Καλωσήρθατε στην Ανωτάτη Διαλεκτική: σπάστε το κεφάλι του συνομιλητή και μετά συζητάμε. Αν είναι ακόμη όρθιος. Αν έχει φωνή.

Το επεισόδιο στη Νομική Σχολή δεν ήταν μια υπέρβαση ορίων. Δεν ήταν μια μεμονωμένη ακρότητα. Είναι ο καθρέφτης μας. Μιας κοινωνίας που έχει πάψει να συζητά. Που φωνάζει, διακόπτει, απειλεί, ξυλοφορτώνει, ανατινάζει. Όλα στο όνομα της κοινωνικής ευαισθησίας, της δικαιοσύνης, της οργής. Στο τέλος, όλοι οι άλλοι πρέπει να σιωπήσουν. Και ιδανικά, να εξαφανιστούν.

Η λέξη «εκδήλωση» δεν σημαίνει πια αυτό που κάποτε σήμαινε. Δεν είναι δραστηριότητα συνομιλίας, διαφωνίας. Μετατράπηκε σε προσκλητήριο μάχης όπου μπουκάρει η Απόλυτη Αλήθεια, μαυροντυμένη, με κράνος και κρυμμένο πρόσωπο.

Μπορεί κάποιος να θεωρεί ότι τα Τέμπη δεν ήταν ατύχημα αλλά έγκλημα ή να πιστεύει ότι οι υπουργοί δολοφονούν. Και μπορεί ταυτόχρονα να αρνείται να δεχτεί τη βία ως απάντηση. Ή μήπως δεν μπορεί; Τι ακριβώς κερδίζει μια άποψη όταν επιβάλλεται σπάζοντας κεφάλια και διαλύοντας εκδηλώσεις;

Είναι δύσκολη η ελευθερία λόγου. Πέρα από τα Τέμπη, πέρα από την πολιτική συγκυρία, η ελευθερία του λόγου απαιτεί να ακούμε επιχειρήματα που μας θυμώνουν. Απαιτεί να υποχρεώνουμε τον εαυτό μας να δει όλες τις παραμέτρους. Σε μια ώριμη κοινωνία, καλούμε τον αντίπαλο να πάρει το μικρόφωνο, να μιλήσει με στοιχεία. Σε μια ώριμη κοινωνία δεν πιάνουμε το λοστάρι.

Στην Ελλάδα κάθε ιστορική πληγή, όπως ο εμφύλιος και η χούντα, μας διδάσκει το μίσος. Δεν είδαμε ποτέ την ελευθερία του λόγου ως προνόμιο. Και τώρα, σε κάθε ιδέα που δεν μας αρέσει, λέμε «πάρ’ την πίσω». Δεν μάθαμε να ακούμε. Ούτε να συζητάμε. Μαθαίνουμε να χειροκροτούμε ή να αποδοκιμάζουμε. Να φανατιζόμαστε. Να στήνουμε στρατόπεδα. Όχι να γεφυρώνουμε. Όχι να αντιλέγουμε με ευγένεια, με ψυχραιμία, με ευφυΐα. Αυτά είναι για τους «συστημικούς».

Ο βίαιος ακτιβισμός δεν γεννήθηκε χθες αλλά το πρόβλημα σήμερα δεν είναι η ύπαρξή του. Είναι η κανονικοποίησή του. Όταν κάποιος σπάει ένα βιβλιοπωλείο και κάποιοι λένε «ναι, αλλά…», έχουν ήδη κάνει την επιλογή τους. Έχουν ήδη πάρει θέση. Όχι υπέρ της ιδέας. Υπέρ της βίας.

Η Δημοκρατία δεν πεθαίνει μόνο με πραξικόπημα. Καμιά φορά πεθαίνει με ένα «τελειώσατε», πεταμένο με θράσος στο πρόσωπο εκείνου που διαφωνεί. Πεθαίνει με κάθε άτομο που αποχωρεί φοβισμένο. Με κάθε αίθουσα που αδειάζει επειδή κάποιοι αποφάσισαν πως η μόνη άποψη που στέκει είναι η δική τους.

Το ερώτημα δεν είναι τι κάνει το κράτος, η αστυνομία, η κυβέρνηση. Ούτε τι είπε το πανεπιστήμιο. Το ερώτημα είναι: εμείς τι ανεχόμαστε; Τι δικαιολογούμε;

Γιατί αν ο διάλογος χαθεί, τότε δεν θα υπάρχουν άλλοι για να «τελειώσουν». Θα μείνουμε μόνοι, με τη βεβαιότητα ότι έχουμε δίκιο. Με την απόλυτη σιωπή γύρω μας. Που ίσως, κάποτε, μας τρομάξει περισσότερο κι από τον πυροσβεστήρα που σπάει το κεφάλι ενός φοιτητή.

Διαβάστε επίσης:

Η φύση και το μπετόν

Κίνητρα για επιστροφή γιατρών: Τα υπέρ και τα κατά

Μαρέβα η αμαρτωλή