Η φετινή παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ είχε ένα ξεκάθαρο πολιτικό χαρακτηριστικό: Καθώς βρισκόμαστε λίγους μήνες πριν από τις εκλογές και την προσπάθεια για να πετύχει μια τρίτη θητεία (πράγμα πρωτοφανές στην πολιτική ιστορία της χώρας) δεν ήταν απλώς μια παρουσίαση οικονομικών μέτρων, αλλά μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης κοινωνικών ομάδων που αποτελούν κρίσιμα κομμάτια του εκλογικού σώματος και τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να απομακρύνονται από τη Νέα Δημοκρατία.

Ουσιαστικά ο πρωθυπουργός θέλησε να φέρει κοντά του τα εκλογικά εκείνα στρώματα που του έδωσαν 41% πριν από 3 περίπου χρόνια. Και πολλοί από αυτούς έχουν απομακρυνθεί για διάφορους λόγους: Ακρίβεια που τσακίζει τα εισοδήματα, σκάνδαλα, διαφθορά και βεβαίως μια δικαιολογημένη κόπωση για μια κυβέρνηση που είναι 7 χρόνια στην εξουσία.

Το κυβερνητικό επιτελείο γνωρίζει πολύ καλά ότι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση δεν θα κριθεί μόνο από τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους της ΝΔ. Θα κριθεί κυρίως από τους αναποφάσιστους, τους κεντρώους, τους νέους, τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους μισθωτούς και τα νοικοκυριά που αισθάνονται ότι, παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών, η καθημερινότητά τους παραμένει δύσκολη.

Γι’ αυτό και οι εξαγγελίες στη ΔΕΘ είχαν έναν βασικό στόχο: Να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι υπάρχει κάτι για όλους. Οτι θα πάρουν κάτι όλοι από το λεγόμενο κοινωνικό μέρισμα.

Και αν μη τι άλλο η αύξηση του ποσού στα 2,2 δις ευρώ δείχνει αφενός την πίεση της κυβέρνησης να δώσει περισσότερα και αφετέρου να αντιπαραβάλει τα δικά της -κοστολογημένα- «θα», με τις υποσχέσεις του Αλέξη Τσίπρα ή του Νίκου Ανδρουλάκη.

Αλλά ας πάμε στις ομάδες που θέλει να… καλοπιάσει η κυβέρνηση.

Οι συνταξιούχοι αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ομάδες. Η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει το εισόδημά τους, γνωρίζοντας ότι πρόκειται για ένα εκλογικό σώμα με υψηλή συμμετοχή στις κάλπες και ισχυρή επιρροή στις οικογενειακές αποφάσεις. Η ακρίβεια, όμως, έχει περιορίσει σημαντικά το διαθέσιμο εισόδημα και επομένως κάθε ενίσχυση αξιολογείται όχι με βάση το ονομαστικό της ύψος, αλλά με βάση το πόσο πραγματικά καλύπτει τις αυξημένες ανάγκες.

Τα 400 ευρώ που θα δοθούν το Νοέμβριο είναι ίσως και το πιο άμεσο μέτρο, οι συνταξιούχοι θα δουν δηλαδή πρώτοι στις τσέπες τους αυτά τα χρήματα, αν και κάποιοι περίμεναν 450 ευρώ ως μόνιμη 13η εθνική σύνταξη.

Οι μισθωτοί και ιδιαίτερα οι δημόσιοι υπάλληλοι αποτελούν δεύτερο βασικό στόχο. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις και οι αυξήσεις αποδοχών επιχειρούν να περάσουν το μήνυμα ότι η ανάπτυξη της οικονομίας επιστρέφει σταδιακά στην κοινωνία. Αλλά και τα 500 ευρώ που θα δοθούν σε 15 μήνες είναι ένα μήνυμα σταδιακής επιστροφής 13ου μισθού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει όμως η προσπάθεια επαναπροσέγγισης των ελεύθερων επαγγελματιών και των μικρομεσαίων επιχειρηματιών. Πρόκειται για έναν χώρο που παραδοσιακά βρίσκεται πιο κοντά στη Νέα Δημοκρατία, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για τη φορολογία, το κόστος λειτουργίας και τη γραφειοκρατία. Οι φορολογικές παρεμβάσεις λειτουργούν επομένως όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά.

Θετικά μέτρα η μείωση της προκαταβολής φόρου στο 50% αλλά σε βάθος χρόνου ή κάποιες αλλαγές στην τεκμαρτή φορολόγηση που όμως θα δούμε πώς θα ωφελήσει αφού εξειδικευτεί από τους αρμόδιους υπουργούς.

