Η Ελλάδα πλήρωσε ακριβά τη δεκαετία της κρίσης. Όχι μόνο σε μισθούς, συντάξεις και ανάπτυξη, αλλά και σε κάτι πολύ χειρότερο: στην ποιότητα και στην αξιοπρέπεια της υγειονομικής περίθαλψης.

Από το 2010 έως το 2019, η δημόσια δαπάνη υγείας μειώθηκε από περίπου 6,6% του ΑΕΠ σε περίπου 4%. Πρόκειται για τεράστια δημοσιονομική προσαρμογή, σχεδόν 40% σε σχετικούς όρους. Και βεβαίως, ένα μέρος αυτής της μείωσης ήταν αναγκαίο: υπήρχαν υπερσυνταγογραφήσεις, σπατάλες, σκάνδαλα, κυκλώματα και συμφέροντα που ανέβαζαν το κόστος. Κέρδιζαν οι λίγοι σε βάρος των πολλών..

Όμως η εξυγίανση δεν μπορεί να συγχέεται με την υποβάθμιση. Το κράτος δεν περιόρισε μόνο τη σπατάλη. Περιόρισε και την ικανότητα του δημόσιου συστήματος να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Το αποτέλεσμα το ζούμε σήμερα,:  νοσοκομεία υπερφορτωμένα, προσωπικό ανεπαρκές (ιδιαίτερα σε επίπεδο νοσηλευτών), εφημερίες συχνά στα όρια της κατάρρευσης, ασθενείς σε αναμονή και οικογένειες που αναγκάζονται να βάζουν βαθιά το χέρι στην τσέπη.

Η κυβέρνηση, με επικεφαλής τον Άδωνι Γεωργιάδη καθώς και την συμπαράσταση της φιλανθρωπίας έχει κάνει πολλά και σύγχρονα, αλλά οι ελλείψεις παραμένουν μεγάλες και το κόστος δυσβάστακτο.

Στην πράξη, η Υγεία στην Ελλάδα ιδιωτικοποιήθηκε μερικώς χωρίς να το ομολογήσει κανείς καθαρά. Δεν έγινε με μια μεγάλη πολιτική διακήρυξη. Έγινε σιωπηλά, μέσα από τη σταδιακή μεταφορά του κόστους στον πολίτη: συμμετοχές στα φάρμακα, ιδιωτικές επισκέψεις, διαγνωστικές εξετάσεις, πληρωμές για ταχύτερη πρόσβαση, ιδιωτικά νοσοκομεία, ασφαλιστήρια υγείας. Όταν το δημόσιο σύστημα δεν επαρκεί, ο πολίτης σπρώχνεται στην αγορά. Και όταν η αγορά ξέρει ότι ο πολίτης φοβάται για την υγεία του, η δύναμη διαπραγμάτευσης είναι μόνο στη μία πλευρά.

Φτιάχτηκε, έτσι ένα ολιγοπώλιο που σταδιακά με τις εξαγορές και συγχωνεύσεις μετατρέπεται σχεδόν σε μονοπώλιο.

Οι τελευταίες εξελίξεις με τα ασφάλιστρα υγείας είναι αποκαλυπτικές. Ακόμη και άνθρωποι που προνόησαν, που πλήρωναν επί χρόνια ετήσια ή μακροχρόνια προγράμματα, βλέπουν τώρα αυξήσεις πολύ πάνω από τον πληθωρισμό. Για πολλούς, η ιδιωτική κάλυψη που θεωρούσαν ασπίδα γίνεται πολυτέλεια. Δεν πρόκειται πια για μεμονωμένη γκρίνια ασφαλισμένων. Ο ίδιος ο Συνήγορος του Καταναλωτή καταγράφει αξιοσημείωτη αύξηση 27,7% στις καταγγελίες κατά ασφαλιστικών εταιρειών, με βασικό αντικείμενο τις μονομερείς αναπροσαρμογές ασφαλίστρων σε προγράμματα νοσοκομειακής περίθαλψης. Με απλά λόγια, οι πολίτες που πλήρωναν επί χρόνια για ιδιωτική κάλυψη υγείας βλέπουν σήμερα τα ασφάλιστρά τους να αυξάνονται με ρυθμούς που ξεπερνούν την αντοχή των εισοδημάτων τους — και, συχνά, κατά πολύ τον γενικό πληθωρισμό. Και οι εταιρείες επικαλούνται κόστος, δείκτες, ηλικία, νοσηλείες, τεχνικούς όρους. Εκείνο που δεν επικαλούνται είναι την κοινωνική ευθύνη.

