Έχει χρέη ο συνδικαιούχος σε κοινό λογαριασμό; Πότε κινδυνεύουν όλα τα χρήματα με κατάσχεση

Ο κοινός τραπεζικός λογαριασμός είναι μία από τις πιο συνηθισμένες τραπεζικές πρακτικές και παράλληλα μία από εκείνες που αντιμετωπίζουμε με τη μεγαλύτερη ελαφρότητα. Σύζυγοι ανοίγουν έναν κοινό λογαριασμό για τα έξοδα του σπιτιού, γονείς προσθέτουν τα παιδιά τους ως συνδικαιούχους, ώστε να μπορούν να διαχειριστούν τα χρήματα σε περίπτωση ανάγκης, ενώ δεν είναι ασυνήθιστο ένας άνθρωπος να εμφανίζεται ως συνδικαιούχος σε χρήματα που στην πραγματικότητα έχει καταθέσει αποκλειστικά κάποιος άλλος.

Αυτό που δεν σκεφτόμαστε, όμως, είναι τι θα συμβεί αν ένας από τους συνδικαιούχους έχει χρέη. Μπορεί ο πιστωτής του να στραφεί στον κοινό λογαριασμό; Και αν τα χρήματα έχουν κατατεθεί αποκλειστικά από τον άλλο συνδικαιούχο, είναι προστατευμένα;

Η απάντηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι δεν είναι η ίδια σε όλες τις περιπτώσεις. Καθοριστικό ρόλο παίζει το ποιος είναι ο πιστωτής, αφού διαφορετικοί κανόνες ισχύουν όταν τα χρήματα διεκδικεί ένας τρίτος δανειστής και διαφορετικοί όταν ο συνδικαιούχος χρωστά στην ίδια την τράπεζα στην οποία τηρείται ο λογαριασμός, με πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου μάλιστα να ξεκαθαρίζει το τοπίο.

Ο κοινός λογαριασμός και η προβληματική του χρέους σε τρίτους

Το καθεστώς των κοινών τραπεζικών λογαριασμών ρυθμίζεται από τον ν. 5638/1932, σύμφωνα με τον οποίο κοινός είναι ο λογαριασμός που τηρείται στο όνομα δύο ή περισσότερων προσώπων και επιτρέπει σε καθέναν από τους συνδικαιούχους να κάνει χρήση ολόκληρου ή μέρους του λογαριασμού χωρίς να απαιτείται η σύμπραξη των υπολοίπων.

Αυτό έχει μεγάλη πρακτική σημασία, διότι αν δύο άνθρωποι είναι συνδικαιούχοι σε έναν λογαριασμό, για παράδειγμα, 100.000 ευρώ, ο καθένας μπορεί έναντι της τράπεζας να κάνει χρήση ακόμη και ολόκληρου του ποσού, χωρίς να χρειάζεται εξουσιοδότηση του άλλου.

Το ερώτημα, λοιπόν, που εύλογα ανακύπτει εδώ είναι αντίστροφο. Αν κάθε συνδικαιούχος δικαιούται ολόκληρο το ποσό και τυχόν αξιώσεις των άλλων συνδικαιούχων είναι καθαρά εσωτερικό τους ζήτημα, μήπως ισχύει το ίδιο και με τους δανειστές; Μήπως δηλαδή ο δανειστής δικαιούται να μην κάνει διάκριση ανάλογα με το ποιος συνδικαιούχος χρωστάει και μπορεί να αξιώσει ολόκληρη την απαίτησή του από τον κοινό λογαριασμό;

Η απάντηση εδώ δεν είναι τόσο απλή, καθώς το κρίσιμο στοιχείο είναι σε ποιον χρωστάει ο οφειλέτης.

Όταν ο συνδικαιούχος χρωστά σε τρίτο: Μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο πιστωτής

Άλλο η σχέση των συνδικαιούχων με την τράπεζα και άλλο τι συμβαίνει όταν εμφανίζεται ένας εξωτερικός πιστωτής.

Ο νόμος 5638/1932 προβλέπει έναν ειδικό κανόνα για την κατάσχεση του κοινού λογαριασμού, ορίζοντας ότι απέναντι στον πιστωτή που προχωρά σε κατάσχεση, τεκμαίρεται ότι η κατάθεση ανήκει στους συνδικαιούχους κατά ίσα μέρη.

