Τι γίνεται με την ΕΝΑΟΝ; Τι αποκαλύπτουν τα διαδοχικά περιστατικά διαρροών και η εμπιστοσύνη που χάνεται

Ανησυχία προκαλεί ο τρόπος που λειτουργεί η ΕΝΑΟΝ, η εταιρεία που διαχειρίζεται τα δίκτυα αερίου στις πόλεις, μέλος του ιταλικού ομίλου Italgas, μετά τα διαδοχικά περιστατικά διαρροών, κατάρρευσης κτηρίου και αναφορών για οσμές αερίου.

Στην Αττική, όπου δραστηριοποιείται η Enaon EDA, οι υποθέσεις της Γκράβας και του Κολωνού αλλά και της Πλάκας αναδεικνύουν προβλήματα που απαιτούν τεκμηριωμένες εξηγήσεις: από την πληρότητα των τεχνικών φακέλων και τη σήμανση των αγωγών μέχρι την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και τον συντονισμό με τους άλλους αρμόδιους φορείς.

Τα περιστατικά έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και δεν τεκμηριώνουν αυτόματα ευθύνη του διαχειριστή. Ωστόσο, η αβεβαιότητα για τα αίτιά τους αρκεί για να πλήττεται η εμπιστοσύνη, που αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη των δικτύων της εταιρείας.. Η ταχύτητα με την οποία φτάνει ένα συνεργείο μετά την ειδοποίηση είναι ουσιώδης, αλλά αποτελεί μόνο ένα μέρος της ασφάλειας. Το μεγαλύτερο στοίχημα βρίσκεται σε όσα προηγούνται: στην πρόληψη, στη συντήρηση, στην ακριβή αποτύπωση των υποδομών και στην έγκαιρη αποκατάσταση των αδυναμιών.

Η Γκράβα και ο τεχνικός φάκελος που έλειπε

Πέντε εβδομάδες μετά την πρώτη αναφορά για οσμή φυσικού αερίου στο σχολικό συγκρότημα της Γκράβας, η προέλευσή της παρέμενε αδιευκρίνιστη. Οι έλεγχοι δεν εντόπισαν ενεργή διαρροή. Η πραγματογνωμοσύνη του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, όμως, κατέγραψε σοβαρές ελλείψεις στα συστήματα ασφαλείας των εγκαταστάσεων, αποκλίσεις από τις μελέτες και προβλήματα στις διατάξεις άμεσης διακοπής της παροχής, εισηγούμενη συνολικά 14 διορθωτικές παρεμβάσεις.

Η απουσία ενεργής διαρροής κατά τον έλεγχο είναι σημαντικό εύρημα. Δεν αναιρεί, ωστόσο, τις υπόλοιπες διαπιστώσεις ούτε εξηγεί την οσμή που προκάλεσε την αναστάτωση.

Η ευθύνη συντήρησης των εσωτερικών εγκαταστάσεων βαρύνει τον καταναλωτή ή τον κατά νόμο υπεύθυνο, ενώ η ευθύνη του διαχειριστή για την τροφοδότηση εκτείνεται έως και τον μετρητή. Παράλληλα, στις προβλεπόμενες δραστηριότητες της Enaon περιλαμβάνονται η θεώρηση μελετών, οι έλεγχοι για την έκδοση άδειας χρήσης και, υπό προϋποθέσεις, μεταγενέστεροι έλεγχοι. Επομένως, ο επιμερισμός αρμοδιοτήτων απαιτεί συγκεκριμένη αποτύπωση των ενεργειών κάθε εμπλεκομένου.

Ιδιαίτερο βάρος έχει η αναφορά του πορίσματος ότι στις 16 Οκτωβρίου ζητήθηκαν στοιχεία από την Enaon. Σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη, η εταιρεία απέστειλε αυθημερόν την εγκεκριμένη μελέτη του 40ού Γυμνασίου, αλλά μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου, στις 20 Οκτωβρίου, δεν είχε παραδώσει την αντίστοιχη μελέτη του κεντρικού λεβητοστασίου.

