Πώς συνεταίρος μπορεί να χάσει την περιουσία του για εταιρικά χρέη που δεν δημιούργησε

Οι ομόρρυθμες εταιρείες, ως προσωπικές, έχουν πολλά πλεονεκτήματα κυρίως όσον αφορά τις διατυπώσεις και τη διαχείρισή τους, όμως από την άλλη κρύβουν και την τεράστια παγίδα της διακινδύνευσης της ατομικής περιουσίας του εταίρου.

Το κρίσιμο, μάλιστα, είναι ότι αυτή η ευθύνη δεν αφορά μόνο το διάστημα κατά το οποίο έχει την εταιρική ιδιότητα κάποιος. Έτσι, μπορεί ένας νέος εταίρος να βρεθεί αντιμέτωπος με χρέη που δημιουργήθηκαν πριν αποκτήσει οποιαδήποτε σχέση με την εταιρεία, ενώ από την άλλη ένας πρώην εταίρος να εξακολουθεί να ευθύνεται για οφειλές ακόμη και χρόνια μετά την αποχώρησή του.

Πότε, λοιπόν, μπορεί ένας επιχειρηματίας να κληθεί να πληρώσει χρέη που δεν δημιούργησε ο ίδιος; Αρκεί μια συμφωνία με τους συνεταίρους του για να απαλλαγεί από τις παλιές οφειλές; Και πόσα χρόνια μετά την αποχώρησή του εξακολουθεί να κινδυνεύει με αναγκαστική εκτέλεση κατά της προσωπικής του περιουσίας;

Η είσοδος σε προσωπική εταιρεία σημαίνει ανάληψη και παλιών χρεών

Μία από τις βασικότερες ιδιαιτερότητες της ομόρρυθμης εταιρείας είναι ότι η προσωπική ευθύνη δεν αφορά αποκλειστικά τις οφειλές που δημιουργούνται μετά την είσοδο ενός νέου εταίρου, αλλά απεριόριστα και για τα εταιρικά χρέη που προϋπήρχαν της εισόδου του.

Μάλιστα, οποιαδήποτε αντίθετη συμφωνία δεν ισχύει έναντι τρίτων. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να αποκτήσει ένα μικρό ποσοστό συμμετοχής σε μια επιχείρηση και να βρεθεί αντιμέτωπος με απαιτήσεις πολύ μεγαλύτερες από το ποσό που επένδυσε.

Για παράδειγμα, μια ομόρρυθμη εταιρεία μπορεί να έχει συσσωρεύσει οφειλές 150.000 ευρώ προς προμηθευτές και ένας νέος επιχειρηματίας να εισέλθει στην εταιρεία, αποκτώντας συμμετοχή 20% και καταβάλλοντας 20.000 ευρώ. Οι πιστωτές δεν περιορίζονται στο να διεκδικήσουν από τον νέο εταίρο το 20% των χρεών, ούτε μόνο τα 20.000 ευρώ που επένδυσε. Μπορούν να στραφούν εναντίον του για το σύνολο της εταιρικής οφειλής.

Το γεγονός ότι ο ίδιος δεν συμμετείχε στη διοίκηση όταν δημιουργήθηκαν τα χρέη δεν τον απαλλάσσει από την ευθύνη που συνεπάγεται η ιδιότητα του ομόρρυθμου εταίρου.

Γι’ αυτό και η είσοδος σε μια υφιστάμενη ομόρρυθμη εταιρεία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως αγορά ενός εταιρικού ποσοστού, αλλά προϋποθέτει ουσιαστικό έλεγχο της οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης, των δανειακών υποχρεώσεων, των οφειλών προς προμηθευτές και των εκκρεμών δικαστικών διαφορών.

Έξοδος από την εταιρεία δεν σημαίνει διαγραφή χρεών

Η αντίστροφη περίπτωση είναι εξίσου επικίνδυνη. Όταν ένας ομόρρυθμος εταίρος αποφασίζει να αποχωρήσει από την επιχείρηση, μεταβιβάζοντας τη συμμετοχή του, ενδεχομένως να θεωρεί ότι από τη στιγμή εκείνη δεν έχει πλέον καμία οικονομική υποχρέωση απέναντι στους πιστωτές της.