Έτσι, αν ο λογαριασμός έχει δύο συνδικαιούχους, θεωρείται για τον σκοπό της κατάσχεσης ότι στον καθένα αντιστοιχεί το 50%. Αν έχει τρεις, στον καθένα αντιστοιχεί το ένα τρίτο και ούτω καθεξής.

Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι ένα ζευγάρι έχει κοινό λογαριασμό με 100.000 ευρώ και ο ένας σύζυγος χρωστά 80.000 ευρώ σε έναν προμηθευτή. Ο προμηθευτής μπορεί να προχωρήσει σε κατάσχεση εις χείρας της τράπεζας ως τρίτης, όμως δεν μπορεί εξαιτίας του χρέους του ενός να κατασχέσει ολόκληρα τα 100.000 ευρώ. Με δύο συνδικαιούχους, ο νόμος θεωρεί ότι στον οφειλέτη αντιστοιχούν 50.000 ευρώ και η κατάσχεση μπορεί να επιβληθεί σε αυτό το μέρος.

Το υπόλοιπο ποσό διαφεύγει της κατάσχεσης όχι επειδή ο κοινός λογαριασμός είναι γενικά ακατάσχετος, αλλά επειδή θεωρείται ότι δεν ανήκει στην περιουσία του συγκεκριμένου οφειλέτη.

Εδώ, ωστόσο, χρειάζεται μεγάλη προσοχή, καθώς για τον τρίτο πιστωτή δεν έχει σημασία ποιος από τους δύο έβαλε στην πραγματικότητα περισσότερα χρήματα στον λογαριασμό. Ακόμη και αν όλα τα χρήματα κατατέθηκαν από τον καταθέτη που δεν χρωστάει, ο νόμος καθιερώνει απέναντί του αμάχητο τεκμήριο ίσων μεριδίων. Οπότε ο δανειστής μπορεί να κατασχέσει το μερίδιο που αναλογεί στον συνδικαιούχο οφειλέτη, ακόμη και αν αυτός δεν έχει συμβάλει ποτέ και με κανένα ποσό στο περιεχόμενο του τραπεζικού λογαριασμού.

Όταν όμως πιστωτής είναι η ίδια η τράπεζα, τα δεδομένα αλλάζουν

Η κατάσταση γίνεται πολύ διαφορετική όταν ο συνδικαιούχος δεν χρωστά σε κάποιον τρίτο, αλλά στην ίδια την τράπεζα στην οποία βρίσκεται ο κοινός λογαριασμός.

Εδώ δεν έχουμε έναν εξωτερικό πιστωτή που επιβάλλει κατάσχεση εις χείρας της τράπεζας ως τρίτης. Η ίδια η τράπεζα έχει από τη μία πλευρά υποχρέωση να αποδώσει την κατάθεση και, από την άλλη, απαίτηση κατά ενός από τους συνδικαιούχους.

Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να τεθεί ζήτημα συμψηφισμού, κάτι που αποτελεί και τη μεγαλύτερη παγίδα του κοινού λογαριασμού.

Όπως προαναφέρθηκε, απέναντι στην τράπεζα καθένας από τους συνδικαιούχους είναι δικαιούχος ολόκληρης της κατάθεσης. Αν δύο άνθρωποι έχουν κοινό λογαριασμό 100.000 ευρώ, δεν σημαίνει στη σχέση τους με την τράπεζα ότι ο καθένας μπορεί να ζητήσει μόνο 50.000 ευρώ. Καθένας μπορεί να κάνει χρήση ακόμη και ολόκληρου του ποσού και, αν η τράπεζα καταβάλει το σύνολο στον έναν, η απαίτηση από την κατάθεση αποσβήνεται και έναντι του άλλου.

Στην ίδια λογική κινείται και ο συμψηφισμός με τα χρέη ενός εκ των συνδικαιούχων. Αν, λοιπόν, ένας από τους συνδικαιούχους χρωστά στην ίδια την τράπεζα, εκείνη μπορεί να συμψηφίσει το χρέος του με τα χρήματα που υπάρχουν στον κοινό λογαριασμό. Και επειδή απέναντι στην τράπεζα κάθε συνδικαιούχος έχει δικαίωμα στο σύνολο της κατάθεσης και όχι μόνο σε ένα συγκεκριμένο ποσοστό της, ο συμψηφισμός μπορεί να επηρεάσει ακόμη και ολόκληρο το υπόλοιπο του λογαριασμού. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να χαθούν χρήματα τα οποία ο άλλος συνδικαιούχος θεωρούσε δικά του, παρότι ο ίδιος δεν χρωστά τίποτα στην τράπεζα.

