διαφθοράς.

Διαβάστε επίσης

Fitch: Παράδειγμα η Ελλάδα στην Ευρώπη για τα στοχευμένα μέτρα στήριξης που αφορούν την ενέργεια

ΔΕΗ:  Ανεβαίνει το επενδυτικό θερμόμετρο ενόψει της αύξησης – Συνωστισμός στα road shows του Γ. Στάσση σε Λονδίνο και Νέα Υόρκη

Όλη η αλήθεια για το «λουκέτο» της Ryanair στη Θεσσαλονίκη