Πηγές της Enaon υποστηρίζουν ότι δεν υπήρξε σχετικό αίτημα επικοινωνίας και επικαλούνται την ανάγκη εξουσιοδότησης για τη χορήγηση στοιχείων συντήρησης εσωτερικών εγκαταστάσεων. Ωστόσο, το αίτημα που περιγράφεται στο πόρισμα αφορά εγκεκριμένες μελέτες, ενώ ο πραγματογνώμονας αναφέρει ότι διέθετε εξουσιοδότηση από τον Δήμο.

Η απόσταση ανάμεσα στις δύο εκδοχές είναι ουσιαστική. Ο έλεγχος μιας σχολικής εγκατάστασης ολοκληρώθηκε χωρίς την εγκεκριμένη από τον διαχειριστή μελέτη του κεντρικού λεβητοστασίου, με τον πραγματογνώμονα να βασίζεται στη μελέτη που προσκόμισε ο Δήμος. Πρόκειται για εκκρεμότητα που χρειάζεται σαφή εξήγηση και πλήρη τεκμηρίωση.

Στον Κολωνό, η καταγγελία για τη σήμανση παραμένει

Στις 22 Οκτωβρίου, συνεργείο που εκτελούσε εργασίες αποκατάστασης βλάβης στον δημοτικό ηλεκτροφωτισμό χτύπησε αγωγό φυσικού αερίου στη συμβολή των οδών Διστόμου και Τριπόλεως. Ακολούθησαν διαρροή και προληπτική εκκένωση γειτονικών σχολείων.

Η Enaon απέδωσε τη βλάβη σε εργασίες τρίτων και ανακοίνωσε ότι η αποκατάσταση ολοκληρώθηκε περίπου στις 14:00. Υπενθύμισε επίσης ότι πριν από κάθε εκσκαφή απαιτείται επικοινωνία με την εταιρεία για τη χορήγηση χαρτογραφικών στοιχείων και οδηγιών ασφαλείας.

Η ανακοίνωση, όμως, δεν αποσαφήνισε την καταγγελία του αντιδημάρχου Τεχνικών Υπηρεσιών, Πάρη Χαρλαύτη, για τη σήμανση του αγωγού. Σύμφωνα με όσα μετέφερε από το συνεργείο, ο αγωγός ήταν μαύρος χωρίς κίτρινες ρίγες, ενώ το πλέγμα επισήμανσης ήταν λευκό.

Η καταγγελία χρειάζεται τεχνική αξιολόγηση. Αντίστοιχα, χρειάζεται να τεκμηριωθεί εάν πριν από τις εργασίες είχαν ζητηθεί και χορηγηθεί τα προβλεπόμενα στοιχεία του δικτύου. Η αναφορά σε «εργασίες τρίτων» περιγράφει τον μηχανισμό πρόκλησης της βλάβης· από μόνη της δεν κλείνει τη συζήτηση για την τήρηση όλων των δικλίδων πρόληψης.

Το περιστατικό στην Πλάκα

Ξεχωριστά πρέπει να αντιμετωπίζεται η υπόθεση της έκρηξης και της κατάρρευσης κτιρίου στην οδό Λυσικράτους, στην Πλάκα. Τα αίτια διερευνώνται και η εξέταση του ενδεχομένου διαφυγής αερίου δεν τεκμηριώνει ευθύνη του δικτύου διανομής, δημιουργεί όμως ανησυχία, αβεβαιότητα και ερωτηματικά. Η πλήρης διάθεση των ευρημάτων των ελέγχων στις αρμόδιες αρχές είναι αναγκαία για τη διαλεύκανσή της.

Η εταιρεία επικαλέστηκε την απουσία ευρημάτων διαρροής στους πρώτους ελέγχους, αφήνοντας την εξακρίβωση των αιτίων στην έρευνα των αρμόδιων αρχών.

Στην επίσημη ανακοίνωσή της, στις 25 Σεπτεμβρίου 2026, η Enaon EDA ανέφερε ότι συνεργεία επιφυλακής μετέβησαν άμεσα στη Λυσικράτους 15 και πραγματοποιούσαν τους προβλεπόμενους ελέγχους, υπογραμμίζοντας ότι τα αίτια διερευνώνται. Σύμφωνα με μεταγενέστερες δηλώσεις εκπροσώπων της μέχρι αργά το απόγευμα της ημέρας του συμβάντος δεν είχε διαπιστωθεί διαρροή ούτε στο δίκτυο διανομής ούτε στις εσωτερικές εγκαταστάσεις του κτιρίου.

