Δεν υπάρχει, βέβαια, άθλημα όπου ένας παράγων μπορεί να παίξει και τους τρεις ρόλους. Συνήθως αυτά τα κουστούμια φτιάχνονται κατά παραγγελία. Φορεσιά για όλους τους ρόλους δεν υπάρχει. Όποιος μάλιστα το προσπαθήσει αλλάζοντας κουστούμια ανάλογα με την περίσταση, καταντά να είναι αναποτελεσματικός, αν όχι γελοίος, προσελκύοντας την  χλεύη από πολλαπλές πλευρές.

Η επέμβαση του Γιάννη Βρούτση στο μπάσκετ και οι διαμαρτυρίες του Σπύρου Θεοδωρόπουλου του ΣΕΒ για τον κρατικό παρεμβατισμό φέρνουν στο προσκήνιο πολλά ερωτηματικά.

Τι δουλειά έχει το κράτος να φορέσει μπλούζα με ρίγες, να κρατά σφυρίχτρα και χρονόμετρο και να κάνει τον διαιτητή σε μία προσωπική διαμάχη; Αν οι ιδιοκτήτες – επιχειρηματίες δεν μπορούν να τα βρουν μεταξύ τους εναπόκειται στους οπαδούς να «τα βρουν».  Αν και οι οπαδοί αποτύχουν ας επέμβουν τα επαγγελματικά όργανα. Αν κι αυτά δεν τα καταφέρουν, ας μην γίνει το πρωτάθλημα. Το κράτος τι δουλειά έχει; Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί ο Έλληνας φορολογούμενος πρέπει να πληρώνει για τον ναρκισσισμό επιχειρηματιών και την τρέλα μερικών ψεκασμένων πολιτών; Δεν ψέγω τον Γιάννη Βρούτση—λειτούργησε όπως απαιτεί το σύστημα. Για το σύστημα ρωτώ.

Ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος μίλησε με μάλλον σκληρά λόγια για τον ρόλο του κράτους. Βγήκε κι αυτός στην σέντρα—στην συγκεκριμένη περίπτωση αυτός είναι εξάλλου ο πρωταρχικός ρόλος του ΣΕΒ αν δεν θέλει να αντιμετωπίζεται ως μία κλειστή κάστα επιχειρηματιών, αποκομμένη από την κοινωνία – δηλαδή την πολιτική. Πολλές από τις παρατηρήσεις του στο 16ο Συνέδριο για την Ελληνική εταιρική κοινωνική ευθύνη κρίνονται ως ορθές – αντανακλούν, δηλαδή, προβλήματα που αντικειμενικά υπάρχουν, θέσεις που μεγάλο μέρος της κοινωνίας έχει έστω και έμμεσα ασπαστεί.

Ενώ, εκ πρώτης όψεως, φαίνεται ότι πράγματι το κράτος έχει εκτεταμένες αρμοδιότητες,  η μορφή της κριτική για τον ρόλο του υπερβαίνει την πραγματικότητα του 21ου αιώνα. Μπορεί πράγματι ο υφυπουργός αθλητισμού να ισχυριστεί ότι αυτός είναι ο ρόλος του—να κάνει, π.χ., τον διαιτητή; Μπορεί, πράγματι, να ισχυριστεί ο επικεφαλής του ΣΕΒ ότι η αγορά (η ελληνική και η παγκόσμια) δεν λειτουργεί σήμερα με συνθήκες όπου εκθειάζεται η ανταγωνιστικότητα και καταπατείται ο ανταγωνισμός;

Οι απαντήσεις τους θα είναι, αν μη τι άλλο, ενδιαφέρουσες και εκπαιδευτικές.

Το ουσιαστικό πρόβλημα, που υφέρπει και στις δύο περιπτώσεις, είναι πως δεν έχει αποκτήσει πλάτος και βάθος η συζήτηση για το νέο ρόλο και τη νέα μορφή σχέσεων που καλούνται να υιοθετήσουν το κράτος και ο ιδιωτικός τομέας. Σήμερα, στην εποχή μίας πολυεπίπεδης κρίσης – τεχνολογικής, κλιματικής, κοινωνικής, οικονομικής, θεσμικής — ο ιστορικά αμφιθυμικός ρόλος τους κινδυνεύει να κάνει και τους δύο μη χρήσιμους για την κοινωνία. Σε παγκόσμιο πλαίσιο, το σύστημα δεν είναι πλέον αποδοτικό—με την έννοια πως δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις των Σύγχρονων Καιρών μας. Πολύ περισσότερο, μάλιστα, στην χώρα μας, όπου εξακολουθούμε να λειτουργούμε με όρους καθαρής αντιπαλότητας. Η δε δαιμονοποίηση είναι αμφίπλευρη.

Δεν είναι πως η συζήτηση δεν έχει ξεκινήσει: από την Mariana Mazzucato μέχρι τον  Steven Vogel,  από τον OHE μέχρι τον ΟΟΣΑ και τα δίκτυα των Sorensen & Torfing, γίνεται μία πλούσια ανταλλαγή ιδεών και προτείνονται λύσεις. Δυστυχώς, όλα αυτά περιορίζονται πρωταρχικά στον ακαδημαϊκό τομέα, με τις εθνικές κυβερνήσεις να αντιμετωπίζουν το θέμα όπως στην Ε.Ε.: όταν ακούγονται προτάσεις που περιορίζουν την εθνική κυριαρχία υψώνονται κραυγές διαμαρτυρίες– από καθέδρας αρνητικά και με πλήρη έλλειψη ψυχραιμίας.

Δεν είναι εδώ ο χώρος για την παρουσίαση των νέων ιδεών. Όμως, η πρόταση της Mazzucato το κράτος να αναλαμβάνει το ρίσκο, ειδικά στον τομέα, της τεχνολογίας, και να απαιτεί απόδοση μέρους των κερδών σε περίπτωση επιτυχίας, μπορεί να χρησιμεύσει ως ένα παράδειγμα. Στην ίδια λογική κινείται και μία ακόμη πρόταση της όπου το κράτος καθορίζει τον στόχο (mission) και ο ιδιωτικός τομέας σε συνεργασία με το κράτος πρωτοστατεί στην υλοποίηση του. Ο κρατικός καπιταλισμός της Κίνας, το κράτος που επιδιώκει την ανθεκτικότητα αντί την οικονομική αποδοτικότητα, το κράτος που διαπραγματεύεται με όλους τους ενδιαφερόμενους, είναι επιγραμματικά μερικά πρόσθετα παραδείγματα.

Το ελληνικό κράτος δεν διακρίνεται για την τιμιότητα του και την αποτελεσματικότητα του. Ο ελληνικός ιδιωτικός τομέας  δεν διακρίνεται για την ουσιαστική ανάληψη εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Τώρα, σήμερα,  είναι η χρονική στιγμή όπου οι δύο πλευρές οφείλουν να καθίσουν στο τραπέζι και να θέσουν το θέμα της συνεργασίας τους από το μηδέν. Οι καιροί δεν θα συγχωρήσουν ούτε την εμμονή στην αντιπαλότητα, ούτε την ολιγωρία, πολύ περισσότερο την εθελοτυφλία.

Διαβάστε επίσης

Αντί να τελειώσουν ο ένας τον άλλο, όπως θέλουν, τελειώνουν το ίδιο το άθλημα