Η αύξηση, όμως, στα 1.000 ευρώ του κατώτατου μισθού μπορεί να είναι θετικό μέτρο για τους εργαζόμενους, όμως, το… μάρμαρο το πληρώνουν οι επιχειρηματίες κι όχι το κράτος. Χιλιάδες μικρομεσαίοι δηλαδή θα πρέπει να επωμιστούν μεγαλύτερα μισθολογικά βάρη αλλά και πιο υψηλές εισφορές.

Κι αυτό δεν άρεσε καθόλου, όπως και ότι δεν υπήρξε καμιά αναφορά στη μείωση ΦΠΑ, ειδικά στην εστίαση.

Στο κάδρο των ωφελημένων που θέλει κοντά του ο κ. Μητσοτάκης, βρίσκονται οι οικογένειες και οι γονείς, για τους οποίους το κόστος στέγασης, η ενέργεια, τα τρόφιμα και η ανατροφή των παιδιών αποτελούν πλέον καθημερινό πρόβλημα. Εδώ βρίσκεται ίσως και το δυσκολότερο κοινό για την κυβέρνηση. Γιατί μια οικογένεια μπορεί να ακούσει για φορολογική ελάφρυνση, αλλά ταυτόχρονα να βλέπει το ενοίκιο να αυξάνεται, το σούπερ μάρκετ να παραμένει ακριβό και την αγορά κατοικίας να γίνεται ολοένα πιο δύσκολη.

Θετικά τα μέτρα για τρίτεκνους, η έκπληξη του «κουμπαρά» για τα παιδιά, όμως, δεν δόθηκαν απαντήσεις για το πώς θα αντιμετωπιστεί το κόστος ζωής.

Και φυσικά υπάρχει η νεότερη γενιά, η οποία αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό στοίχημα. Οι νέοι δεν αξιολογούν την κυβέρνηση μόνο από το ύψος ενός μισθού. Την αξιολογούν από το αν μπορούν να φύγουν από το πατρικό τους, να νοικιάσουν ένα σπίτι, να κάνουν οικογένεια και να δημιουργήσουν ένα στοιχειώδες επίπεδο οικονομικής ασφάλειας.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση για τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η οικονομία δεν είναι μόνο αριθμοί
Η κυβέρνηση έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: Μπορεί να παρουσιάσει μια οικονομία πολύ διαφορετική από εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας. Ανάπτυξη, επενδύσεις, μείωση της ανεργίας και δημοσιονομική σταθερότητα αποτελούν επιχειρήματα που μπορούν να στηρίξουν το κυβερνητικό αφήγημα.

Όμως υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στην οικονομία των αριθμών και την οικονομία της καθημερινότητας. Στην ευημερία των πολιτών.

Ο πολίτης δεν πηγαίνει στο σούπερ μάρκετ με το ΑΕΠ, ούτε πληρώνει το ενοίκιό του με τον ρυθμό ανάπτυξης. Πληρώνει με το εισόδημά του. Και αυτό που τον ενδιαφέρει είναι πόσα χρήματα μένουν στην τσέπη του στο τέλος του μήνα.

Εάν, επομένως, η αίσθηση της κοινωνίας παραμείνει ότι οι αυξήσεις των μισθών απορροφούνται από την ακρίβεια, ότι η κατοικία παραμένει απρόσιτη και ότι η φορολογία εξακολουθεί να αποτελεί βάρος, τότε οι κυβερνητικές εξαγγελίες κινδυνεύουν να μην έχουν την πολιτική απόδοση που προσδοκά το Μέγαρο Μαξίμου.

Αυτό είναι και το μεγαλύτερο ρίσκο του σχεδιασμού.

Δεν αρκεί να ανακοινώνεις μέτρα. Πρέπει ο πολίτης να αισθανθεί ότι αυτά άλλαξαν τη ζωή του. Ειδικά από τη στιγμή που τα περισσότερα από τα μέτρα που ανακοινώθηκαν θα εφαρμοστούν μετά τις εκλογές…

Και μέχρι τις εκλογές υπάρχει ακόμη αρκετός χρόνος ώστε να αποδειχθεί αν οι εξαγγελίες θα μετατραπούν σε πραγματική οικονομική ανακούφιση ή θα παραμείνουν, στα μάτια ενός σημαντικού τμήματος της κοινωνίας, μια προεκλογική υπόσχεση.

Η εμπιστοσύνη

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη πρόβλημα, ίσως πιο δύσκολο από το οικονομικό.

Η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει μόνο το ζήτημα της αγοραστικής δύναμης. Αντιμετωπίζει και ένα έλλειμμα εμπιστοσύνης σε τμήμα της κοινωνίας.

