Ζητείται νοσηλευτής στην Άνω Ραχούλα. Ταυτόχρονα, στην Κάτω Ραχούλα πέντε άνθρωποι ψάχνουν για δουλειά.

Ένας είναι φιλόλογος, ο άλλος είναι γραφίστας, ο τρίτος πήρε πτυχίο Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, και δύο δούλεψαν σερβιτόροι το καλοκαίρι. Τώρα πήγαν στον τρύγο με την οικογένεια, τον άλλο μήνα θα μαζέψουν τις ελιές και τον χειμώνα θα κάνουν και κάποια μεροκάματα στον Δήμο.

Όλοι αυτοί, στα μάτια ορισμένων πολιτικών «κάθονται». «Υπάρχει θέση εργασίας, αλλά δεν πάει κανείς».

Στο παραπάνω παράδειγμα μπορούμε να αλλάξουμε τις προσφερόμενες θέσεις εργασίας, για να βγάλουμε ακόμα πιο τεμπέληδες τους κατοίκους της περιοχής. Ζητούνται δύο νοσηλευτές, ένας ακτινολόγος, ένας παιδίατρος και ένας γυναικολόγος. Πέντε ολόκληρες θέσεις εργασίας είναι ανοιχτές και αυτός ο τεμπέλης ο φιλόλογος δεν πάει να δουλέψει.

Βλέπετε, λοιπόν, ότι οι ξεροί αριθμοί δεν λένε πάντα την αλήθεια και τα γενικόλογα του Μάκη Βορίδη και του Παύλου Μαρινάκη (σχετικά με τα επιδόματα ανεργίας) δεν είναι και τόσο σωστά. Να δούμε, όμως, και ένα ακόμη πεδίο όπου η άποψη «τους πληρώνουμε για να κάθονται» δεν είναι και τόσο εύστοχη. Να καταλάβουμε γιατί ορισμένες θέσεις εργασίας δεν είναι ελκυστικές.

Ας πάρουμε παραδείγματα δημοφιλών νησιών, εκεί όπου οι μαγαζάτορες και ξενοδόχοι λένε πως δεν βρίσκουν υπαλλήλους. Στο ένα νησί δουλεύουν 50.000 άνθρωποι που ήρθαν από αλλού, στο άλλο 80.000. Φουλ επταήμερο, με βάρδιες πάνω από 16 ώρες την ημέρα. Θα πείτε, «μα αφού με τον καινούργιο νόμο χτυπάνε κάρτα». Πάει η Επιθεώρηση Εργασίας το απόγευμα, βρίσκει άτομα που είχαν βάρδια το πρωί. Μπαίνει ο εργαζόμενος να δει το ωράριό του και διαπιστώνει ότι έχουν περαστεί ρεπό που δεν πήρε ποτέ, επειδή την κάρτα την «χτυπάει» άνθρωπος στα κεντρικά γραφεία. Προσλαμβάνεται κάποιος για ρεσεψιόν και φτιάχνει καφέδες στην πισίνα. Με φωνές, πίεση και βρισίδι από έναν κομπλεξικό που θεωρεί εαυτόν «αφεντικό». Και μετά, ο κουρασμένος υπάλληλος πάει να κάνει μπάνιο με κρύο νερό και να κοιμηθεί σε κοντέινερ ή σε υπόγειο χωρίς παράθυρο.

Θέλουμε άραγε για τον εαυτό μας, για τους γονείς μας, για τα παιδιά μας τέτοιες συνθήκες, όπως είναι η σεζόν σε πολλές επιχειρήσεις; Όποιος μπορεί να αποφύγει αυτή τη γαλέρα, θα την αποφύγει. Αν η επιλογή είναι από τη μια 120 μέρες χωρίς ρεπό, με τις υπερωρίες απλήρωτες, και από την άλλη επίδομα ανεργίας, η συζήτηση τελειώνει πολύ γρήγορα.

Όταν, λοιπόν, ο Μάκης Βορίδης λέει ότι υπάρχει ανεργία περίπου 7%, ενώ οι επιχειρήσεις δεν βρίσκουν εργαζομένους, έχει δίκιο. Αυτοί είναι οι ξεροί αριθμοί που δεν περιγράφουν τον εργασιακό μεσαίωνα. Δεν περιγράφουν τις συνθήκες που λειτουργούν αποτρεπτικά. Υπάρχουν και δουλειές αληθινά σκληρές, χωρίς εργοδοτική κακομεταχείριση. Είναι δουλειές για τις οποίες πολλοί δεν είμαστε μαθημένοι και θα δυσκολευόμασταν να κάνουμε, έχοντας συνηθίσει τη δουλειά γραφείου. Για παράδειγμα, ο τομέας των κατασκευών θέλει σωματική δύναμη σε συνθήκες που είναι δύσκολες, στο λιοπύρι, στον αέρα. Επίσης οι δουλειές σε εργοστάσιο είναι συχνά βαριές, κακοπληρωμένες και κατά κανόνα μακριά από τον τόπο κατοικίας των ανέργων που εισπράττουν επίδομα. Δηλαδή, τι να κάνει μια γραμματέας Αθηνών που έχασε τη δουλειά της στα 55, αν υπάρχουν θέσεις σε εργοστάσιο στη Βόρεια Ελλάδα; Πώς θα πάει να ζήσει στην Καβάλα, στην Κοζάνη, χωρίς να έχει σχέση με τον τόπο;

Δεν έχουμε πλήρη χάρτη της αγοράς εργασίας παρά μόνο αποσπασματικά στοιχεία. Η «Εργάνη», το ηλεκτρονικό σύστημα του υπουργείου Εργασίας, καταγράφει τις προσλήψεις και τις αποχωρήσεις, και δείχνει τι συμβαίνει στην αγορά εργασίας. Η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης προτείνει στους ανέργους θέσεις εργασίας με βάση τα προσόντα τους. Όμως οι κενές θέσεις δεν είναι όλες κατάλληλες για όλους τους ανέργους. Έχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις, βρίσκονται σε συγκεκριμένες περιοχές και μπορεί να είναι εποχικές ή προσωρινές. Για να αποδειχθεί, λοιπόν, ότι οι άνθρωποι μένουν άνεργοι επειδή προτιμούν το επίδομα, πρέπει να γνωρίζουμε πόσες κατάλληλες θέσεις προτάθηκαν πράγματι σε επιδοτούμενους ανέργους και πόσοι τις αρνήθηκαν.

Ο Μάκης Βορίδης και ο Παύλος Μαρινάκης έχουν κατά νου κάποια άτομα που όντως θα εκμεταλλευτούν το σύστημα για να πάρουν όλων των ειδών τα επιδόματα, για όσο περισσότερο καιρό γίνεται. Δεν λέει κανείς ότι δεν υπάρχουν τεμπέληδες που θα ήταν ευχαριστημένοι να ζουν σαν βδέλλες. Καλό είναι, όμως, να ξεκινάμε καλόπιστα και να δίνουμε περιθώρια ανασύνταξης σε όποιον ατύχησε επαγγελματικά. Δύο μήνες σπάνια επαρκούν για να σταθεί κάποιος ξανά στα πόδια του, ειδικά όταν μιλάμε για άτομα κάποιας ηλικίας, με εξειδίκευση.