Το Brent μπορεί να ξεπέρασε τα $100, αλλά δεν είναι η πρώτη φορά. Οι ΗΠΑ μπορεί να επιτέθηκαν στα πετρελαιοφόρα του Ιράν, αλλά ούτε αυτό είναι πρωτοφανές. Το Ιράν μπορεί να βομβάρδισε συμμάχους της Αμερικής στη Μέση Ανατολή και οι Χούθι μπορεί να επαύξησαν τον κίνδυνο, αλλά, και πάλι, δεν είναι η πρώτη φορά.

Οι αγορές έχουν μάθει στις διακυμάνσεις, τις θεωρούν πλέον αναπόφευκτο παράγοντα της λειτουργίας τους και τις έχουν ενσωματώσει στη διαρκή αναζήτηση του κέρδους. Τι κι αν οι ευρωαγορές υποχώρησαν όλες μαζί; Η πτώση ήταν, έτσι κι αλλιώς, περιορισμένη — σε ποσοστιαίους όρους. Τίποτα που να μην μπορεί να ανακτηθεί στις επόμενες ημέρες.

Το πρόβλημα είναι αλλού — εστιάζεται στα επιτόκια. Η αγορά μπορεί να έχει προεξοφλήσει την άνοδό τους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατά 25 μονάδες βάσης, αλλά οι επιπτώσεις στους πολίτες δεν καλύπτονται με κανένα ασφάλιστρο.

Η παγίδα είναι γνωστή και σαφής: αν τα επιτόκια δεν αυξηθούν, θα ενισχυθούν οι πληθωριστικές προσδοκίες. Αν αυξηθούν, η οικονομία θα επιβραδυνθεί. Οι ΗΠΑ αντιστέκονται ακόμη, αλλά η πίεση προς τη Fed να κινηθεί στην ίδια κατεύθυνση με την ΕΚΤ ενισχύεται. Σ’ ένα περιβάλλον όπου παρατηρείται ήδη η ανατροπή, με τις τιμές των μετοχών να αυξάνονται μαζί με τις αποδόσεις των ομολόγων, η μυρωδιά της κρίσης γίνεται ολοένα και πιο αισθητή.

Δυστυχώς, οι αγορές του σύγχρονου καπιταλισμού ελάχιστα λαμβάνουν υπόψη τους κοινωνικούς παράγοντες. Κι αυτοί, με τη σειρά τους, ενέχουν σοβαρές πολιτικές επιπτώσεις. Μπορεί η Αμερική να μην είχε ποτέ ένα αξιόπιστο και σοβαρό κράτος πρόνοιας, αλλά σήμερα το πληρώνει — με όποια ευθύνη, που δεν είναι μικρή, μπορεί να αποδοθεί σ’ αυτό — με την άνοδο του Τραμπ.

Η Ευρώπη είχε κοινωνικό κράτος και, αφού απέτυχε να ελέγξει τη δαπάνη του, αντί να το διορθώσει απλώς το εγκατέλειψε. Σήμερα θα κληθεί κι αυτή να καταβάλει το τίμημα της απόφασής της.

Στη Γερμανία δόθηκε ήδη μία προκαταβολή.

Αν οι αγορές όφειλαν να είναι ανήσυχες, θα ήταν επειδή θα συνειδητοποιούσαν τη μορφή της επερχόμενης κρίσης — που θα είναι ένας συνδυασμός οικονομικής κατάρρευσης και πολιτικής αναταραχής. Μπορεί και η Fed και η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Αγγλίας να επιχειρήσουν ξανά τη διάσωση στη βάση του too big to fail. Ωστόσο, τούτη τη φορά θα ανακαλύψουν πως ο πολιτικοκοινωνικός παράγοντας θα ακυρώνει τον οικονομικό. Όχι πως δεν θα υπάρξει οικονομικός πόνος — και μάλιστα μεγάλος. Αλλά η σωτηρία των παικτών του καπιταλισμού-καζίνο δεν θα έχει σχεδόν καμία επίπτωση στις πολιτικές εξελίξεις.

Διότι η επόμενη κρίση δεν θα κριθεί μόνο στα dealing rooms, ούτε θα θεραπευθεί αποκλειστικά με δισεκατομμύρια από helicopter ή Β-52 money των κεντρικών τραπεζών. Θα κριθεί στην κάλπη, στον δρόμο και στην αντοχή των δημοκρατικών θεσμών. Κι εκεί το «too big to fail» δεν θα αφορά πλέον τις τράπεζες, αλλά το ίδιο το πολιτικό σύστημα—με την Δημοκρατία στο κόκκινο.