Η ελληνική Αριστερά διακρινόταν ανέκαθεν από διασπάσεις, εξοστρακισμούς, προσωπικές διαφωνίες και εκδικητικές εκκαθαρίσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, η επίθεση —για επίθεση πρόκειται— του Σωκράτη Φάμελλου στους Νίκο Παππά και Κώστα Ζαχαριάδη δεν έχει καμία ουσιαστική ιδεολογική διάσταση. Είναι επεισόδιο εσωτερικής αποσύνθεσης. Ο Φάμελλος έχει την ατυχία να βρίσκεται στο τέλος μιας θλιβερής διαδικασίας διάλυσης του ΣΥΡΙΖΑ και προσπαθεί, χωρίς επιτυχία, να τη διαχειριστεί. Πρόκειται για διαδικασία νομοτελειακή. Και, πλέον, μη αναστρέψιμη. Αν, με κάποιον ακατανόητο τρόπο, ο ΣΥΡΙΖΑ καταφέρει να κατέβει στις εκλογές ως συγκροτημένο κόμμα, με συνδυασμούς και πρόγραμμα, η κάλπη απλώς θα επιβεβαιώσει με επίσημη σφραγίδα τον πολιτικό του θάνατο.

Οι εξελίξεις αυτές δεν δικαιώνουν τον Αλέξη Τσίπρα. Τον επιβεβαιώνουν. Τη δικαίωση, αν έρθει, θα τη δώσει μόνο η κάλπη. Η επιβεβαίωση, όμως, προκύπτει ήδη από την αλληλουχία των ίδιων των γεγονότων: ακολουθούν τον δρόμο που είχε προδιαγράψει ο επικεφαλής του ΕΛΑΣ. Ο Τσίπρας επιθυμούσε διακαώς αυτά που συμβαίνουν σήμερα στον ΣΥΡΙΖΑ. Όχι επειδή τον δικαιώνουν ηθικά ή πολιτικά, αλλά επειδή του επιτρέπουν να εμφανιστεί ως ο μόνος που είχε εγκαίρως αντιληφθεί το αδιέξοδο.

Η κατηγορία, εξάλλου, ότι ο Τσίπρας έχει ιδρύσει ένα προσωποπαγές κόμμα είναι μάλλον ανιστόρητη και πάντως έωλη. Όλα τα αριστερά κόμματα, στην Ελλάδα και αλλού, υπήρξαν κατά κανόνα σαφώς αρχηγικά. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο την εκπαραθύρωση του αρχηγού ακολουθούσε σχεδόν πάντα πογκρόμ στελεχών. Θα ισχυριστεί κανείς σοβαρά ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μετατράπηκε σε καθαρά αρχηγικό κόμμα μετά την έλευση του Τσίπρα; Ή ότι όλοι οι προηγούμενοι αρχηγοί δεν τελούσαν υπό διαρκή αίρεση, παγιδευμένοι ανάμεσα στις συνιστώσες, στις ισορροπίες και στις εσωτερικές φυλές;

Ο Αλέξης Τσίπρας απέφυγε αυτή τη μοίρα για έναν και μόνο λόγο: ήταν ο πρώτος που πρόσφερε στην ελληνική Αριστερά τη ρεαλιστική προοπτική της εξουσίας. Ακόμη και η γεύση της εξουσίας, όμως, όταν ήρθε. αρκούσε για να αναβιώσει στους πεινασμένους και διψασμένους από την έρημο αριστερούς παλιές ιδεολογικές δοξασίες, αλλά και νέες προσωπικές συγκρούσεις. Η διαχείριση της εξουσίας, άλλωστε, γεννά γκρίνια, φθόνο και ζήλια. Πιστεύει κανείς ότι, ακόμη και μετά τη διάσπαση του 2015-2016, ο ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθούσε το 2019 να είναι συμπαγές κόμμα; Ήταν ήδη ένα κόμμα εσωτερικά κουρασμένο, με συσσωρευμένες αντιφάσεις, απωθημένα και ανεξόφλητους λογαριασμούς.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις φέρνουν τον ΕΛΑΣ δεύτερο και το ΠΑΣΟΚ τέταρτο. Οι πιθανότητες είναι ότι τελικά, με τη Μαρία Καρυστιανού να μην καταφέρνει να μετουσιώσει τη συγκυριακή κοινωνική απήχηση σε σταθερό πολιτικό ρεύμα, θα επικρατήσει το τριπολικό σχήμα που επιδιώκει ο Τσίπρας: η Ν.Δ. ως κυρίαρχος πόλος, ο ΕΛΑΣ ως βασικός εκφραστής της αντιπολίτευσης και το ΠΑΣΟΚ χωρίς πλέον τον Θυμωμένο Νίκο σε ρόλο πολιτικής εφεδρείας, αντίστοιχο με εκείνον που διαδραμάτισαν οι ΑΝΕΛ το 2015. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, άλλωστε, προΐσταται αυτή την περίοδο του δικού του πολιτικού τέλους, αδυνατώντας να καταστήσει το ΠΑΣΟΚ κάτι περισσότερο από χώρο αναμονής, διαμαρτυρίας και νοσταλγίας.

Για τον Αλέξη Τσίπρα, μία τρίτη τετραετία Κυριάκου Μητσοτάκη δεν είναι αναγκαστικά δυσμενής εξέλιξη. Αντιθέτως, μπορεί να είναι το καλύτερο δυνατό σενάριο. Γνωρίζει πολύ καλά ότι ούτε η κοινωνία τον έχει συγχωρήσει πλήρως ούτε ο ίδιος διαθέτει ακόμη αξιόπιστη ομάδα διακυβέρνησης. Χρειάζεται χρόνο, φθορά του αντιπάλου και ανασύνταξη του δικού του στρατοπέδου. Χρειάζεται, κυρίως, να περάσει η μνήμη της δικής του διακυβέρνησης από το επίπεδο της πληγής στο επίπεδο της σύγκρισης.

Και επειδή η χώρα έχει ανάγκη την επαναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη στην κυβέρνηση, στη Ν.Δ. πλέον επαφίεται η μορφή της πορείας που θα ακολουθήσει η χώρα μετά το 2030. Το βάρος της μελλοντικής ευθύνης βαρύνει ακέραια το συγκεκριμένο κόμμα και τις παρυφές του — λέγε με Αντώνη Σαμαρά. Διότι αν η Ν.Δ. αρκεστεί στη διαχείριση της εξουσίας, αν αναλώσει την τρίτη τετραετία σε εσωτερικούς συμβιβασμούς, σε φοβικά ανοίγματα και σε αμυντική πολιτική επιβίωση, τότε θα έχει προσφέρει στον Τσίπρα ακριβώς αυτό που χρειάζεται: χρόνο, χώρο και πολιτικό άλλοθι.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν ο ΣΥΡΙΖΑ πεθαίνει. Αυτό έχει ήδη απαντηθεί. Το ερώτημα είναι ποιος θα κληρονομήσει το κενό του και με ποιους όρους. Αν ο Τσίπρας καταφέρει να εμφανιστεί όχι ως ο ηττημένος του χθες αλλά ως ο αναγκαίος πόλος του αύριο, τότε η σημερινή διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ δεν θα είναι το τέλος της διαδρομής του. Θα είναι το υλικό πάνω στο οποίο θα επιχειρήσει να χτίσει τη δεύτερη πολιτική του ζωή.

Διαβάστε επίσης

Η Αμερική στο δικό της σημείο συμφόρησης