Οπότε εδώ δεν εφαρμόζεται το προστατευτικό 50% του νόμου, διότι αυτό αφορά ειδικά την κατάσχεση που επιβάλλει τρίτος πιστωτής και όχι τον συμψηφισμό που πραγματοποιεί η ίδια η τράπεζα.

Αυτό ακριβώς συνέβη στην υπόθεση που εξέτασε ο Άρειος Πάγος με την απόφαση 316/2026, όπου από κοινό λογαριασμό συζύγων η τράπεζα προχώρησε σε συμψηφισμό της απαίτησής της κατά τους ενός συζύγου με ολόκληρο το ποσό που σχεδόν άγγιζε τα 120.000 ευρώ.

Ενώ η σύζυγος δεν είχε συμβληθεί στο δάνειο και είχε δική της οφειλή προς την τράπεζα, είδε τον κοινό λογαριασμό να μειώνεται δραματικά λόγω του χρέους του συζύγου, το οποίο καλύφθηκε ολόκληρο και όχι μόνο ως προς το μερίδιό του στον λογαριασμό.

Αν και οι συνδικαιούχοι προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη υποστηρίζοντας ότι η τράπεζα είχε δικαίωμα να κατασχέσει μόνο το 50% του λογαριασμού, ο Άρειος Πάγος απέρριψε αυτή την προσέγγιση, εξηγώντας ότι ο νόμος για τον κοινό λογαριασμό δεν εφαρμόζεται όταν δανειστής είναι η ίδια η τράπεζα του λογαριασμού.

Πώς μπορεί να προστατευτεί ο συνδικαιούχος

Η προσθήκη ενός προσώπου ως συνδικαιούχου δεν είναι, επομένως, μια απλή τυπική διευκόλυνση, αλλά δημιουργεί συγκεκριμένες έννομες συνέπειες.

Γι’ αυτό, πριν από το άνοιγμα ενός κοινού λογαριασμού ή την προσθήκη συνδικαιούχου, πρέπει να εξετάζεται όχι μόνο το επίπεδο εμπιστοσύνης μεταξύ των προσώπων, αλλά και η οικονομική κατάσταση του συνδικαιούχου, ιδίως αν έχει δάνεια, έχει παράσχει εγγυήσεις ή διατηρεί άλλες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς την ίδια τράπεζα.

Παράλληλα, μεγάλη προσοχή απαιτούν και οι συμβατικοί όροι κατά το άνοιγμα του λογαριασμού, καθώς συχνά υπάρχουν διατάξεις που παρέχουν στην τράπεζα δικαίωμα χρέωσης λογαριασμών και συμβατικού συμψηφισμού, οπότε είναι ακόμη πιο εύκολο για εκείνη να κατασχέσει ολόκληρο το ποσό σε περίπτωση χρεών.

Συνεπώς, πριν κάποιος τοποθετήσει σημαντικό ποσό σε κοινό λογαριασμό, έχει τεράστια σημασία να γνωρίζει όχι μόνο ποιος εμφανίζεται ως συνδικαιούχος, αλλά και ποιες συμβατικές υποχρεώσεις έχει αναλάβει αυτό το πρόσωπο έναντι της συγκεκριμένης τράπεζας.

Διαβάστε επίσης:

Υπερχρεωμένες κληρονομιές: Νέος ρόλος για τους δικηγόρους στην εκκαθάριση – Τι άλλαξε από 16 Σεπτεμβρίου στην προστασία των κληρονόμων

Πώς γίνεται η πώληση κατασχεμένου ακινήτου χωρίς πλειστηριασμό – Η πρώτη δικαστική απόφαση που εφαρμόζει την πολύπαθη διάταξη από το 2015

«Φρένο» από το Εφετείο Αθηνών σε παλαιά κόκκινα δάνεια: Από €53.000 στα €294.000 λόγω πολυετούς αδράνειας – Απόφαση με ευρύτερη σημασία για τους δανειολήπτες