Οι Τουρκικές αντιδράσεις στις αμυντικές και ενεργειακές εξελίξεις της Ν.Α. Μεσογείου επιβεβαιώνουν τις επισημάνσεις αυτής της στήλης στις 16/5 για τα στρατηγικά αδιέξοδα της γείτονος και αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα να σημειωθεί θερμό επεισόδιο κάποια στιγμή μέσα στους επόμενους μήνες.

Η προοπτική αυτή προκύπτει από το γεγονός ότι και οι δύο ηγέτες, Μητσοτάκης και Ερντογκάν, αρχίζουν να έχουν περιορισμένους βαθμούς ελευθερίας στις κινήσεις τους.

Η γεωπολιτική θέση της Τουρκίας έχει εξασθενήσει. Η σχέση της με τις ΗΠΑ έχει παγώσει λόγω των S-400, αλλά και των ακραίων θέσεων που υιοθέτησε ο Τούρκος πρόεδρος απέναντι στο Ισραήλ και υπέρ της Χαμάς και της Χεζμπολά.

Οι Αραβικές χώρες ποτέ δεν είδαν θετικά τον νέο-Οθωμανισμό του Ερντογκάν. Μετά τη σύγκρουση με την Αμερική, το Ιράν αναδύεται ως ένας νέος ισχυρός γεωπολιτικός παίκτης στη Μέση Ανατολή—κόντρα στην σουνιτική Τουρκία.

Το Ισραήλ έχει διασφαλίσει ότι η παρουσία και η επιρροή της Τουρκίας στη Συρία και στον Λίβανο θα είναι μηδαμινή.

Η Κύπρος έχει συνάψει συμφωνία για την παρουσία Γαλλικών στρατευμάτων στο έδαφός της, ενισχύοντας την θέση της απέναντι στην Τουρκία. Η σχέση του Ερντογκάν με τον Πούτιν έχει υποβαθμιστεί.

Στην καλύτερη εκδοχή της, η συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE θα είναι περιορισμένη. Οι δε ευρύτερες σχέσεις της με την Ε.Ε. βρίσκονται ουσιαστικά σε πλήρη στασιμότητα.

Παρά τον αποτελεσματικό αυταρχισμό του, ο Ερντογκάν βρίσκεται επίσης υπό εσωτερική πίεση — κυρίως οικονομική και δευτερευόντως πολιτικό-κοινωνική, με επίκεντρο τα πολυπληθή αστικά κέντρα. Στο πλαίσιο αυτό, το Αιγαίο και η χώρα μας συγκροτούν πλέον το μόνο πεδίο όπου μπορεί να προσπαθήσει να εμφανιστεί ως κυρίαρχος.

Ταυτόχρονα, όμως, πιέζεται από τον παράγοντα χρόνο, καθώς η Ελλάδα υλοποιεί με ταχύτητα έναν εντυπωσιακό εκσυγχρονισμό και μία εξίσου εντυπωσιακή αύξηση της αμυντικής ισχύος της.

Το στρατηγικό αδιέξοδο και ο παράγων χρόνος λειτουργούν ως μοχλοί πίεσης στον Ερντογκάν. Μοχλοί πίεσης να εμφανίσει πως οι πολιτικές του δεν τον έχουν οδηγήσει σε αδιέξοδο.

Πολύ σωστά, η χώρα μας έχει επιλέξει την πολιτική της ήπιας πλην σταθερής διπλωματίας απέναντι στην Τουρκία, φροντίζοντας παράλληλα να μην υπάρξει καμία υποχώρηση στα κυριαρχικά της δικαιώματα. Εκμεταλλευόμενος, όμως, την αντί-Τουρκική θεσμική μνήμη των Ελλήνων πολιτών και σκόπιμα παρερμηνεύοντας κινήσεις τακτικής της κυβέρνησης ως υποχώρηση έναντι της Τουρκίας, ο Αντώνης Σαμαράς έχει ανεβάσει τον πήχη με βάση τον οποίο μία απόφαση της κυβέρνησης χαρακτηρίζεται ως αντεθνική.

