Η έλευση στην Αθήνα διεθνών διαχειριστών κεφαλαίων είναι μία αναμφισβήτητα θετική εξέλιξη.

Όχι επειδή ξαφνικά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια πρόκειται να επενδυθούν στην ελληνική οικονομία, αλλά επειδή μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν μάλλον απίθανο να μπαίνει η Αθήνα στον χάρτη των πόλεων στις οποίες μεγάλοι διεθνείς χρηματοοικονομικοί οργανισμοί εξετάζουν σοβαρά την εγκατάσταση δραστηριοτήτων και στελεχών τους.

Η Millennium Management, ένας από τους μεγαλύτερους διαχειριστές εναλλακτικών επενδύσεων διεθνώς, με περισσότερα από 97 δισ. δολάρια υπό διαχείριση, ανοίγει παρουσία στην Αθήνα. Παράλληλα, ο Κρις Ρόκος, του οποίου η Rokos Capital Management διαχειρίζεται περίπου 22 δισ. δολάρια, μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία στην Ελλάδα και σχεδιάζει επίσης παρουσία στην Αθήνα. Ενδιαφέρον έχει καταγραφεί και από άλλες εταιρείες του κλάδου.

Η εξέλιξη δεν είναι τυχαία, βέβαια. Είναι αποτέλεσμα κυβερνητικής πολιτικής που συνδυάζει φορολογικά κίνητρα, πολιτική σταθερότητα και οικονομική προοπτική — ας μην μιλήσουμε για τον ήλιο και το κλίμα, καθώς αυτό μάλλον αλλάζει. Το συγκριμένο καθεστώς προβλέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις ουσιαστικής παρουσίας στην Ελλάδα, φορολόγηση με 5% του carried interest για στελέχη που μεταφέρουν εδώ τη φορολογική τους κατοικία.

Το μήνυμα προς τη διεθνή αγορά έχει αξία. Αν εταιρείες αυτού του μεγέθους έχουν ήδη εγκαταστήσει εδώ επενδυτικές ομάδες, διαχειριστές χαρτοφυλακίων και υποστηρικτικές λειτουργίες, τότε μειώνεται αυτομάτως το αντιλαμβανόμενο ρίσκο για εκείνον που θα σκέφτεται να εντάξει την Αθήνα στο φάσμα των επιλογών του.

Χρειάζονται, όμως, τρεις διευκρινίσεις για να μη δημιουργηθούν εξωπραγματικές προσδοκίες και να αναδείξουμε την σύνδεση της οικονομίας με την πολιτική.

Πρώτον, το άμεσο μακροοικονομικό αποτέλεσμα είναι μικρό. Τα 97 δισ. δολάρια που διαχειρίζεται η Millennium δεν επενδύονται στην Ελλάδα. Το ίδιο ισχύει και για τα περίπου 22 δισ. της Rokos. Εδώ εγκαθίστανται γραφεία, στελέχη και ενδεχομένως επενδυτικές ομάδες που θα πραγματοποιούν από την Αθήνα μέρος της παγκόσμιας δραστηριότητάς τους. Και, εξάλλου, μέχρι στιγμής η Millennium δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένο στόχο προσλήψεων.

Δεύτερον, υπάρχει πραγματικό αλλά περιορισμένο δημοσιονομικό και οικονομικό όφελος: υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, λειτουργικές δαπάνες, ακίνητα, δικηγόροι, φοροτεχνικοί, πληροφορική και σειρά άλλων εξειδικευμένων υπηρεσιών.

Το τρίτο, όμως, είναι το ουσιαστικό: η δημιουργία οικοσυστήματος. Μία Millennium έχει περιορισμένη οικονομική σημασία. Δέκα ή είκοσι Millennium, Rokos, Verition και άλλοι διαχειριστές μπορούν να δημιουργήσουν κρίσιμη μάζα. Τότε έρχονται εξειδικευμένα στελέχη, δημιουργούνται νέες υπηρεσίες, επιστρέφουν Έλληνες του εξωτερικού, αναπτύσσεται τεχνογνωσία και, κυρίως, η παρουσία των πρώτων εταιρειών αρχίζει να προσελκύει τις επόμενες. Αυτό ακριβώς επιδιώκει η κυβερνητική πολιτική των τελευταίων ετών.

Με άλλα λόγια το θέμα είναι η ύπαρξη «μεγέθους» και  οι εξωτερικές οικονομίες που θα προκύψουν. Κι εδώ, ακριβώς είναι που η οικονομική εξέλιξη αποκτά αναπόφευκτα πολιτική διάσταση.

