Οι άλλες Καρυάτιδες: Μια ασπρόμαυρη σπουδή στο χρόνο μέσα από την παραδοσιακή φορεσιά

Γυναίκες διαφορετικών γενεών σε τοπία, οικισμούς και ιστορικά κτίσματα του νησιού. Γυναίκες με τις παραδοσιακές φορεσιές τους που διασχίζουν το χρόνο, με σταθερό το νήμα που τις συνδέει με το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Οι γυναίκες της Χίου στην προκειμένη περίπτωση, που ως άλλες Καρυάτιδες στέκουν αλώβητες μπροστά στις αλλαγές και τις προκλήσεις.

Δεκάδες ασπρόμαυρα πορτρέτα τους έχει δημιουργήσει με τον φακό του ο βραβευμένος διεθνώς φωτογράφος και κινηματογραφιστής Γιώργος Τατάκης, που επέλεξε ένα σύνολο με 36 από αυτές για να παρουσιαστεί στο Μουσείο Μαστίχας Χίου του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς.

Με τίτλο «Καρυάτις Δ | Χίος» είναι μια έκθεση που ως αφηγηματικό ταξίδι οδηγεί το θεατή σε ένα ιδιαίτερο αισθητικό και ανθρωπολογικό σύμπαν. Γιατί οι φωτογραφίες του Γιώργου Τατάκη συνομιλούν με τον τόπο που τις φιλοξενεί, συμπυκνώνουν παρελθόν, παρόν και μέλλον, και προσκαλούν το κοινό σε μια βαθύτερη γνωριμία με τη Χίο και την πολιτιστική κληρονομιά της.

«Δεν έχω συναντήσει στις εξορμήσεις μου άλλον τόπο με τέτοια ποικιλία παραδοσιακών φορεσιών», όπως λέει άλλωστε ο ίδιος έχοντας αποτυπώσει παραδοσιακές ενδυμασίες και τις παραλλαγές τους από είκοσι ένα χωριά της Χίου.

«Η Χίος, με την τόσο μεγάλη παραγωγή υφασμάτων και με την ασύγκριτη ποιότητά τους, σε συνδυασμό με τον πλούτο που της εξασφάλιζε το εμπόριο, κατάφερε να δημιουργήσει αυτήν την πρωτόγνωρη πολυμορφία ενδυμάτων», προσθέτει. «Οι κάτοικοι των χωριών, θέλοντας να δείξουν τον πλούτο τους, προσπαθούσαν να διαφοροποιούνται μεταξύ τους, και έτσι το κάθε χωριό είχε τα δικά του ρούχα».

Η εξερεύνηση του ελληνικού πολιτισμού

Με μακροχρόνια φωτογραφική εργασία πάνω στην ελληνική πολιτισμική ταυτότητα ο Γιώργος Τατάκης εργάζεται κυρίως σε ασπρόμαυρο και δημιουργεί σειρές έργων που εξερευνούν τον ελληνικό πολιτισμό, τις παραδόσεις, τις τελετουργίες, τη συλλογική μνήμη και τον τόπο.

Μέσω της ασπρόμαυρης φωτογραφικής γλώσσας έτσι, η ευαίσθητη και διεισδυτική ματιά του καλλιτέχνη απαλλάσσει την εικόνα από το περιττό, τονίζει τις πτυχές των φορεσιών, καταγράφει ίχνη του χρόνου που παραμένουν ζωντανά στο δομημένο και στο φυσικό περιβάλλον και εν τέλει, αναδεικνύει τις σχέσεις ανάμεσα στον άνθρωπο, την ενδυμασία και τον τόπο.

Κύρια σώματα της δουλειάς του είναι η «Καρυάτις» και το «Ήθος», ενώ απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συνεχής έρευνα πεδίου, η συνεργασία με τοπικές κοινότητες και συνειδητή φωτογραφική σκηνοθεσία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση μάλιστα για την πραγματοποίηση της έκθεσης συνέβαλαν ο Μορφωτικός Σύλλογος Πυργίου «Γεώργιος Θεοτοκάς», ο Μορφωτικός, Εκπολιτιστικός και Αθλητικός Σύλλογος Νενήτων «Η Βοκαριά» και ο Εκπολιτιστικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Ολύμπων, οι οποίοι παραχώρησαν παραδοσιακές φορεσιές από τις συλλογές τους.

Σε κάθε περίπτωση άλλωστε, το έργο του Τατάκη κινείται μακριά έξω από την τουριστική εικόνα και τις βραχυπρόθεσμες αναθέσεις, αντιμετωπίζοντας τη φωτογραφία ως μακροχρόνια πολιτισμική πρακτική και όχι ως ακολουθία μεμονωμένων project.

Διεθνείς εικόνες βραβευμένου δημιουργού

Η σειρά «Καρυάτις» ειδικά, που αφορά τη φωτογραφική μελέτη τοπικών γυναικείων ενδυμασιών από όλη την Ελλάδα, έχει τιμηθεί με είκοσι τέσσερα διεθνή φωτογραφικά βραβεία.

Οι εικόνες του Γιώργου Τατάκη έχουν δημοσιευθεί σε ΜΜΕ, όπως οι New York Times και το National Geographic και έχουν εκτεθεί σε σημαντικούς πολιτιστικούς χώρους, μεταξύ των οποίων το Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα, το Μουσείο Fragonard στη Γκρας (Κάννες) και το Somerset House στο Λονδίνο.

Επίσης συνεργάζεται με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και εικόνες του συμμετέχουν ως υποστηρικτικό υλικό σε φακέλους του αρχείου της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO.

Το Μουσείο Μαστίχας Χίου εξάλλου, που φέτος γιορτάζει δέκα χρόνια λειτουργίας αποτελεί ιδανική επιλογή για τη φιλοξενία της έκθεσης, ως χώρος που αντανακλά το πνεύμα των ανθρώπων του νησιού και αποπνέει το άρωμά του.

Η έκθεση «Καρυάτις Δ | Χίος» είναι μάλιστα, η δεύτερη της συνεργασίας του με το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς , που είχε ξεκινήσει από τη Θράκη – με τίτλο «Καρυάτις Γ | Θράκη»- και συγκεκριμένα από το Μουσείο Μετάξης του Ιδρύματος, στο Σουφλί. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 31 Δεκεμβρίου.

Διαβάστε επίσης:

Η ελίτ του Βυζαντίου σ’ ένα πλοίο που ναυάγησε – Χρυσός θησαυρός στο βυθό της Αδριατικής

Γιατί εξόριζαν τους πολιτικούς στην αρχαία Αθήνα; Έκθεση για τον θεσμό του οστρακισμού

Πολύτιμα δώρα για έναν Ρομανόφ στο βυθό της θάλασσας – Το ναυάγιο της πολυτέλειας