Υπάρχουν ειδήσεις που, αν τις δούμε μεμονωμένα, μπορούμε εύκολα να τις προσπεράσουμε. Αν όμως τις βάλουμε δίπλα δίπλα, την ίδια ημέρα, αποκαλύπτουν κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον για τον τρόπο με τον οποίο έχουμε μάθει να σκεφτόμαστε.

Στη μία περίπτωση, ένας 24χρονος Νιγηριανός, ο οποίος είχε ήδη καταδικαστεί για αδίκημα σεξουαλικού χαρακτήρα και είχε βρεθεί αντιμέτωπος με διαδικασία απέλασης, κατάφερε να παραμείνει στη Βρετανία επικαλούμενος το δικαίωμα στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή. Στη συνέχεια καταδικάστηκε για τον βιασμό μιας 19χρονης γυναίκας στο Wrexham. Η ποινή του ήταν 17 χρόνια φυλάκισης και άλλα οκτώ χρόνια υπό επιτήρηση.

Στην άλλη, δημοσιοποιήθηκε μια ανώνυμη καταγγελία στο Indymedia από γυναίκα που περιγράφει επανειλημμένους βιασμούς και κακοποίηση από πρόσωπο του χώρου των media, το οποίο παρουσιάζεται ως άνθρωπος με αντιφασιστική, αντιρατσιστική και αντισεξιστική δράση. Πρόκειται για καταγγελία και όχι για δικαστικά διαπιστωμένη υπόθεση, και αυτή η διάκριση πρέπει να παραμένει απολύτως καθαρή.

Δύο διαφορετικές ιστορίες, δύο εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα, και όμως ένα κοινό ερώτημα προκύπτει από την παράθεσή τους, πόσο εύκολα, όταν εμφανίζεται ένας βιαστής, αρχίζουμε να ψάχνουμε πρώτα τα δικά του δικαιώματα.

Δεν είναι παράλογο να έχει δικαιώματα ο κατηγορούμενος. Το κράτος δικαίου δεν λειτουργεί με όρους όχλου, ούτε ένας άνθρωπος χάνει τα θεμελιώδη δικαιώματά του επειδή κατηγορείται για ένα αποτρόπαιο έγκλημα. Η δυσκολία δεν είναι εκεί. Είναι στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην προστασία των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου και στην κοινωνική ανοχή απέναντι στις πράξεις του, μια γραμμή που, όσο πιο σχολαστικά τηρείται για τον δράστη, τόσο πιο εύκολα ξεθωριάζει όταν πρόκειται για το θύμα.

Γιατί και η γυναίκα έχει δικαιώματα, κι αυτά συνήθως δεν χωράνε σε καμία συζήτηση. Το δικαίωμα να κυκλοφορεί μόνη της. Να επιστρέφει σπίτι της χωρίς να μετράει βήματα και σκιές. Να λέει όχι χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει ότι αντιστάθηκε «αρκετά». Πάνω απ’ όλα, έχει το δικαίωμα η ζωή της να μη μετατρέπεται σε υποσημείωση μιας συζήτησης για τα δικαιώματα εκείνου που την κατέστρεψε.

Υπάρχει κάτι ακόμη πιο ενοχλητικό, όμως. Η αντίδρασή μας συχνά εξαρτάται από το ποιος είναι ο δράστης. Αν είναι μετανάστης, το θέμα γρήγορα γίνεται συζήτηση για το μεταναστευτικό δίκαιο. Αν είναι άνθρωπος του «δικού μας» χώρου, του προοδευτικού, του αντιφασιστικού, αρχίζουμε ξαφνικά να ψάχνουμε αποχρώσεις, περιβάλλον, σχέσεις εξουσίας, αξιοπιστία της καταγγέλλουσας.

Ο βιασμός όμως δεν έχει ιδεολογία. Δεν γίνεται ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο βιασμός ανάλογα με το ποιος τον διέπραξε. Και τα δικαιώματα των θυμάτων δεν είναι δεύτερης κατηγορίας δικαιώματα, που τα θυμόμαστε μόνο αφού εξαντλήσουμε όλα τα επιχειρήματα υπέρ του δράστη.

Η δικαιοσύνη οφείλει να είναι ψύχραιμη. Η κοινωνία επίσης. Ψυχραιμία, όμως, δεν σημαίνει ανοχή, και υπεράσπιση των δικαιωμάτων δεν σημαίνει να ξεχνάμε ποιος υπέστη τη βία.

Διαβάστε επίσης 

Η κακή διαχείριση της Σοφίας Ζαχαράκη

Πιερρακάκης: Η Ελλάδα είναι πλέον ασφαλής επιλογή για έναν ξένο συνταξιούχο

Τσάμπα, δωρεάν από τον Αλέξη Τσίπρα