Ακόμη περισσότερο, η ίδια η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ήρθε να επιβεβαιώσει ότι το πρόβλημα δεν είναι υπερβολή των ασφαλισμένων. Από τα στοιχεία 11 ασφαλιστικών εταιρειών προκύπτει ότι πάνω από τους μισούς ασφαλισμένους σε μακροχρόνια συμβόλαια υγείας αντιμετωπίζουν αυξήσεις άνω του 8%, ενώ σχεδόν 16% βλέπει αυξήσεις πάνω από 9%. Σε μια οικονομία όπου ο γενικός πληθωρισμός κινείται σαφώς χαμηλότερα, οι αυξήσεις αυτές αποτελούν πραγματική αφαίμαξη εισοδήματος. Και το ακόμη σοβαρότερο: η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη μεγαλύτερης διαφάνειας και τεκμηρίωσης από τις εταιρείες, δηλαδή ακριβώς αυτό που λείπει από την αγορά υγείας σήμερα — λογοδοσία απέναντι στον ασφαλισμένο

Αυτό είναι το πρόσωπο της ακραία ελεύθερης αγοράς όταν εφαρμόζεται στην Υγεία. Δεν βλέπει ασθενείς. Βλέπει χαρτοφυλάκια. Δεν βλέπει ηλικιωμένους που αγωνιούν μήπως χάσουν την κάλυψή τους. Βλέπει ζημιές και περιθώρια κέρδους. Δεν βλέπει οικογένειες που φοβούνται την επόμενη διάγνωση. Βλέπει αναπροσαρμογές ασφαλίστρων.

Η Υγεία, όμως, δεν είναι ένα οπουδήποτε προϊόν. Είναι πυρήνας της κοινωνικής συνοχής. Μια χώρα που αφήνει το δημόσιο σύστημα να φθείρεται και παραδίδει τον φόβο του πολίτη στην αγορά, δεν εκσυγχρονίζεται. Χάνει το ανθρώπινο πρόσωπο της.

Οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν καθαρά ότι η ελεύθερη αγορά τιμολογεί ένα δημόσιο αγαθό σε επίπεδα που ο οικογενειακός προϋπολογισμός δεν αντέχει. Αυτή η σύγχρονη μορφή του καπιταλισμού και της επιχειρηματικότητας. Ακόμη και η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ αναγκάζεται πλέον να θεσμοθετήσει και να δημοσιοποιήσει ειδικό δείκτη αναπροσαρμογής για τα μακροχρόνια ασφαλιστήρια υγείας, γεγονός που από μόνο του επιβεβαιώνει ότι οι αυξήσεις στα ασφάλιστρα έχουν εξελιχθεί σε μείζον κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα.

Στην κυβέρνηση εναπόκειται να παρέμβει, ελέγχοντας τα ασφάλιστρα αφενός και διπλασιάζοντας την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος υγείας αφετέρου. Η ευκαιρία που παρουσιάστηκε στην εποχή του covid, χάθηκε οριστικά ελέω Βασίλη Κικίλια. Η καθυστέρηση των αλλαγών στην περίοδο 2023-2024 ήταν κρίσιμη. Το τίμημα τώρα είναι η αναγκαία παρέμβαση στην αγορά και η επιτάχυνση της μεταρρύθμισης.

Είναι ο καιρός για να ξεφύγει κι αυτή η κυβέρνηση από την αβελτηρία των αγορών και την ιδεολογική στρέβλωση.

Διαβάστε επίσης

Η μυωπική προσέγγιση της κυβερνησιμότητας από την επιχειρηματικότητα