Ωστόσο, η αποχώρηση δεν εξαφανίζει την ευθύνη του για τα εταιρικά χρέη που είχαν ήδη δημιουργηθεί όσο διατηρούσε την ιδιότητα του ομόρρυθμου εταίρου. Αν, για παράδειγμα, μια εταιρεία είχε λάβει δάνειο ή είχε δημιουργήσει σημαντικές οφειλές προς προμηθευτές πριν από την αποχώρησή του, ο πρώην εταίρος εξακολουθεί να ευθύνεται, ακόμη κι αν οι απαιτήσεις προβάλλονται μετά τη μεταβίβαση της συμμετοχής του.

Για να μπορέσει να απαλλαγεί από τα χρέη, θα πρέπει η αποχώρησή του να λάβει την απαιτούμενη δημοσιότητα στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ), καθώς δεν αρκεί να έχει συμφωνηθεί μεταξύ των εταίρων ότι κάποιος αποχωρεί ή να έχει σταματήσει στην πράξη να συμμετέχει στη λειτουργία της επιχείρησης.

Η καταχώρηση της αποχώρησης στο ΓΕΜΗ είναι ο μόνος τρόπος να επικαλεστεί ο πρώην εταίρος ενώπιον των δανειστών ότι δεν ευθύνεται. Όμως, ο χρόνος εδώ έχει βαρύνουσα σημασία, καθώς αυτό δεν μπορεί να το κάνει από την πρώτη ημέρα.

Η κρίσιμη πενταετία: Πότε παραγράφονται οι απαιτήσεις κατά του πρώην εταίρου

Ο κανόνας που γενικά ισχύει είναι ότι ο αποχωρήσας εταίρος δεν ευθύνεται για τα χρέη που δημιουργεί η εταιρεία μετά την καταχώρηση της αποχώρησής του στο ΓΕΜΗ. Τι γίνεται, όμως, με τα προϋφιστάμενα χρέη;

Το άρθρο 269 του ν. 4072/2012 προβλέπει πενταετή παραγραφή των αξιώσεων για εταιρικά χρέη κατά των εταίρων, όταν έχει ακολουθήσει έξοδος εταίρου από την εταιρεία. Η πενταετία, όμως, αρχίζει από την καταχώριση της εξόδου στο ΓΕΜΗ, οπότε και εδώ η δημοσιότητα είναι το κρισιμότερο στοιχείο.

Δυστυχώς, όμως, υπάρχει μια ακόμη παγίδα. Η πενταετία δεν αρχίζει πάντοτε από την αποχώρηση του εταίρου, αλλά μπορεί να αρχίσει πολύ αργότερα, όταν το χρέος καταστεί ληξιπρόθεσμο.

Για παράδειγμα, ένας ομόρρυθμος εταίρος αποχωρεί από την εταιρεία το 2026, ενώ η εταιρεία έχει ήδη αναλάβει μια υποχρέωση προς προμηθευτή, με συμφωνημένη ημερομηνία εξόφλησης το 2028. Εφόσον η απαίτηση καθίσταται ληξιπρόθεσμη το 2028, η πενταετία αρχίζει τότε και όχι με την αποχώρηση του εταίρου το 2026. Έτσι, παρότι ο επιχειρηματίας έχει αποχωρήσει από την εταιρεία εδώ και χρόνια, μπορεί να εξακολουθεί να ευθύνεται για μια οφειλή που δημιουργήθηκε όταν ήταν ακόμη εταίρος, ειδικά όταν μιλάμε για μακροχρόνιες συμβάσεις και δανειακές υποχρεώσεις, όπου ο χρόνος δημιουργίας του χρέους δεν συμπίπτει απαραίτητα με τον χρόνο κατά τον οποίο αυτό καθίσταται ληξιπρόθεσμο.

Η συμφωνία με τους συνεταίρους δεν απαλλάσσει από τους πιστωτές

Μια συνηθισμένη πρακτική κατά την αποχώρηση από προσωπική εταιρεία είναι η υπογραφή συμφωνητικού με το οποίο οι εναπομείναντες εταίροι αναλαμβάνουν την εξόφληση των υφιστάμενων υποχρεώσεων.