Οι ίδιοι ανέφεραν ότι δεν είχε προηγηθεί σήμα από το δίκτυο ή ειδοποίηση στο τηλεφωνικό κέντρο και ότι οι αγωγοί της περιοχής είχαν κατασκευαστεί το 2011. Παράλληλα, επισήμαναν ότι η εταιρεία δεν φέρει ευθύνη για τυχόν διαρροές στις εσωτερικές εγκαταστάσεις, χωρίς, ωστόσο, να αποδώσουν την έκρηξη σε τέτοια διαρροή. Οι τοποθετήσεις αυτές αποτυπώνουν τη θέση της εταιρείας και τα αποτελέσματα των αρχικών ελέγχων που επικαλέστηκε, χωρίς να συνιστούν οριστικό πόρισμα για την αιτία της καταστροφής.

Οι δείκτες επιθεώρησης χρειάζονται περιεχόμενο

Το δημοσιευμένο πρόγραμμα συντήρησης της Enaon προβλέπει έλεγχο για διαφυγές τουλάχιστον μία φορά ετησίως, συμπεριλαμβανομένων των παροχετευτικών αγωγών. Για ορισμένα τμήματα χυτοσιδηρού δικτύου σε πυκνοκατοικημένες περιοχές προβλέπονται τουλάχιστον τέσσερις έλεγχοι τον χρόνο.

Η αξία αυτών των δεσμεύσεων κρίνεται στην εφαρμογή τους. Για ένα δίκτυο που στο τέλος του 2024 εκτεινόταν σε περίπου 4.159 χιλιόμετρα στην Αττική, χρειάζεται απολογισμός πραγματικής κάλυψης, με γεωγραφική κατανομή, ευρήματα και παρεμβάσεις αποκατάστασης.
Ακόμη και δραστηριότητα επιθεώρησης που αντιστοιχεί στο 200% του μήκους του δικτύου δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι κάθε αγωγός ελέγχθηκε δύο φορές.

Οι επαναλαμβανόμενες διελεύσεις από συγκεκριμένες περιοχές μπορούν να αυξάνουν τον συνολικό δείκτη χωρίς να αποτυπώνουν ομοιόμορφη κάλυψη.
Αντίστοιχη διαφάνεια απαιτείται για τις ειδοποιήσεις πολιτών. Τον Μάιο του 2026 η εταιρεία ανέφερε περισσότερες από 356 κλήσεις για ασυνήθιστη οσμή στη νότια Αθήνα, χωρίς να εντοπιστεί διαρροή από το δίκτυό της. Οι αναφορές οσμής δεν αποτελούν απόδειξη διαρροής. Η συστηματική καταγραφή και δημοσιοποίηση της έκβασής τους, όμως, θα επέτρεπε ουσιαστική αξιολόγηση των συμβάντων και της διαχείρισής τους.

Η ανάπτυξη δεν υποκαθιστά τη λογοδοσία

Στο πρόγραμμα της εταιρείας προβλέπεται η ολοκλήρωση, έως το τέλος του 2026, της αντικατάστασης περίπου 150 χιλιομέτρων χυτοσιδηρού δικτύου στο κέντρο της Αθήνας. Η δημοσιοποίηση της προόδου αυτού του έργου αποτελεί βασικό στοιχείο λογοδοσίας, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζει η προβλεπόμενη προθεσμία.

Στο πενταετές πρόγραμμα της Αττικής για το 2027–2031 προβλέπονται περίπου 126,3 εκατ. ευρώ για ανάπτυξη και νέες συνδέσεις και περίπου 4,69 εκατ. ευρώ για ασφάλεια και ενίσχυση του δικτύου. Οι κατηγορίες αυτές δεν περιλαμβάνουν κατ’ ανάγκην όλες τις λειτουργικές δαπάνες συντήρησης, συνεπώς η απλή σύγκρισή τους δεν αποδεικνύει υποχρηματοδότηση της ασφάλειας. Καθιστά, ωστόσο, απαραίτητη την παρουσίαση της συνολικής δαπάνης για επιθεωρήσεις, πρόληψη και επισκευές.

