Σύμφωνα με το άρ. 1 ν. 551/1915, ως εργατικό ατύχημα νοείται κάθε βίαιο συμβάν που πλήττει τον μισθωτό κατά την εκτέλεση της εργασίας του ή εξ αφορμής αυτής και επιφέρει το θάνατό του ή τον καθιστά ανίκανο προς εργασία για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 4 ημερών, με εξαίρεση την περίπτωση κατά την οποία ο παθών προκάλεσε με δόλο το ατύχημα.

Για την πλήρωση της έννοιας του εργατικού ατυχήματος απαιτείται το ατύχημα αφενός να οφείλεται σε «βίαιο συμβάν» – όπως ενδεικτικά τραυματισμός ή αιφνίδια βλάβη της υγείας που απορρέει από τις ιδιαίτερες συνθήκες εργασίας – και αφετέρου να έχει επέλθει κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής, ήτοι να υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της εργασίας και του ατυχήματος.

Στην περίπτωση επέλευσης εργατικού ατυχήματος, ο εργοδότης οφείλει να δράσει άμεσα, προβαίνοντας σε συγκεκριμένες ενέργειες που απορρέουν από την εργατική νομοθεσία και δη από τις διατάξεις περί υγείας και ασφάλειας στην εργασία (άρ. 534 Κώδικα Εργατικού Δικαίου, π.δ. 62/2025).

Έτσι, η κύρια υποχρέωση που έχει ένας εργοδότης μετά την επέλευση εργατικού ατυχήματος στην επιχείρησή του είναι η αναγγελία αυτού στις αρμόδιες αρχές – και δη στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας και του e-ΕΦΚΑ –  εντός 24 ωρών. Εφόσον, μάλιστα, πρόκειται για σοβαρό τραυματισμό ή θάνατο, ο εργοδότης οφείλει επιπλέον να αναγγείλει το ατύχημα και στις πλησιέστερες αστυνομικές αρχές και να τηρεί αμετάβλητα όλα τα στοιχεία που δύνανται να χρησιμεύουν για τη εξακρίβωση της υπόθεσης. Ως σοβαρός νοείται ο τραυματισμός που απαιτεί τη διακομιδή του εργαζομένου σε μονάδα υγείας και την παραμονή του για νοσηλεία. Πριν τη ψήφιση και δημοσίευση του ν. 5239/2025 στις 17 Οκτωβρίου 2025, η υποχρέωση του εργοδότη για αναγγελία του εργατικού ατυχήματος στις πλησιέστερες αστυνομικές αρχές υφίστατο για οποιονδήποτε τραυματισμό, χωρίς να απαιτείται εκ του νόμου αυτός να είναι και «σοβαρός».

Ακόμη, ο εργοδότης οφείλει να τηρεί ειδικό βιβλίο ατυχημάτων, στο οποίο θα αναγράφονται τα αίτια και η περιγραφή του ατυχήματος, και να το θέτει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών, εφόσον του ζητηθεί (π.χ. αστυνομικές αρχές, Επιθεώρηση Εργασίας κ.λπ.). Οφείλει, ακόμη, να καταχωρεί τα μέτρα που λαμβάνονται για την αποτροπή επανάληψης παρόμοιων συμβάντων σε ειδικό βιβλίο της επιχείρησης που αφορά σε θέματα περί υγείας και ασφάλειας στην εργασία (και στο οποίο καταχωρούνται και οι υποδείξεις του τεχνικού ασφαλείας για τα ζητήματα αυτά). Τέλος, οφείλει να τηρεί κατάλογο των εργατικών ατυχημάτων που είχαν ως συνέπεια για τον εργαζόμενο ανικανότητα εργασίας μεγαλύτερη των τριών εργάσιμων ημερών.

Επισημαίνεται ότι, σε περίπτωση που ο εργοδότης παραβιάσει τις ως άνω υποχρεώσεις, επιβάλλεται σε αυτόν πρόστιμο ύψους που κυμαίνεται από 500 έως 50.000 ευρώ, ή ακόμη και προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένου τμήματος ή του συνόλου της επιχείρησης για χρονικό διάστημα μέχρι 6 ημερών ! Για την επιλογή και επιβολή των ανωτέρω διοικητικών ποινών λαμβάνονται υπόψιν, μεταξύ άλλων, η σοβαρότητα και η έκταση του κινδύνου και της παράβασης, η επαναλαμβανόμενη μη συμμόρφωση στις υποδείξεις των αρμόδιων οργάνων, οι παρόμοιες παραβάσεις για τις οποίες έχουν επιβληθεί κυρώσεις στο παρελθόν και ο βαθμός υπαιτιότητας.

Πέραν των υποχρεώσεων που βαρύνουν τον εργοδότη, η επέλευση εργατικού ατυχήματος προϋποθέτει και τη συνδρομή του ίδιου του εργαζομένου, ο οποίος οφείλει να ενεργήσει με επιμέλεια και καλή πίστη. Ειδικότερα, ο εργαζόμενος οφείλει να γνωστοποιήσει άμεσα στον εργοδότη ή στους αρμόδιους προϊσταμένους του την επέλευση του ατυχήματος, ακόμη και όταν αυτό εμφανίζεται αρχικά ως ελαφρύ, καθώς και να συνεργαστεί για τη διακρίβωση των συνθηκών υπό τις οποίες αυτό έλαβε χώρα. Επιπλέον, οφείλει να αναζητήσει εγκαίρως ιατρική βοήθεια και να συμμορφώνεται με τις ιατρικές οδηγίες και υποδείξεις, προσκομίζοντας τα αναγκαία ιατρικά πιστοποιητικά ή γνωματεύσεις, ιδίως για τη θεμελίωση της ανικανότητας προς εργασία. Η παράλειψη των ανωτέρω ενεργειών δύναται, κατά περίπτωση, να δυσχεράνει την απόδειξη του χαρακτήρα του ατυχήματος ως εργατικού ή να επηρεάσει την άσκηση και ικανοποίηση των σχετικών ασφαλιστικών και αποζημιωτικών αξιώσεών του.

Συνεπώς, η επέλευση ενός εργατικού ατυχήματος ενεργοποιεί ένα πλέγμα συγκεκριμένων και αυστηρών υποχρεώσεων για τον εργοδότη, οι οποίες συνίστανται στην άμεση αναγγελία του συμβάντος, στη διασφάλιση των αποδεικτικών στοιχείων και στη διευκόλυνση της διερεύνησης των αιτίων του από τις αρμόδιες αρχές. Η τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών και βιβλίων δεν συνιστά απλή τυπική υποχρέωση, αλλά ουσιώδη προϋπόθεση τόσο για την προστασία του εργαζομένου όσο και για την πρόληψη της επέλευσης εργατικών ατυχημάτων στο μέλλον.