Η συζήτηση στη Βουλή για το νομοσχέδιο των συλλογικών συμβάσεων μας θυμίζει ένα ζήτημα που διαχρονικά δοκιμάζει το πολιτικό σύστημα: κατά πόσο είναι δυνατές οι συναινέσεις σε κρίσιμα κοινωνικά και εργασιακά θέματα. Θα πείτε, άλλη αντίληψη έχει ο άγριος καπιταλιστής για τα εργασιακά δικαιώματα, άλλη αντίληψη έχει ο ακτιβιστής. Κι όμως, υπάρχει πεδίο συνεννόησης, στα βασικά. Για παράδειγμα, μια λεχώνα πρέπει να παίρνει άδεια, τελεία και παύλα. Σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά εργασίας μεταβάλλεται, η ανάγκη για σταθερούς κανόνες, αλλά και για ευρύτερη αποδοχή τους, γίνεται ακόμη πιο σημαντική. Και νέοι κανόνες είναι αναγκαίοι, όπως για παράδειγμα στο δικαίωμα του εργαζόμενου να κλείνειο το κινητό του.

Κεντρικό πρόσωπο της συζήτησης είναι η υπουργός Νίκη Κεραμέως, η οποία έχει αναλάβει τη διαμόρφωση πλαισίου που ισορροπεί ανάμεσα στις ανάγκες των εργαζομένων, των επιχειρήσεων και της οικονομίας συνολικά. Η πορεία μέχρι την κατάθεση του νομοσχεδίου δεν ήταν σύντομη ούτε απλή. Προηγήθηκαν διαβουλεύσεις, επαφές με κοινωνικούς εταίρους και προσπάθειες να εντοπιστούν σημεία σύγκλισης, σε ένα πεδίο όπου παραδοσιακά κυριαρχούν οι αντιπαραθέσεις.

Στη Βουλή, η υπουργός επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από την κομματική αντιπαράθεση στο πεδίο της ουσίας. Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά της στη στάση της ΓΣΕΕ, όπου, όπως είπε, όλες οι παρατάξεις, ανεξαρτήτως πολιτικής αναφοράς, ψήφισαν υπέρ της εθνικής κοινωνικής συμφωνίας. Με τον τρόπο αυτό έθεσε ένα σαφές πολιτικό ερώτημα προς τα κόμματα: εφόσον οι συνδικαλιστικές τους παρατάξεις συναίνεσαν σε ένα κοινό κείμενο, θα πράξουν το ίδιο και στο Κοινοβούλιο;

Η παρέμβαση αυτή ανέδειξε ένα ευρύτερο ζήτημα: ότι σε ορισμένα κρίσιμα θέματα, όπως οι εργασιακές σχέσεις, η κοινωνική ασφάλιση ή η παιδεία, η κοινωνία συχνά προηγείται της πολιτικής. Οι φορείς της αγοράς εργασίας, εργαζόμενοι και εργοδότες, έχουν κάθε λόγο να αναζητούν συνεννόηση, διότι η αστάθεια και η συνεχής αλλαγή κανόνων δημιουργούν ανασφάλεια για όλους.

Η ιστορία των συλλογικών διαπραγματεύσεων στην Ελλάδα δείχνει ότι οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις που άντεξαν στον χρόνο ήταν εκείνες που στηρίχθηκαν σε ευρύτερες συμφωνίες. Όταν οι αλλαγές επιβάλλονται μονομερώς, συχνά αμφισβητούνται έντονα και ανατρέπονται με την πρώτη πολιτική ευκαιρία. Αντίθετα, όταν προκύπτουν από διάλογο, έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να λειτουργήσουν στην πράξη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι διαφωνίες εξαφανίζονται. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης διατυπώνουν επιφυλάξεις και κριτική σε επιμέρους διατάξεις, υποστηρίζοντας ότι ορισμένες προβλέψεις δεν προστατεύουν επαρκώς τους εργαζομένους ή δεν διασφαλίζουν την ισορροπία στις διαπραγματεύσεις. Η αντιπαράθεση αυτή είναι αναμενόμενη και, σε ένα βαθμό, απαραίτητη σε μια δημοκρατική διαδικασία. Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι αν μπορεί να βρεθεί ένα κοινό έδαφος στα βασικά.

Η συζήτηση για τις συλλογικές συμβάσεις αποκτά έτσι έναν ευρύτερο συμβολισμό. Αγγίζει το ερώτημα αν το πολιτικό σύστημα μπορεί να ξεπεράσει τον κύκλο της διαρκούς πόλωσης και να αναζητήσει συγκλίσεις σε θέματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών. Η οικονομία, η εργασία και η κοινωνική συνοχή είναι πεδία όπου οι αποφάσεις έχουν μακροχρόνιες συνέπειες και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται μόνο με όρους πολιτικού κόστους.

Καθώς η ψηφοφορία πλησιάζει, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο αποτέλεσμα, αλλά και στο μήνυμα που θα σταλεί. Μια ευρύτερη αποδοχή θα μπορούσε να αποτελέσει ένδειξη ότι, παρά τις έντονες αντιπαραθέσεις, υπάρχουν ακόμη περιθώρια συνεργασίας στα κρίσιμα ζητήματα. Και αυτό, σε μια εποχή αβεβαιότητας, ίσως να είναι εξίσου σημαντικό με το ίδιο το περιεχόμενο του νομοσχεδίου.

Διαβάστε επίσης

Μητσοτάκης μάλλον μέχρι να σβήσει ο ήλιος

Δόμνα Μιχαηλίδου: Όταν η πολιτική συναντά την εξάντληση των γονιών

Με τη γίδα στην πλάτη της ΓΣΕΕ