Τα ζητήματα θεσμών, διαφάνειας, λειτουργίας του κράτους, απονομής δικαιοσύνης και διαχείρισης κρίσεων έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία για την πολιτική αξιολόγηση της κυβέρνησης. Και αυτά δεν αντιμετωπίζονται με φορολογικές ελαφρύνσεις.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική παγίδα: Μια κυβέρνηση μπορεί να βελτιώνει τους οικονομικούς δείκτες και ταυτόχρονα να χάνει πολιτικό έδαφος εάν ένα κομμάτι της κοινωνίας αισθάνεται ότι δεν ακούγεται, δεν εκπροσωπείται ή δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα.

Ο Μητσοτάκης επιχειρεί στη ΔΕΘ να αλλάξει την πολιτική συζήτηση από τις δυσκολίες και τις κρίσεις της προηγούμενης περιόδου στην οικονομία και στο διαθέσιμο εισόδημα. Είναι μια απολύτως λογική εκλογική στρατηγική. Αλλά στη σημερινή συνέντευξη τύπου θα πρέπει να μιλήσει για τα κρίσιμα θεσμικά ζητήματα.

Το ερώτημα είναι αν θα πετύχει.

Γιατί ο ψηφοφόρος του 2026 δεν είναι απαραίτητα ο ίδιος ψηφοφόρος του 2019 ή του 2023. Είναι πιο απαιτητικός, πιο καχύποπτος και πολύ πιο ευαίσθητος στο χάσμα ανάμεσα στις κυβερνητικές ανακοινώσεις και στην πραγματική ζωή.

Η ΔΕΘ, λοιπόν, ήταν μόνο η αρχή. Η πραγματική μάχη θα δοθεί τους επόμενους μήνες. Αν η κυβέρνηση δει ότι οι δημοσκοπήσεις δίνουν σταθερά ποσοστά πάνω από 30% τότε μπορεί να ελπίζει σε αυτοδυναμία.

Και μην αποκλείσετε ακόμη και πρόωρες εκλογές αν τα γκάλοπ είναι εξαιρετικά θετικά.

Η κυβέρνηση θα πρέπει να αποδείξει ότι οι φορολογικές ελαφρύνσεις δεν θα χαθούν μέσα στις αυξήσεις του κόστους ζωής, ότι οι μισθοί θα συνεχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα από τις τιμές και ότι η ανάπτυξη θα γίνει περισσότερο αισθητή στην καθημερινότητα.

Παράλληλα, θα πρέπει να πείσει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα προβλήματα του κράτους, της δημόσιας υγείας, της παιδείας, της στέγασης και των υποδομών. Γιατί οι εκλογές δεν κερδίζονται μόνο με το πορτοφόλι. Κερδίζονται και με την αίσθηση ότι υπάρχει ένα κράτος που λειτουργεί.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε στη ΔΕΘ να μιλήσει σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας. Συνταξιούχοι, εργαζόμενοι, οικογένειες, επαγγελματίες, αγρότες, νέοι και επιχειρήσεις βρίσκονται μέσα στον σχεδιασμό.

Το μεγάλο ερώτημα, όμως, δεν είναι πόσες κοινωνικές ομάδες περιλαμβάνει το πακέτο.

Είναι πόσες από αυτές θα αισθανθούν μέχρι την κάλπη ότι η ζωή τους έγινε πραγματικά καλύτερη.

Εκεί θα κριθεί η πολιτική αποτελεσματικότητα των εξαγγελιών. Γιατί αν η κοινωνία συνεχίσει να βιώνει την ακρίβεια, την ανασφάλεια για τη στέγαση και την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς, τότε ακόμη και ένα γενναιόδωρο πακέτο μέτρων μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκές.

Το στοίχημα του Μητσοτάκη, επομένως, δεν είναι να κερδίσει επικοινωνιακά τη ΔΕΘ. Είναι να μετατρέψει τις εξαγγελίες σε απτή αλλαγή στην καθημερινότητα πριν ανοίξουν οι κάλπες.

Και αυτή είναι μια πολύ πιο δύσκολη εκλογική μάχη.

Διαβάστε επίσης:

Στα 400 ευρώ η ενίσχυση των συνταξιούχων – Ποιοι θα πάρουν τα επιπλέον 100 ευρώ
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όλο το χρονοδιάγραμμα των μέτρων που ανακοίνωσε από τη ΔΕΘ έως το τέλος του 2027
«Ψαλίδι» στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα – Όλες οι μειώσεις φόρων για τους ελεύθερους επαγγελματίες