Μια τέτοια συμφωνία μπορεί να έχει ουσιαστική σημασία για τις μεταξύ τους σχέσεις, δεν σημαίνει, όμως, ότι οι πιστωτές χάνουν το δικαίωμα να στραφούν κατά του αποχωρήσαντος εταίρου. Αν, για παράδειγμα, οι εταίροι συμφωνήσουν ότι ο αποχωρών δεν θα επιβαρύνεται πλέον με κανένα εταιρικό χρέος, η συμφωνία αυτή δεν αρκεί από μόνη της για να περιορίσει τις απαιτήσεις ενός προμηθευτή που δεν έχει συναινέσει στην απαλλαγή του.

Ο πιστωτής διατηρεί τα δικαιώματα που του παρέχει ο νόμος, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο οι εταίροι επέλεξαν να κατανείμουν μεταξύ τους τις οικονομικές υποχρεώσεις. Έτσι, μπορεί απολύτως νόμιμα να στραφεί απεριόριστα και για ολόκληρη την οφειλή κατά του αποχωρήσαντος εταίρου, χωρίς να δεσμεύεται από τη μεταξύ τους συμφωνία.

Η συμφωνία μπορεί, όμως, να αποκτήσει σημασία εάν ο πρώην εταίρος αναγκαστεί να εξοφλήσει μια εταιρική οφειλή και στη συνέχεια διεκδικήσει από τους υπόλοιπους όσα προβλέπονται στις μεταξύ τους σχέσεις.

Πρόκειται, επομένως, για δύο διαφορετικά ζητήματα. Από τη μία, ποιος ευθύνεται απέναντι στον πιστωτή και από την άλλη ποιος οφείλει τελικά να επιβαρυνθεί με το χρέος στις εσωτερικές σχέσεις των εταίρων.

Πότε ο πρώην εταίρος μπορεί να στραφεί κατά των υπολοίπων

Αν ο πρώην εταίρος κληθεί από τον δανειστή να πληρώσει ολόκληρη την οφειλή, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει υποχρεωτικά να επωμιστεί και οριστικά το συνολικό οικονομικό βάρος. Εφόσον καταβάλει ποσό μεγαλύτερο από εκείνο που του αναλογεί στις εσωτερικές σχέσεις με  βάση τυχόν συμφωνίες και φυσικά το ποσοστό συμμετοχής που είχε, αποκτά αξιώσεις κατά των λοιπών υπόχρεων.

Για παράδειγμα, εάν ένας προμηθευτής εισπράξει ολόκληρη την οφειλή των 90.000 ευρώ από έναν ομόρρυθμο εταίρο, εκείνος μπορεί να στραφεί κατά των υπολοίπων για τα εναπομείναντα 60.00 ευρώ, αν η συμμετοχή του στην εταιρεία αντιστοιχούσε στο 33,3%.

Η εσωτερική κατανομή των εταιρικών ζημιών και οι σχετικές συμβατικές προβλέψεις είναι που θα κάνουν τη διαφορά εδώ, αν και δεν αλλάζει το γεγονός ότι ακόμη και ένας πρώην ή καινούριος εταίρος μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με πλειστηριασμό της κατοικίας του, καλούμενος να ξεπληρώσει ολόκληρη την οφειλή.

Γι’ αυτό, η είσοδος σε μια ομόρρυθμη εταιρεία απαιτεί πολύ περισσότερα από μια συμφωνία για το ποσοστό συμμετοχής, το τίμημα της μεταβίβασης και την εσωτερική κατανομή των ζημιών.

Το κυριότερο είναι ο αποχωρών εταίρος να φροντίσει για την καταχώρηση της εξόδου του στο ΓΕΜΗ και ο νεοεισερχόμενος να γνωρίζει όλα τα υφιστάμενα χρέη της εταιρείας, ανεξάρτητα από το πότε δημιουργήθηκαν.

Διαβάστε επίσης:

Pizza Fan: Για 4 κακουργήματα κατηγορείται ο επικεφαλής και ιδρυτής της Κώστας Αντάρας

Οι καταθέσεις που έκαψαν τον Βαγγέλη Λιόλιο: Πώς έστηναν τα παιχνίδια και οι μίζες στους διαιτητές

Τι γίνεται με την ΕΝΑΟΝ; Τι αποκαλύπτουν τα διαδοχικά περιστατικά διαρροών και η εμπιστοσύνη που χάνεται