Η πολιτική επιστρέφει στο κέντρο της σκηνής και οι αγορές καλούνται να ξανακάνουν τους λογαριασμούς τους. Η ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές δημιουργεί μια ισχυρή πίεση στον Τραμπ: να κλείσει τα πολεμικά μέτωπα που επιβαρύνουν την οικονομία και καταναλώνουν πολιτικό κεφάλαιο, πριν η συντριβή του 2026 μετατραπεί σε πανωλεθρία το 2028.

Η πίεση είναι ήδη ορατή. Ρεπουμπλικάνοι ζητούν αλλαγή πορείας, συνδέοντας την ήττα με τον πόλεμο στο Ιράν και τους δασμούς. Η εκτίμηση της στήλης είναι ότι θα ενταθεί: όσοι διεκδικούν την επόμενη προεδρία δεν έχουν συμφέρον να κληρονομήσουν ακριβή ενέργεια, δυσαρεστημένους ψηφοφόρους και πολέμους χωρίς έξοδο. Ο Τραμπ θα πιεστεί να αναζητήσει διευθέτηση τόσο στο Ιράν όσο και στην Ουκρανία, ώστε να παρουσιάσει αποτελέσματα εκεί όπου υποσχόταν γρήγορες λύσεις. Δεν ελέγχει, βέβαια, τις αποφάσεις των άλλων εμπλεκομένων.

Ανάλογος λογαριασμός θα φτάσει στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, που πολλές ήδη κλονίζονται.  Η ενεργειακή ακρίβεια προσφέρει έδαφος στην ακροδεξιά, ενώ η χρηματοδότηση της Ουκρανίας αντιμετωπίζει αυξανόμενες απαιτήσεις και περιορισμούς. Είναι πολύ πιθανό πως  θα ενισχυθεί η πίεση να πάψει η βοήθεια να ισοδυναμεί  με δέσμευση χωρίς χρονικό όριο και να συνδεθεί με συγκεκριμένη πολιτική (και με οικονομικές προεκτάσεις) εξόδου. Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το ερώτημα θα γίνεται ολοένα πιο ωμό: πόσο ακόμη κόστος μπορούν να μεταφέρουν στους πολίτες χωρίς να παραδώσουν την εξουσία στους αντιπάλους τους;

Αυτό δεν καθιστά αναπόφευκτη τη διακοπή της βοήθειας ούτε μετατρέπει την εγκατάλειψη της Ουκρανίας σε συνταγή εκλογικής σωτηρίας. Μια συμφωνία που θα εξέθετε περισσότερο την Ευρώπη θα είχε επίσης πολιτικό κόστος. Η ισχυρή πίεση, όμως, θα είναι για διαπραγμάτευση, περιορισμό της αβεβαιότητας και ορατό τέλος στις έκτακτες επιβαρύνσεις. Η υπόθεση ότι οι κοινωνίες μπορούν να χρηματοδοτούν επ’ αόριστον την παράταση των πολέμων δεν φαίνεται να είναι αποδεκτή από την πλειοψηφία των πολιτών— ιδιαίτερα καθώς οι μνήμες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του Ψυχρού Πολέμου έχουν εξασθενήσει.

Το πολιτικό σκηνικό έχει, βέβαια, και την χρηματιστηριακή του διάσταση. Οι αγορές δεν χρειάζεται να περιμένουν τις υπογραφές για να προεξοφλήσουν αλλαγή πορείας. Η πτώση του Brent σχεδόν κατά 9% στις 4 Νοεμβρίου, μαζί με την υποχώρηση των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων, έδωσε ένα πρώτο σήμα. Στις 4 Νοεμβρίου ο S&P 500 κέρδισε 1,58%, ο Dow Jones 3,03% και ο Nasdaq Composite 1,44%. Ο ευρωπαϊκός STOXX 600 ενισχύθηκε κατά 1,82%. Το Brent υποχώρησε σχεδόν 9%, στα 94,62 δολάρια, ενώ έπεσαν οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων και εξασθένησε το δολάριο.

Η συνέχεια ήταν λιγότερο καθησυχαστική: στις 5 Νοεμβρίου, την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, οι Financial Times κατέγραφαν ενδοσυνεδριακή πτώση 4,6% στον Nasdaq 100 και 2,7% στον S&P 500, με μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αντοχή.Η ανακούφιση δεν εξασφαλίζει γενικευμένη άνοδο. Μπορεί να συνυπάρχει με βίαιη επανατιμολόγηση των μέχρι χθες αγαπημένων της αγοράς.

