Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη για το ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργού και βουλευτή φέρνει στο προσκήνιο μια παλιά συζήτηση με νέους όρους.

Η πρόταση, που προορίζεται για την επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση, υπόσχεται τον πλήρη διαχωρισμό της εκτελεστικής από τη νομοθετική εξουσία. Το επιχείρημα είναι απλό: άλλος να κυβερνά και άλλος να ελέγχει. Είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί όταν πάνω από τους θεσμούς είναι τα κόμματα, οι φατρίες, τα σόγια. Είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί όταν ο κόσμος έχει εκπαιδευτεί να παρακάμπτει και να παρατυπεί.

Η ελληνική συνταγματική ιστορία έχει κι άλλους πειραματισμούς με το ασυμβίβαστο. Υπήρξε το επαγγελματικό ασυμβίβαστο, που απαγόρευε στους βουλευτές να εργάζονται και τελικά αυτοαναιρέθηκε στην πράξη. Υπάρχει το τοπικό ασυμβίβαστο για όσους άσκησαν εξουσία σε μια περιφέρεια και δεν μπορούν να κατέλθουν σε εθνικές εκλογές αν δεν παραιτηθούν έγκαιρα. Υπήρξε και το ασυμβίβαστο του 1975 που απαγόρευε στους βουλευτές να κατέχουν έμμισθες θέσεις στον δημόσιο τομέα ή στις διοικήσεις οργανισμών και τραπεζών, ώστε να αποτραπεί η πελατειακή εξάρτησή τους από την κρατική εξουσία.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Μητσοτάκη, ο βουλευτής που γίνεται υπουργός θα παραδίδει την έδρα του στον επιλαχόντα και θα την ανακτά μόνο αν βγει από την κυβέρνηση. Θεωρητικά, αυτό ενισχύει την αυτονομία του Κοινοβουλίου, καθώς ο υπουργός θα «ξεχάσει» όλους τους ψηφοφόρους του νομού του, θα κλείσει τις πόρτες και δεν θα ξαναμιλήσει σε κανέναν απολύτως άνθρωπο που τον στήριξε. Μόλις τελειώσει η υπουργική θητεία, ο αναπληρωματικός θα πηγαίνει σπίτι του. Και κάπως έτσι τα έδρανα της Βουλής θα μετατραπούν σε πάγκο αθλητικής ομάδας: φύγε εσύ, έλα εσύ.

Οι καθήμενοι στον πάγκο μαθαίνουν με τον καιρό να παίζουν μπαλίτσα. Θα υπάρξει λοιπόν ένα νέο σώμα στελεχών, με δικά τους γραφεία, έξοδα και εσωκομματικές απαιτήσεις. Ακόμα περισσότερες καρέκλες, ακόμα περισσότερα έξοδα, μισθοί, παρατρεχάμενοι. Δεν είναι τυχαίο ότι η πρόταση συνοδεύεται από σκέψεις για μείωση του αριθμού των βουλευτών. Αυτό από μόνο του είναι έμμεση παραδοχή ότι η λύση που προτείνεται θα διογκώσει το κόστος και τη γραφειοκρατία.

Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι όμως ο χρόνος. Μιλάμε για το 2027. Μέχρι τότε ποιος ζει και ποιος πεθαίνει. Υπάρχει αυτή τη στιγμή μια κρίση ήθους, μια κρίση διαχείρισης, μια σύγχυση για το τι είναι σωστό, πόσο κακό είναι ένα τηλεφώνημα. Μιλάμε για τους ρόλους και τις εξουσίες, και σε όλα αυτά βάζουμε ορίζοντα ότι θα λυθούν του χρόνου, εάν όλα πάνε κατά το δοκούν. Κάτι καλύτερο υπάρχει σαν πρόταση;

Διαβάστε επίσης

Ο Τσίπρας και ο Βενέδικτος