Ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να μεγάλωσε στον κομματικό σωλήνα της ιδιόρρυθμης ελληνικής Αριστεράς, αλλά είχε έγκαιρα συνειδητοποιήσει πως το αφήγημα συχνά αποδεικνύεται ισχυρότερο από τη λογική και ανθεκτικότερο από την ιδεολογία.

Και ίσως σήμερα μία από τις μεγάλες μάχες της εποχής μας να μην είναι μόνο μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, προόδου και συντήρησης, τεχνοκρατίας και λαϊκισμού, αλλά πρωτίστως μια μάχη αφηγήσεων. Η λογική εξηγεί, η ιδεολογία οργανώνει, αλλά το αφήγημα κινητοποιεί. Και ο Τσίπρας αυτό ακριβώς κάνει: με τη βοήθεια μιας ανερμάτιστης, πολυπληθούς και αναποτελεσματικής αντιπολίτευσης, κινητοποιεί.

Δεν γνωρίζω πώς έχουν ορισμένοι καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το rebranding απέτυχε. Το αντίθετο. Πέτυχε, διότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν συνομιλεί πλέον με το παρελθόν, αλλά με το αύριο. Ας προβληθούν εκατό άριστα ντοκιμαντέρ τύπου «Στο Χιλιοστό». Ο πολίτης βλέπει μια κατακερματισμένη Αριστερά, μια πρώην συντρόφισσα που έχει μπερδέψει το bullying με την άσκηση αντιπολίτευσης, ένα νέο κόμμα του πόνου της Καρυστιανού που δεν έχει τίποτα άλλο να αφηγηθεί —και δεν τολμά καν να εκτεθεί σε συνέντευξη Τύπου— και μια αξιωματική αντιπολίτευση της οποίας ο ηγέτης λειτουργεί περίπου ως πολιτικός ασβός.

Επιπλέον, τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και το εκκολαπτόμενο κόμμα Σαμαρά υποφέρουν από εγγενείς αντινομίες.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ήδη διασπαστεί στα τρία: σε αυτούς που θα φύγουν έτσι κι αλλιώς, σε αυτούς που ο Τσίπρας δεν θα πάρει ό,τι κι αν γίνει —την πτέρυγα που συμβολίζεται από την τριάδα Πολάκη, Παππά, Δούρου— και σ’ αυτούς που ελπίζουν, απλώς επειδή η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, ότι θα υπάρξει κάποια μορφή συμπόρευσης. Δηλαδή την ομάδα γύρω από τον Φάμελλο.

Τι δεν καταλαβαίνουν από το αφήγημα του Τσίπρα; Ο πρώην πρωθυπουργός έχει αναβαπτιστεί, αποδίδοντας εμμέσως στις συνιστώσες μεγάλο μέρος της ευθύνης για το πρώτο εξάμηνο της «πρώτη φορά Αριστερά». Επομένως, σήμερα δεν θέλει μιάσματα από το παρελθόν — παρά μόνο εφόσον έχουν κι αυτά εξαγνιστεί. Γι’ αυτό επιμένει στις παραιτήσεις και καταργεί τα στασίδια. Όσο πρώην σύντροφοι, όπως η Ζωή Κωνσταντοπούλου, του επιτίθενται βίαια, τόσο εκείνος δυναμώνει, διότι απομακρύνεται από το παρελθόν. Όσο τον κατηγορούν ότι ιδρύει προσωποπαγές κόμμα, τόσο αναδεικνύεται η ευθύνη των,,,άλλων —π.χ. Βαρουφάκης, Λαφαζάνης, Στρατούλης— που ήθελαν την Ελλάδα στα βράχια.

Το κόμμα Σαμαρά βρίσκεται ήδη σε τροχιά αποδόμησης, διότι δεν έχει αυτόνομη αλλά ετεροπροσδιοριζόμενη πορεία. Στην εσωτερική πολιτική, η εμμονή στις υποκλοπές και στον ΟΠΕΚΕΠΕ το ταυτίζει αυτομάτως με το ΠΑΣΟΚ του Θυμωμένου Νίκου. Στην εξωτερική πολιτική, η εντυπωσιακή αναβάθμιση της άμυνας της χώρας υπονομεύει τις κατηγορίες Σαμαρά, προσδίδοντάς τους μια απόχρωση σχεδόν αλυτρωτισμού. Στο ευρύτερο κομματικό πλαίσιο, αντιμετωπίζει ήδη την κατηγορία της «δεύτερης προδοσίας».

Αυτό το τριπλό πρόβλημα έχει προφανώς επισημανθεί από γερόλυκους της πολιτικής, όπως ο Αντώνης Σαμαράς. Εξ ου και η προσπάθεια ταύτισης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Αλέξη Τσίπρα. Είναι μια κίνηση εν μέρει έξυπνη και εν μέρει αναπόφευκτη — πώς να επιτεθεί στον Θυμωμένο Νίκο όταν συμφωνούν σε τόσα πολλά; Πιθανότατα, όμως, θα αποδειχθεί εξόχως αναποτελεσματική. Διότι η συνισταμένη των τριών προβλημάτων εύκολα οδηγεί πολλούς στο συμπέρασμα ότι ο Αντώνης Σαμαράς καθοδηγείται πρωτίστως από προσωπικά κίνητρα: βάζει την παράταξη της Ν.Δ. σε κίνδυνο και ποντάρει στο ιδιαίτερα επικίνδυνο για τη χώρα σενάριο να κόψει τόσο από τη Νέα Δημοκρατία ώστε να την κρατήσει κάτω από το 30% στον πρώτο γύρο. Έτσι θα πυροδοτούσε ίσως σενάρια εσωτερικής αναταραχής και πιθανής απομάκρυνσης του Μητσοτάκη από την ηγεσία.

Η καθυστέρηση, μάλιστα, στην ανακοίνωση της ίδρυσης του νέου κόμματος δείχνει ότι ο Αντώνης Σαμαράς αναζητά δρομέα των 100 μέτρων και όχι κόμμα αντοχής. Επιλέγει τον τακτικισμό αντί της στρατηγικής και ενισχύει την εντύπωση ότι πρόκειται περισσότερο για προσωπική βεντέτα παρά για πολιτικό σχέδιο. Το αφήγημα, όσο υπάρχει, αυτοϋπονομεύεται.

Στην πολιτική, εξάλλου, το αφήγημα δεν αρκεί να είναι έξυπνο– πρέπει να είναι και πειστικό. Ο Τσίπρας επιχειρεί να αφηγηθεί μια δεύτερη ευκαιρία. Ο Σαμαράς μοιάζει να αφηγείται μια ανοιχτή πληγή. Και ανάμεσα στα δύο, ο Μητσοτάκης καλείται να αποδείξει ότι η σταθερότητα μπορεί ακόμη να είναι ισχυρότερο αφήγημα από τη νοσταλγία, την οργή και την εκδίκηση.

Διαβάστε επίσης

Τα ακίνητα, η αισθητική και τα πολιτικά ερείπια