Πολύτιμα δώρα για έναν Ρομανόφ στο βυθό της θάλασσας – Το ναυάγιο της πολυτέλειας

Σαμπάνιες, μεταλλικό νερό και σπάνιους μετεωρίτες. Τα δώρα σε έναν τσάρο όφειλαν να είναι εκλεκτά, όπως αυτά που βρέθηκαν σ΄ένα ναυαγισμένο πλοίο στη Βαλτική θάλασσα, στα ανοικτά των ακτών της Σουηδίας.

΄Ηταν ένα πλοίο, που βυθίστηκε το 1856 ή το 1857, λίγο μετά το τέλος του Κριμαϊκού Πολέμου, ταξιδεύοντας από την Ευρώπη στην ρωσική πρωτεύουσα, την Αγία Πετρούπολη. Και όπως θεωρείται σήμερα, πρόκειται για ένα «απόλυτο και ανέγγιχτο μνημείο της διπλωματίας του 19ου αιώνα και των διεθνών σχέσεων της ελίτ στην Ευρώπη», σύμφωνα με τον καταδυόμενο πολωνό ερευνητή Πάβελ Τρουσίνισκι, ο οποίος και το ανακάλυψε.

Το φορτίο του το αποδεικνύει. Με εκατοντάδες μπουκάλι σαμπάνιας και μεταλλικού νερού, υπερσύγχρονα, για την εποχή, επιστημονικά όργανα, καθώς και δείγματα μετεωριτών, οι πρώτες εκτιμήσεις οδηγούν στο συμπέρασμα, ότι μπορεί να ήταν δώρα από το γερμανικό δουκάτο του Νάσαου.

Κι αν το πλοίο δεν είχε βυθιστεί υπό άγνωστες συνθήκες, το περιεχόμενό του πιθανότατα θα είχε καταλήξει στον τσάρο Αλέξανδρο Β’ των Ρομανόφ. Σημειώνεται μάλιστα, ότι η ρωσική ελίτ είχε στερηθεί είδη πολυτελείας από τη Δύση λόγω του πολέμου, έτσι αυτή η «συνεισφορά» θα αποκαθιστούσε την έλλειψη.

«Αυτό το φορτίο προοριζόταν να αποτελέσει μια φυσική γέφυρα καλής θέλησης για την επιστροφή της ειρήνης στην Ευρώπη, ανοίγοντας ξανά τα αποκλεισμένα εμπορικά κανάλια και εδραιώνοντας τη στρατηγική συμμαχία του Νάσαου με τη Ρωσική Αυτοκρατορία», επισημαίνει συγκεκριμένα λέει ο Τρουσίνισκι στο περιοδικό Smithsonian.

Το νερό με τις φαρμακευτικές ιδιότητες

Το ναυάγιο ανακαλύφθηκε από τον Τρουσίνισκι με τον επίσης δύτη Μάρεκ Τσάτσαϊ κατά τη διάρκεια μιας αποστολής του 2024, η οποία συνεχίσθηκε και το 2025 και χρηματοδοτήθηκε από την Baltictech, διοργανωτή ενός από τα μεγαλύτερα συνέδρια τεχνικών καταδύσεων στον κόσμο.

Οι δυο τους, οι οποίοι αναμένουν αυτή τη στιγμή την άδεια από τη σουηδική κυβέρνηση για να ξεκινήσει μια τρίτη αποστολή είχαν βρεθεί μπροστά σε ένα αμπάρι γεμάτο με σειρές από μπουκάλια και κατεστραμμένα βαρέλια θαμμένα στη λάσπη ενώ στη συνέχεια εντόπισαν και κιβώτια γεμάτα με πορσελάνινα πιάτα. Η ανάσυρση ενός μπουκαλιού, μιας πήλινης κανάτας νερού και ορισμένων πιάτων οδήγησε στη συνέχεια στην έναρξη της έρευνας, που έχει μέχρι στιγμής άκρως ενδιαφέροντα αποτελέσματα:

Η σφραγίδα πάνω στο πήλινο μπουκάλι κατ΄αρχάς, αποτελεί έμβλημα του Γερμανικού Δουκάτου του Νάσαου, όπως διαπίστωσε η αρχαιολόγος Matylda Gierszewska-Noszczynska, με το περιεχόμενό του να προέρχεται από την ιαματική πηγή Σέλτσερς, της οποίας το νερό θεωρούνταν πολύτιμο τον 19ο αιώνα για τις υποτιθέμενες φαρμακευτικές του ιδιότητες. Όσον αφορά τη σφραγίδα, που είχε χρησιμοποιηθεί για το μπουκάλι του φυσικά ανθρακούχου μεταλλικού νερού αφορούσε την περίοδο μεταξύ 1836 και 1866, περιορίζοντας έτσι, και το χρονικό πλαίσιο του τελευταίου ταξιδιού του πλοίου.

Σύμφωνα με την ιστορία της συγκεκριμένης εταιρείας εξάλλου, κατασκεύαζε τα μπουκάλια της «με μεγάλη προσοχή, από έναν πηλό, χαρακτηριστικό του Δουκάτου του Νάσαου». Ο πηλός πράγματι, σχημάτιζε ένα «άψογο μονωτικό φράγμα» κρατώντας έξω το φως και τον αέρα, όπως εξηγεί ο Τρουσίνισκι. Ένας σχεδιασμός που επέτρεπε στο νερό να επιβιώσει από μεγάλα «θαλάσσια ταξίδια και να φτάσει στην άλλη πλευρά της Ευρώπης χωρίς να χάσει τη μοναδική του γεύση ή την ενανθράκωσή του».