Ένα τέτοιο οικοσύστημα δεν κατασκευάζεται με μία φορολογική διάταξη ούτε ολοκληρώνεται μέσα σε ένα- δύο χρόνια, ούτε με 2-3 ελεύσεις.   Χρειάζεται διάρκεια, προβλεψιμότητα και κυρίως την πεποίθηση των επενδυτών ότι οι κανόνες που τους έφεραν στην Ελλάδα δεν θα ανατραπούν όταν αλλάξει η πολιτική συγκυρία.

Η πραγματική πολιτική αντιπαράθεση είναι έτσι εμφανής – όπως και οι επιπτώσεις της.  Η ΝΔ υπερασπίζεται ανοικτά την επιλογή, με τον Κυριάκο Πιερρακάκη στο υπουργείο Οικονομικών ορθά να υποστηρίζει ότι στόχος είναι να δημιουργηθεί «ένα νέο οικοσύστημα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών» και ότι η προσέλκυση επενδύσεων και ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί εθνική υπόθεση.

Η ΕΛ.Α.Σ., αντίθετα, απορρίπτει τη λογική του καθεστώτος. Ο τομεάρχης Οικονομικών της, Φραγκίσκος Κουτεντάκης, μίλησε για «φορολογικό θέρετρο των hedge funds» και υποστήριξε ότι η κυβέρνηση «βαφτίζει το προνόμιο ανάπτυξη». Οι απόψεις του Αλέξη Τσίπρα για το ξένο κεφάλαιο και τις δραστηριότητες του είναι γνωστές. Αν το rebranding εμπεριέχει τώρα θετική άποψη για το ξένο κεφάλαιο δεν είναι γνωστό. Ούτε αν ο πρώην πρωθυπουργός θα βγει στα κανάλια να «μαζέψει» τις απόψεις των στελεχών του.

Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη είναι και πάλι άλαλο. Αν κριθεί, όμως, κατ’ αναλογία με τις απόψεις που έχει εκφράσει για τους servicers και τα κόκκινα δάνεια, θα μπορούσε να ευσταθεί ένα συμπέρασμα πως δεν θα έβλεπε με θετική ματιά την δημιουργία ενός τέτοιου οικοσυστήματος. Μπορεί ευθαρσώς να το διαψεύσει αν δεν είναι έτσι.

Η διαφορά, επομένως, δεν είναι θεωρητική. Τουλάχιστον μεταξύ ΝΔ και ΕΛΑΣ (που τώρα θεωρεί πως μπορεί να κερδίσει τις εκλογές ως πρώτο κόμμα) αφορά δύο διαφορετικές αντιλήψεις οικονομικής πολιτικής: από τη μία, την επιλογή να προσφερθούν ισχυρά κίνητρα ώστε να δημιουργηθεί στην Αθήνα ένας διεθνής πόλος διαχείρισης κεφαλαίων. Από την άλλη, την θέση πως τα κίνητρα αυτά αποτελούν υπερβολικό φορολογικό προνόμιο για μία εξαιρετικά εύπορη επαγγελματική κατηγορία—που έτσι κι αλλιώς δεν είναι ίσως και ευπρόσδεκτη. Φαντάζομαι πως το επιτελείο της ΕΛΑΣ έχει κατά νου και το λεγόμενο demonstration effect—όπου δηλαδή η κοινωνική και πολιτιστική συμπεριφορά των επενδυτών αυτής της μορφής δημιουργεί πρότυπο προς μίμηση.

Στη βάση αυτή οι εκλογές όπου παίζεται η προοπτική της τρίτης τετραετίας Μητσοτάκη αποκτά κι αυτήν τη διάσταση. Η πολιτική της ΝΔ τώρα αρχίζει να υλοποιείται και, προφανώς, δεν έχει ακόμη προλάβει να αποδείξει πως μπορεί να δημιουργήσει το επιθυμητό οικοσύστημα. Για να κριθεί, χρειάζεται χρόνο. Και, ακριβώς επειδή ήδη αμφισβητείται πολιτικά το βασικό εργαλείο με το οποίο επιχειρείται η δημιουργία του, το ζήτημα της συνέχειας της συγκεκριμένης πολιτικής θα αποτελέσει μάλλον αναπόφευκτα μέρος της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Το πραγματικό στοίχημα, επομένως, δεν είναι ποιος ήρθε σήμερα στην Αθήνα. Είναι αν σε πέντε χρόνια οι επόμενοι θα έρχονται επειδή οι προηγούμενοι είναι ήδη εδώ.

Διαβάστε επίσης

Τραμπ–Ερντογάν: Τι σημαίνει για την Ελλάδα ο λόγος της ισχύος