Εnaon: Από τη ΔΕΠΑ Υποδομών στην Italgas και στο επενδυτικό σχέδιο του 1 δισ. ευρώ

Η Enaon αποτελεί τη συνέχεια της ΔΕΠΑ Υποδομών, της εταιρείας στην οποία συγκεντρώθηκαν οι συμμετοχές στα δίκτυα διανομής φυσικού αερίου μετά τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων της παλαιάς ΔΕΠΑ. Πριν από την ιδιωτικοποίηση, το 65% ανήκε στο ΤΑΙΠΕΔ και το 35% στα Ελληνικά Πετρέλαια, τη σημερινή HELLENiQ Energy. Η μεταβίβαση του συνόλου των μετοχών στον ιταλικό όμιλο Italgas ολοκληρώθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2022, με τίμημα 733 εκατ. ευρώ.

Ακολούθησε η ενοποίηση των εταιρειών διανομής που βρίσκονταν κάτω από την ομπρέλα της ΔΕΠΑ Υποδομών. Τον Σεπτέμβριο του 2023, η ΔΕΔΑ απορρόφησε την ΕΔΑ Αττικής και την ΕΔΑ Θεσσαλονίκης–Θεσσαλίας. Τον Φεβρουάριο του 2024 παρουσιάστηκε η νέα εταιρική ταυτότητα: η ΔΕΠΑ Υποδομών μετονομάστηκε σε Enaon και η ενοποιημένη εταιρεία διανομής σε Enaon EDA. Η πρώτη είναι η μητρική εταιρεία των ελληνικών δραστηριοτήτων, ενώ η δεύτερη αποτελεί τον διαχειριστή των δικτύων.

Η βασική δραστηριότητα της Enaon EDA είναι η κατασκευή, λειτουργία, συντήρηση και ανάπτυξη δικτύων διανομής φυσικού αερίου στις περιοχές όπου διαθέτει άδεια. Μέσω αυτών τροφοδοτούνται νοικοκυριά, επιχειρήσεις, βιομηχανίες και δημόσια κτίρια. Αναλαμβάνει επίσης τις συνδέσεις και ενεργοποιήσεις παροχών. Η δραστηριότητά της αφορά τις υποδομές μέσω των οποίων φτάνει το αέριο στον καταναλωτή και είναι διακριτή από την εμπορική προμήθεια του καυσίμου.

Λειτουργεί σε ρυθμιζόμενο περιβάλλον, με υποχρέωση ισότιμης πρόσβασης των χρηστών στο δίκτυο.

Στο επενδυτικό πεδίο, το τελευταίο στρατηγικό σχέδιο της Italgas για την περίοδο 2026–2032 προβλέπει 1 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, με έμφαση στην επέκταση και την ψηφιοποίηση των δικτύων. Στόχος είναι η προσθήκη περισσότερων από 2.700 χιλιομέτρων, ώστε το συνολικό μήκος να ξεπεράσει τα 11.400 χιλιόμετρα, και η αύξηση των σημείων παράδοσης από περίπου 660.000 σε περισσότερα από ένα εκατομμύριο έως το 2032.

Πάνω από 640 εκατ. ευρώ προορίζονται για επεκτάσεις, περίπου 100 εκατ. ευρώ για προηγμένη ψηφιοποίηση και περίπου 80 εκατ. ευρώ για έξυπνους μετρητές και συναφείς αναβαθμίσεις μέτρησης. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της εταιρείας, έως το τέλος του 2026 το υφιστάμενο δίκτυο θα παρακολουθείται και θα λειτουργεί εξ αποστάσεως μέσω της πλατφόρμας DANA, ενώ η αντικατάσταση των συμβατικών μετρητών προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το 2030.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη 19 νέους σταθμούς LNG για απομακρυσμένες περιοχές και δυνατότητα υποδοχής έως 59 συνδέσεων μονάδων βιομεθανίου μέχρι το 2032. Πρόκειται για ανακοινωμένους επενδυτικούς στόχους, η υλοποίηση των οποίων εκτείνεται στα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε επίσης:

ΕΥΔΑΠ: Ξεκίνησαν οι δηλώσεις συμμετοχής για τη «Μεγάλη Μπλε Αποστολή» – Τα δημοτικά σχολεία ενώνουν δυνάμεις για το νερό

Aramco: Στο τραπέζι η αύξηση της παραγωγής κατά 10 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως

Volvo: Απολύει ακόμη ένα 6% του εργατικού δυναμικού – Βουτιά 28% για τη μετοχή