Kληρονόμοι με χρέη: Δίνεται δεύτερη ευκαιρία – Μέχρι τον Νοέμβριο μπορούν να απαλλαγούν από χρέη που κληρονόμησαν χωρίς να γνωρίζουν

Με δήλωση για απογραφή της κληρονομιαίας περιουσίας δίνεται η δυνατότητα να προστατεύσουν την προσωπική τους περιουσία κληρονόμοι με χρέη. Δηλαδή που βρέθηκαν να χρωστούν επειδή δεν αποποιήθηκαν εμπρόθεσμα την κληρονομία.

Χιλιάδες πολίτες έχουν βρεθεί τα τελευταία χρόνια αντιμέτωποι με μια εξαιρετικά δυσάρεστη έκπληξη. Έναν θάνατο στην οικογένεια που συνοδεύτηκε όχι μόνο από κληρονομία περιουσιακών στοιχείων αλλά και από χρέη, τα οποία αγνοούσαν πλήρως. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, οι κληρονόμοι θεωρήθηκε ότι αποδέχθηκαν σιωπηρά την κληρονομία και βρέθηκαν να ευθύνονται προσωπικά για οφειλές του θανόντος προς τράπεζες, το Δημόσιο ή ιδιώτες.

Μια νέα μεταβατική διάταξη που ψηφίστηκε τον Μάιο στον νόμο για το νέο κληρονομικό δίκαιο δίνει τώρα μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους έχασαν την αρχική προθεσμία για αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής, ώστε να μη φορτωθούν χρέη που δεν τους ανήκουν. Η προθεσμία ήδη τρέχει και λήγει σε λίγους μήνες, γεγονός που σημαίνει ότι όσοι ενδιαφέρονται δεν έχουν πολύ χρόνο για να κάνουν τις απαραίτητες κινήσεις.

Η εξάμηνη προθεσμία που λήγει τον Νοέμβριο

Με τη νέα ρύθμιση, κληρονόμοι προσώπων που είχαν αποβιώσει πριν τις 22 Μαΐου 2026 αποκτούν μια τελευταία δυνατότητα να ζητήσουν τη διενέργεια απογραφής της κληρονομίας, ακόμη και αν δεν είχαν δηλώσει εμπρόθεσμα ότι αποδέχονται την κληρονομία με το ευεργέτημα της απογραφής.

Η δημοσίευση του νόμου πραγματοποιήθηκε στις 22 Μαΐου 2026 και από την ημερομηνία αυτή ξεκίνησε να τρέχει η αποκλειστική εξάμηνη προθεσμία. Αυτό σημαίνει ότι οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να προχωρήσουν στη δήλωση έως τις 22 Νοεμβρίου 2026.

Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή δεν παρέχεται χωρίς προϋποθέσεις. Ο νόμος απαιτεί κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης να μην έχει ήδη επιχειρηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου. Εφόσον πληρούται η συγκεκριμένη προϋπόθεση και δεν συντρέχει κάποιος λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα, ο κληρονόμος μπορεί να αξιοποιήσει τη νέα ρύθμιση και να προστατευθεί από τις συνέπειες μιας άγνωστης υπερχρεωμένης κληρονομίας.

Πώς χιλιάδες κληρονόμοι βρέθηκαν να χρωστούν χωρίς να το γνωρίζουν

Το νέο κληρονομικό δίκαιο έρχεται να αντιμετωπίσει μια αδικία δεκαετιών που είχε οδηγήσει μακρινούς συγγενείς να κληρονομούν χρέη χωρίς να έχουν ιδέα για την περιουσία του θανόντος. Με τον νέο νόμο δεν θα είναι δυνατόν πλέον να κληρονομούνται χρέη και οι δανειστές του θανόντος θα μπορούν να ικανοποιηθούν μόνο από την περιουσία του, χωρίς να μπορούν να στραφούν και στην περιουσία των κληρονόμων του.

Ωστόσο, κατά την επεξεργασία του νόμου, αναδύθηκε το πρόβλημα τι θα συμβεί με τους κληρονόμους που ήδη έχουν επωμιστεί χρέη που δεν τους αναλογούν λόγω θανάτου μακρινού συγγενούς τους πριν την ψήφιση του εν λόγω νόμου. Έτσι, προκρίθηκε η αναφερόμενη μεταβατική διάταξη που δίνει μια δεύτερη ευκαιρία στους κληρονόμους χρεών, ώστε να ενταχθούν και αυτοί στο προστατευτικό καθεστώς.

Το πρόβλημα ξεκινούσε από το γεγονός ότι με το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς περί κληρονομιών, όταν απεβίωνε ένας συγγενής ο κληρονόμος είχε 4 μήνες για να αποποιηθεί την κληρονομία. Η αποποίηση, όμως, δεν γίνεται αυτόματα. Πρέπει να δηλωθεί ρητά στο αρμόδιο δικαστήριο μέσα σε τέσσερις μήνες από τότε που ο κληρονόμος έμαθε ότι επήλθε η κληρονομική διαδοχή και ότι καλείται ως κληρονόμος.

Αν η προθεσμία αυτή παρέλθει χωρίς αποποίηση, ο νόμος θεωρεί ότι ο κληρονόμος αποδέχθηκε την κληρονομία, ακόμη και αν δεν προχώρησε ποτέ σε κάποια σχετική δήλωση. Πρόκειται για τη λεγόμενη σιωπηρή αποδοχή.

