Η στροφή της Μαρίας Καρυστιανού προς τη θρησκεία μετά την απώλεια της κόρης της είναι απολύτως κατανοητή.

Ο πόνος συχνά οδηγεί τους ανθρώπους στην αναζήτηση νοήματος, παρηγοριάς και πνευματικής στήριξης. Άλλος πάει στην Ινδία για διαλογισμό, άλλος κάνει ψυχανάλυση, άλλος αναζητά πνευματικό σε μοναστήρι. Όλα αυτά ανήκουν στην περιοχή της υπαρξιακής ανάγκης και, από μόνα τους, δεν συνιστούν πολιτικό ζήτημα.

Το πρόβλημα δεν είναι η πίστη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πίστη παύει να είναι ιδιωτική υπόθεση και αποκτά δημόσιο, σχεδόν κανονιστικό ρόλο.

Η συζήτηση γύρω από την παιδίατρο που εξελίχθηκε σε κεντρικό δημόσιο πρόσωπο μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς τη σχέση της με τα ιερά και τα όσια. Όχι τυχαία. Η ίδια η δημόσια εικόνα της, αλλά και ο λόγος ανθρώπων του περιβάλλοντός της, τροφοδοτούν αυτή τη μετατόπιση. Έτσι, αντί η οργή και η αμφισβήτηση να στρέφονται οριζόντια, προς θεσμούς, μηχανισμούς και δομές εξουσίας, μοιάζουν να εξαιρούν έναν από τους πιο διαχρονικά διαπλεκόμενους θεσμούς του ελληνικού κράτους: την Εκκλησία.

Η Εκκλησία στην Ελλάδα υπήρξε συνομιλητής της εξουσίας, σύμμαχος κομμάτων, σταθερός παράγοντας πολιτικής νομιμοποίησης. Αν υπάρχει ένας θεσμός που θα περίμενε κανείς να μπει στο μικροσκόπιο μιας ριζοσπαστικής, αντισυστημικής αμφισβήτησης, αυτός είναι ακριβώς η Εκκλησία. Αντί γι’ αυτό, βλέπουμε τη θρησκευτικότητα να λειτουργεί ως πεδίο παρηγοριάς αλλά και ως συμβολικό καταφύγιο, κάτι που τα πλήθη αναγνωρίζουν και συχνά εξιδανικεύουν.

Σε μια κοινωνία που, έστω ατελώς, συζητά την ανάγκη διαχωρισμού Εκκλησίας και κράτους, η Καρυστιανού θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά. Όχι αποκηρύσσοντας την πίστη της, αλλά κρατώντας τη σαφώς στον ιδιωτικό χώρο. Δεν χρειάζονται οι δηλώσεις ευλάβειας σε συζήτηση πολιτικής με επιχειρήματα και προγράμματα.

Σε ένα κοσμικό κράτος, από ένα νέο πολιτικό πρόσωπο περιμένουμε θέσεις, σχέδιο και στρατηγική όχι αναφορές σε πνευματικές αυθεντίες εκτός δημόσιου ελέγχου. Εδώ λοιπόν αποκαλύπτεται μια βαθύτερη αντίφαση: η απαξίωση της πολιτικής γεννά την ανάγκη για «καθαρά» πρόσωπα, σχεδόν υπεράνω κριτικής. Σε αυτό το σημείο η θρησκευτική πίστη μετατρέπεται σε πολιτικό κεφάλαιο, ακόμη κι όταν δεν δηλώνεται ως τέτοιο.

Η Μαρία Καρυστιανού δεν είναι η μόνη υπεύθυνη για αυτή τη συνθήκη. Ωστόσο, όσο ο λόγος και η παρουσία της αποκτούν πολιτικό βάρος, τόσο μεγαλώνει και η ευθύνη του διαχωρισμού. Άλλο η προσωπική πίστη, άλλο η δημόσια πολιτική στάση. Θα πει κανείς: «μα και οι άλλοι πολιτικοί προσκυνούν». Ναι, προσκυνούν. Δεν εμφανίζονται όμως ως φορείς του νέου, του ανεξάρτητου, του απεγκλωβισμένου από τις δομές του παρελθόντος, τις ίδιες δομές που από το 1821 μέχρι σήμερα συνδιαλέγονται με την εκάστοτε εξουσία.

Διαβάστε επίσης

Μέχρι πού θα το τραβήξει ο Ντόναλντ Τραμπ;