Αν η αποκλιμάκωση αποκτήσει προοπτική και διάρκεια, τότε είναι πολύ πιθανό να δούμε μια ευρύτερη άνοδο των μετοχών και μία αποκλιμάκωση στις αγορές ομολόγων με αλλαγή, όμως στους πρωταγωνιστές. Συγκεκριμένα, η ενέργεια, η άμυνα και η τεχνολογία θα επανατιμολογηθούν, ενώ  η κατανάλωση, οι μεταφορές και οι υποδομές μπορούν να συγκεντρώσουν ένα ισχυρότερο επενδυτικό ενδιαφέρον.

Πρώτος κρίσιμος τομέας είναι η ενέργεια. Η υποχώρηση του ασφαλίστρου πολέμου πιέζει τα έσοδα των παραγωγών πετρελαίου και αερίου, αλλά ανακουφίζει ενεργοβόρες βιομηχανίες, μεταφορές και νοικοκυριά. Στα διυλιστήρια η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς είναι καθοριστικά τα περιθώρια διύλισης και η ζήτηση προϊόντων, όχι μόνο η τιμή του αργού. Το ευνοϊκό σενάριο προϋποθέτει φθηνότερη ενέργεια λόγω μεγαλύτερης ασφάλειας εφοδιασμού, όχι λόγω ύφεσης.

Οι αερομεταφορές, ο τουρισμός, το λιανεμπόριο και τμήματα της βιομηχανίας είναι οι πιθανοί άμεσα υποψήφιοι να βγουν κερδισμένοι. Μικρότερο κόστος και μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα μπορούν να στηρίξουν ταυτόχρονα περιθώρια κέρδους και ζήτηση. Αν υποχωρήσει και το κόστος χρήματος (όπου η FED μπορεί σκόπιμα να θελήσει να στηρίξει τον Τραμπ)  ενισχύονται οι προοπτικές ακινήτων, κατασκευών και υποδομών. Για τις τράπεζες το αποτέλεσμα είναι πιο σύνθετο: καλύτερη ποιότητα δανείων και περισσότερες χρηματοδοτήσεις, αλλά πιθανή πίεση στα έσοδα από τόκους.

Στον τομέα της άμυνας η προοπτική ειρήνης μπορεί να διορθώσει αποτιμήσεις που ενσωματώνουν διαρκή κλιμάκωση δαπανών. Δεν εξαφανίζει, όμως, την ανάγκη αναπλήρωσης αποθεμάτων, εκσυγχρονισμού και αποτροπής—καθώς η ουσιαστική απομάκρυνση των ΗΠΑ από την Ευρώπη δύσκολα θα ανατραπεί.  Το SAFE, με τα 150 δισ. ευρώ, θα συνεχίσει να αποτελεί θεσμική βάση χρηματοδότησης των σχετικών επενδύσεων, καθώς στα κλιμάκια της ευρωπαϊκής ελίτ ο φόβος του Ρωσικού αναθεωρητισμού παραμένει ισχυρός.  ΟΙ προσδοκίες μπορεί να προσγειωθούν, οι προθέσεις όχι .

Στην τεχνητή νοημοσύνη, η πολιτική πίεση αφορά το ενεργειακό κόστος, την επιβάρυνση δικτύων και αντιδράσεις – πάντως και περιβαλλοντολογικές –στην ανεξέλεγκτη κατασκευή κέντρων δεδομένων. Οι εκλογικές αλλαγές ειδικά στις ΗΠΑ αυξάνουν τον κίνδυνο καθυστερήσεων και τοπικών περιορισμών, ενώ στην Ευρώπη σημαντικό ρόλο παίζει η προσπάθεια να μην χαθεί ο έλεγχος στην General Artificial Intelligence, καθώς πληθαίνουν τα συμβάντα όπου οι agents ξεφεύγουν από τον έλεγχο των κατασκευαστών τους.  Αυτός ο συνδυασμός ενδέχεται να  δυσκολεύσει όσους στηρίζουν τις αποτιμήσεις τους στην αδιάκοπη επιτάχυνση των κατασκευών, ιδιαίτερα καθώς υπάρχουν πλέον απτά παράδειγμα πως οι αποδόσεις δεν φαίνεται να δικαιολογούν το ύψος των επενδύσεων.  Η προτίμηση των επενδυτών μάλλον θα  μετακινηθεί προς εφαρμογές, λογισμικό και υπηρεσίες που αποδεικνύουν έσοδα και παραγωγικότητα.