Επισείει, μάλιστα, την προοπτική ίδρυσης δικού του κόμματος, αποβλέποντας να στριμώξει τον Μητσοτάκη εκλογικά, εμφανιζόμενος, κατά μία έννοια, έμμεσα αν όχι και άμεσα, ως υπερεθνικόφρων.

Η μορφή της συγκεκριμένης παρέμβασης Σαμαρά, στο πλαίσιο των επερχόμενων εκλογών, δεν αφήνει περιθώριο στον Μητσοτάκη όχι μόνο να μην υποχωρήσει απέναντι στις Τουρκικές διεκδικήσεις, αλλά ούτε καν να αφήσει να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι υποχωρεί.

Τα «ήρεμα νερά» έχουν τελευτήσει. Σύγκρουση κάποιας μορφής θα επέλθει. Δύο είναι, λοιπόν, τα ερωτήματα: αν μπορεί να αποφευχθεί ένα «θερμό επεισόδιο» και, αν όχι, ποιος θα φέρει την ευθύνη.

Είναι σαφές ότι, με το αστήρικτο σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο κατασκεύασμα της Γαλάζιας Πατρίδας, όπως και με το παράνομο Τουρκο-Λυβικό Σύμφωνο, η Τουρκία προκαλεί. Η θέση του Φιντάν, άλλωστε, για τα 12 μίλια στο Αιγαίο υπογραμμίζει ότι το casus belli εξακολουθεί να ισχύει.

Από την πλευρά της, λειτουργώντας πάντα με βάση το εκτεταμένο πλέγμα συμμαχιών της, η χώρα μας επιδιώκει να αυξήσει την ενεργειακή ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της Ανατολικής Μεσογείου, θέμα κρίσιμης στρατηγικής και οικονομικής σημασίας γι’ αυτήν.

Η απτή και επίσημη αναβίωση από τον Σταύρο Παπασταύρο, σε συνεργασία με τον Αμερικανό ομόλογό του Chris Wright και το Κογκρέσο, της πρωτοβουλίας για την ίδρυση Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου, σε συνδυασμό με το Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, το Global Energy Forum του Atlantic Council και το σχήμα 3+1, δημιουργεί ένα πλαίσιο στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδος, ΗΠΑ, Κύπρου, Αιγύπτου, Ιορδανίας, Ισραήλ, Ιταλίας και Παλαιστίνης, με, όπως φαίνεται, στήριξη από την Ε.Ε. και την Παγκόσμια Τράπεζα (World Bank).

Στόχος είναι «η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ενεργειακού οικοσυστήματος που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα».

Η Τουρκία είναι απούσα από την αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και θα επιχειρήσει να τη διαταράξει. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια ούτε της αδράνειας ούτε της υπαναχώρησης.

Το ζητούμενο, συνεπώς, δεν είναι απλώς να αποφευχθεί η κρίση — κάτι που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την Αθήνα. Είναι να διαχειριστεί η χώρα μας την επόμενη πρόκληση με τρόπο που θα καταστήσει σαφές, στους συμμάχους και στη διεθνή κοινότητα, ποιος επιδιώκει τη σύγκρουση και ποιος υπερασπίζεται τη νομιμότητα.

Η υπεράσπιση, πάντως, δεν πρέπει να αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης της εθνικής της αποτελεσματικότητας.

Διαβάστε επίσης:

Η Ευρώπη των υπεργολάβων και των άφωνων ηγετών

Η μικρή αύξηση της ΕΚΤ και το μεγάλο, ίσως, νόημα της

Τσίπρας αναβαπτιζόμενος, Σαμαράς εκδικούμενος, Ανδρουλάκης θυμωμένος, Μητσοτάκης πολιορκούμενος