Οι άθλοι του Ηρακλή – Ο μυθικός ήρωας στην αρχαία ελληνική πόλη Σίδη στη Μικρά Ασία

Την ονόμασαν Πύλη του Ηρακλή και όχι άδικα. Γιατί αυτή η μνημειώδης είσοδος στην αρχαία ελληνική πόλη Σίδη της Μικράς Ασίας βρέθηκε να κοσμείται με τους άθλους του Ηρακλή. Ένα σύνολο από πλάκες και κιβωτίδια, διακοσμημένα με ανάγλυφα που αναπαριστούν τους δώδεκα μυθικούς άθλους του ήρωα της αρχαιότητας, συνοδευόμενα μάλιστα από αναπαραστάσεις επίσης, της Αθηνάς, του Δία, της Άρτεμης, της Υγείας και της Τύχης. Μια ιδιαίτερα πλούσια σύνθεση που μαρτυρεί, πέραν των άλλων και την ακμή αυτής της αρχαίας πόλης, την οποία είχαν ιδρύσει από τον 7ο αιώνα π.Χ. άποικοι από την Κύμη.

Να σημειωθεί μάλιστα, ότι σε αυτήν την πύλη –την κεντρική από τις τρεις της πόλης- καταλήγει ένας μακρύς και πλακόστρωτος οδικός άξονας, μήκους 390 μέτρων περίπου, η ανασκαφή του οποίου μόλις ολοκληρώθηκε, δείχνοντας ότι διατηρεί τα τεκμήρια της εξέλιξής του μεταξύ της Ρωμαϊκής περιόδου και της Ύστερης Αρχαιότητας. Όσον αφορά τους άθλους του Ηρακλή εξάλλου, οι αρχαιολόγοι που μελέτησαν τα ανάγλυφα, τα χρονολογούν στις αρχές του 3ου μ.Χ. αιώνα αν και το μνημειώδες συγκρότημα της πύλης όπου βρέθηκαν τοποθετείται περί τα μέσα του 5ου μ.Χ. αιώνα. Παραπέμποντας έτσι, σε μία πρακτική καθόλου σπάνια, κατά την οποία παλαιότερα γλυπτά ή αρχιτεκτονικά μέλη, επαναχρησιμοποιούνταν ως spolia σε μεταγενέστερες κατασκευές. Με αποτέλεσμα να δημιουργείται ο παλίμψηστος χαρακτήρας της πόλης που συνθέτει δύο διαφορετικές στιγμές της τοπικής καλλιτεχνικής παραγωγής σε ένα ενιαίο μνημείο.

Το επισκοπικό μέγαρο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και αυτός ο δρόμος, ο οποίος αρχικά χρησίμευε ως ένας από τους κύριους άξονες επικοινωνίας του αρχαίου πυρήνα της πόλης ενώ στη συνέχεια γύρω στον 5ο αιώνα μ.Χ. υπέστη μια μεγάλη τροποποίηση όταν η βόρεια περιοχή του ενσωματώθηκε στο συγκρότημα του επισκοπικού μεγάρου. Κάτι που απαίτησε την σφράγιση μέρους των προηγούμενων εισόδων και την κατασκευή νέων.

Αρκετές από τις εισόδους έτσι, που προηγουμένως συνδέονταν στοές περιτοιχίστηκαν και νέες, πιο επιδεικτικές ανεγέρθηκαν πάνω στα ερείπια των παλαιών, μαζί με τις μνημειώδεις πύλες που διαμόρφωναν τη διαδρομή. Με αυτές τις τροποποιήσεις, ο δρόμος έπαψε να αποτελεί ένα απλό λειτουργικό δρομολόγιο για τους ταξιδιώτες που έφταναν στη Σίδη μέσω της Ανατολικής Πύλης και έγινε ένας τελετουργικός άξονας, που πλαισιωνόταν από στοιχεία που τόνιζαν την εκκλησιαστική εξουσία στο πλαίσιο της απόλυτης επικράτησης του Χριστιανισμού αλλά της αστικής εξέλιξης.

Από την ακμή στην πτώση

Πλούσιο εμπορικό λιμάνι στις ακτές της Παμφυλίας –ονομασία που έδωσαν οι πρώτοι έλληνες άποικοι- ήταν η Σίδη. Κατά το μύθο μάλιστα η ίδρυσή της πήγαινε ακόμη βαθύτερα στο χρόνο, αφού προέκυψε από μία ομάδα Ελλήνων, οι οποίοι μετά την λήξη του Τρωικού πολέμου γύρω στο 1200 π.Χ. προωθήθηκαν στην ενδοχώρα και αποφάσισαν να εγκατασταθούν εκεί.

Στους ιστορικούς χρόνους πάντως, η περιοχή βρέθηκε από διάφορες δυνάμεις της εποχής: τους Λυδούς, τους Πέρσες, τους Αθηναίους, το Μέγα Αλέξανδρο φυσικά, τους Ρωμαίους ώσπου να ενταχθεί στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ενώ στην εποχή της δυναστείας των Ισαύρων αποδυναμώθηκε και κατακτήθηκε από τους Άραβες τον 7ο αιώνα.

Τα κατάλοιπα που διασώζονται σήμερα αποτελώντας μοναδικό αξιοθέατο προέρχονται από την Ρωμαϊκή εποχή και την Ύστερη Αρχαιότητα και είναι εντυπωσιακά. Μεταξύ αυτών, ο ναός της Αθηνάς και του Απόλλωνα, το ρωμαϊκό θέατρο, η βιβλιοθήκη και η μεγάλη πύλη.

Διαβάστε επίσης 

Γουίλιαμ Κέντριτζ «Το Μεγάλο Ναι, Το Μεγάλο Όχι» – Η μεγάλη έκθεση στην Αθήνα

Χελώνες από πέτρα και πουλιά από χαυλιόδοντες – Εκπληκτικά ευρήματα

Σχεδιασμένη σαν κινηματογραφική ταινία – Μια ανατρεπτική πρόταση για την Ζωφόρο του Παρθενώνα