Το πρόβλημα είναι ότι η κληρονομία δεν περιλαμβάνει μόνο περιουσιακά στοιχεία αλλά και χρέη. Έτσι, δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις όπου κάποιος θεωρήθηκε ότι αποδέχθηκε μια κληρονομία χωρίς να γνωρίζει ότι αυτή συνοδευόταν από δάνεια, φορολογικές οφειλές ή οφειλές σε ασφαλιστικά ταμεία.

Για να αντιμετωπιστεί ακριβώς αυτός ο κίνδυνος, ο Αστικός Κώδικας προβλέπει το ευεργέτημα της απογραφής. Πρόκειται για έναν μηχανισμό προστασίας του κληρονόμου, ο οποίος επιτρέπει τον διαχωρισμό της προσωπικής του περιουσίας από την κληρονομιαία περιουσία.

Μέχρι σήμερα, όμως, όποιος δεν είχε δηλώσει εγκαίρως ότι αποδέχεται την κληρονομία με το ευεργέτημα της απογραφής έχανε αυτή την προστασία. Ως αποτέλεσμα, μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπος με απαιτήσεις πιστωτών που στρέφονταν όχι μόνο κατά της κληρονομίας αλλά και κατά της δικής του περιουσίας.

Πρακτικά, δηλαδή, με τον προηγούμενο νόμο, αν δεν έκανες τίποτα (ούτε αποποίηση ούτε δήλωση για το ευεργέτημα της απογραφής), κληρονομούσες με χρέη.

Η δεύτερη ευκαιρία του νέου νόμου: Δεν είναι αποποίηση αλλά προστασία από τα χρέη

Το κρίσιμο σημείο της νέας διάταξης είναι ότι δεν δίνει στους κληρονόμους το δικαίωμα να αποποιηθούν εκ των υστέρων την κληρονομία. Όποιος θεωρείται ήδη κληρονόμος παραμένει κληρονόμος. Η νέα ρύθμιση δεν αναιρεί τη σιωπηρή αποδοχή ούτε επιτρέπει να επιστραφεί η κληρονομία.

Αυτό που δίνει είναι η δυνατότητα να αποκτήσει κανείς εκ των υστέρων το ευεργέτημα της απογραφής και, κατ’ επέκταση, να προστατεύσει την προσωπική του περιουσία.

Για να συμβεί αυτό, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να ζητήσει, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, τον διορισμό δικαστικού επιμελητή και πραγματογνωμόνων, προκειμένου να διενεργηθεί απογραφή της κληρονομίας. Μέσω της διαδικασίας αυτής καταγράφονται αναλυτικά τόσο τα περιουσιακά στοιχεία όσο και οι υποχρεώσεις της κληρονομίας.

Αναμφίβολα, πρόκειται για μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, συγκεκριμένες ενέργειες και οικονομικό κόστος. Χρειάζεται δικαστική κινητοποίηση, διορισμός των κατάλληλων προσώπων και ολοκλήρωση της απογραφής με τρόπο που να πληροί τις προϋποθέσεις του νόμου.

Παρά τις δυσκολίες, για πολλούς κληρονόμους η διαδικασία αυτή είναι η μόνη λύση, για να απαλλαγούν από χρέη. Με το ευεργέτημα της απογραφής, οι πιστωτές του θανόντος μπορούν να ικανοποιηθούν μόνο από την κληρονομιαία περιουσία. Αν τα χρέη αποδειχθούν μεγαλύτερα από την αξία της κληρονομίας, η διαφορά δεν μεταφέρεται στον κληρονόμο και δεν απειλεί τη δική του περιουσία.

Η μεγάλη εξαίρεση που βγάζει εκτός πολλούς κληρονόμους

Ωστόσο, η νέα διάταξη δεν αφορά όλους τους κληρονόμους που έχασαν την αρχική προθεσμία και βρέθηκαν να χρωστούν για χρέη που δεν δημιούργησαν αυτοί.

Ο νομοθέτης θέτει ένα σημαντικό όριο. Η δυνατότητα αξιοποίησης της νέας ρύθμισης υπάρχει μόνο εφόσον δεν έχει ήδη επιχειρηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μείνουν εκτός της ρύθμισης όσοι έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωποι με μέτρα όπως επίδοση διαταγής πληρωμής, κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών ή ακινήτων, επίσπευση πλειστηριασμού ή άλλες πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης που στηρίζονται στις οφειλές της κληρονομίας.

Ουσιαστικά ο νομοθέτης δεν θέλει να ανατρέψει – και λογικά για την ασφάλεια δικαίου- διαδικασίες εκτέλεσης που έχουν ήδη ξεκινήσει.

Με δεδομένο, λοιπόν, ότι πιστωτές, όπως τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία και εφορία, γνωρίζουν φυσικά τη διάταξη και επιδίδονται σε αγώνα δρόμου, για να ξεκινήσουν κάποιο στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης, το να προχωρήσει ο κληρονόμος όσο το δυνατόν συντομότερα στη δήλωση για το ευεργέτημα της απογραφής αποδεικνύεται εξαιρετικά κρίσιμο για την αποφυγή χρεών που δεν είναι δικά του.

Διαβάστε επίσης:

Πέτρος Παππάς – Γιώργος Οικονόμου: Η άγνωστη ιστορία τους που γέννησε δύο πανίσχυρους εφοπλιστές

Banco BPM: Καλεί σε συνομιλίες για συγχώνευση την Monte dei Paschi για να δημιουργήσουν την 2η μεγαλύτερη ιταλική τράπεζα