Η γαλλική σαμπάνια

Είδος πολυτελείας όμως, αποδείχθηκε κυρίως η σαμπάνια που μεταφερόταν από το πλοίο με προορισμό τη Ρωσία. Το μυστικό κρυβόταν στο φελλό του μπουκαλιού, όπου μια ανάγλυφη επιγραφή στα γαλλικά αναφέρει το όνομα ενός οίκου σαμπάνιας με έδρα τη Ρεμς, του Louis Roederer, και μιας από τις πιο χαρακτηριστικές του προσφορές, την Carte Blanche.

Με ίδρυση από το 1776, η φίρμα Louis Roederer καυχιόταν άλλωστε, για στενούς δεσμούς με τον Αλέξανδρο, ο οποίος είχε ζητήσει από τον οίκο «να βάζει στην άκρη κάθε χρόνο τα καλύτερα κρασιά του» για αυτόν, όπως γράφει ο συγγραφέας Ντον Φίλποτ στο «The Champagne Almanac». Η εταιρεία μάλιστα δημιούργησε επίσης, το 1876 και ένα αποκλειστικό κρασί για τον τσάρο με την ονομασία Cristal.

Το ποτό κυκλοφορούσε σε ένα ειδικά κατασκευασμένο μπουκάλι, που ήταν «διαυγές και με επίπεδο πυθμένα για να ανιχνεύεται η πιθανότητα προσθήκης δηλητήριου», όπως είχαν αναφέρει οι London Times το 2017. (Παρά τη λήψη τέτοιων προφυλάξεων, ο Αλέξανδρος πέθανε ως γνωστόν, μόλις πέντε χρόνια αργότερα, όταν ένας δολοφόνος έριξε μια βόμβα στην άμαξά του.)

Η Ρωσία έτσι, ήταν μια σημαντική αγορά για την Louis Roederer κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Αλεξάνδρου, αφού σύμφωνα με τον Τρουσίνισκι, χειρόγραφα βιβλία που φυλάσσονται στα αρχεία της εταιρείας δείχνουν, ότι οι ετήσιες εξαγωγές της προς τη χώρα είχαν φθάσει σχεδόν τις 600.000 φιάλες το 1857, χάρις στους αριστοκράτες που αγαπούσαν την σαμπάνια. Εργαστηριακές δοκιμές εξάλλου, που διεξήγαγε ο Louis Roederer αναγνώρισαν ότι το μπουκάλι που ανακτήθηκε από το ναυάγιο ήταν σοδειάς του 1857 με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη.

Και η νέα ανασκαφή

Όσον αφορά τα πιάτα εξάλλου, κι εδώ μία σφραγίδα εργοστασίου υποδηλώνει την ανενεργή πλέον αγγλική εταιρεία Davenport. «Στα αμπάρια αυτού του πλοίου είχαν συγκεντρωθεί προϊόντα από τρεις ξεχωριστές γωνιές της Ευρώπης», όπως λέει ο ερευνητής. «Η πορσελάνη έπρεπε να αποπλεύσει από την Αγγλία, η σαμπάνια ταξίδευε δια ξηράς ή μέσω ποταμών, και τα πήλινα μπουκάλια νερού μεταφέρονταν με φορτηγά ή καρότσια από το εσωτερικό της ηπείρου», ώσπου να φορτωθούν όλα μαζί σ΄ένα πλοίο.

Ο ίδιος εντόπισε μάλιστα σε αρχεία του Άμστερνταμ, ένα πλοίο, που τα στοιχεία του ταίριαζαν με αυτά του ναυαγίου. Το συγκεκριμένο, και σύμφωνα με αυτά τα αρχεία μετέφερε επίσης κεραμικά Villeroy & Boch, όργανα μέτρησης και σπάνια δείγματα ορυκτών και μετεωριτών που είχαν σταλθεί από τον Αδόλφο, Δούκα του Νάσαου, στον Αλέξανδρο. Ο Αδόλφος άλλωστε είχε βαθείς δεσμούς με τη δυναστεία των Ρομανόφ, καθώς η πρώτη του σύζυγος, η Μεγάλη Δούκισσα Ελισάβετ Μιχαήλοβνα ήταν ξαδέρφη του Αλεξάνδρου.

Στη νέα ανασκαφική περίοδο μία ομάδα θα αναζητήσει την καμπάνα του πλοίου, η οποία μπορεί να έχει μετακινηθεί από τα ρεύματα και η δεύτερη θα ερευνήσει το αμπάρι, για αντικείμενα που και δεν έχουν ακόμη βρεθεί. Ανάμεσά τους οι μετεωρίτες, που ο Τρουσίνισκι πιστεύει ότι είχαν φυλαχτεί συσκευασμένοι σε «εξειδικευμένα, μικρά και με επένδυση μολύβδου ή βαριά ενισχυμένα, ξύλινα κιβώτια».

Διαβάστε επίσης:

Η έκθεση ζωγραφικής «Βλάσης Φρυσίρας- Διπλό Πορτρέτο: Ο συλλέκτης, ο ζωγράφος» στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος»

Η ελίτ του Βυζαντίου σ΄ένα πλοίο που ναυάγησε – Χρυσός θησαυρός στο βυθό της Αδριατικής

Η διάσωση ενός αρχιτεκτονικού και θρησκευτικού μνημείου – Ναός Αγίου Ιωσήφ στην Τήνο