Στις υπηρεσίες υγείας διαμορφώνεται περιθώριο στήριξης εάν περιοριστούν οι περικοπές δημόσιων δαπανών στο κοινωνικό κράτος—κι αυτό αφορά πρωταρχικά την Ευρώπη όπου ασκείται και η ανάλογη πολιτική πίεση μέσω των λαϊκών εξεγέρσεων. Στην καθαρή ενέργεια, φθηνότερα ορυκτά καύσιμα και χαμηλότερες τιμές ηλεκτρισμού μπορούν να συμπιέσουν τις αποδόσεις. Θα εξακολουθήσει, όμως, να υπάρχει έντονο ενδιαφέρον σε δίκτυα, αποθήκευση, ενεργειακή αποδοτικότητα και έργα με εξασφαλισμένα έσοδα.

Για την Ελλάδα, άμυνα και ενέργεια προσφέρουν δύο συγκεκριμένα πεδία ενδιαφέροντος. Στην άμυνα, η ουσιαστική ευκαιρία βρίσκεται στην εγχώρια συμμετοχή στην παραγωγή και συντήρηση: ναυπηγοεπισκευαστική βιομηχανία, ηλεκτρονικά, επικοινωνίες, μη επανδρωμένα συστήματα και κυβερνοασφάλεια. Η αποκλιμάκωση στην Ουκρανία δεν καταργεί τις ελληνικές ανάγκες αποτροπής που συνδέονται άμεσα με τον Τουρκικό αναθεωρητισμό. Το κρίσιμο θέμα, όμως, είναι αν οι δαπάνες αυτές θα μετατρέπονται σε ελληνική τεχνογνωσία, παραγγελίες και εξαγωγές, που αφενός μεν θα «περνούν» στην χρηματιστηριακή αξία της μετοχής, αφετέρου δε θα χρησιμεύσουν ως ένας από τους μοχλούς για να αλλάξει το μοντέλο ανάπτυξης.

Στην ενέργεια, προβάδισμα οφείλουν κανονικά να έχουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, τα δίκτυα, η αποθήκευση και ο εξοπλισμός που φέρνει φθηνότερη και ασφαλέστερη τροφοδοσία. Οι υποδομές φυσικού αερίου και LNG διατηρούν σημασία για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού. Η εμπορική τους επιτυχία, όμως, θα κριθεί από ανταγωνιστικές τιμές, συμβόλαια και πραγματικούς όγκους διακίνησης. Ειδικά στο θέμα του Κάθετου Διαδρόμου, πολλά θα εξαρτηθούν από την διαφαινόμενη τάση του Τραμπ να συμβιβαστεί με την Ρωσία στο θέμα της Ουκρανίας (αν και η Ουκρανία είναι αυτή που θα πληρώσει το μεγάλο κόστος του συμβιβασμού).

Το επόμενο τρίμηνο έως εξάμηνο κατά πάσα πιθανότητα θα δει έντονες ενδιάμεσες αναταράξεις. Η πολιτική ανάγκη αποκλιμάκωσης μπορεί να μεταφέρει κεφάλαια σε περισσότερους κλάδους σε σχέση με τις πρακτικές της τελευταίας διετίας. Το σενάριο θα ανατρεπόταν αν η πίεση οδηγούσε σε νέα στρατιωτική κλιμάκωση ή αν η επενδυτική επιβράδυνση στην τεχνολογία εξελισσόταν σε γενικευμένη κάμψη—προοπτική ισχυρή και καθ’ όλα ρεαλιστική.

Οι κάλπες έφεραν τον λογαριασμό των πολέμων στα γραφεία των κυβερνήσεων. Οι αγορές αρχίζουν να υπολογίζουν ποιοι θα κερδίσουν από την προσπάθεια να πληρωθεί και να κλείσει η εκκρεμότητα. Το χρήμα δεν θα περιμένει, βέβαια,  να υπογραφεί ειρήνη κάποιας μορφής. Αλλά όποιος αγοράζει ήδη τα κέρδη της θα πληρώσει ακριβά μια νέα διάψευση.