Με «καμπανάκι» δισεκατομμυρίων για τις τηλεπικοινωνίες έρχεται η νέα ευρωπαϊκή Πράξη για την Κυβερνοασφάλεια (Cybersecurity Act 2.0 – CSA2).

Μόνο η αντικατάσταση εξοπλισμού 5G από προμηθευτές «υψηλού κινδύνου» μπορεί να κοστίσει, κατά την ίδια την Κομισιόν, από 10,2 έως 12,9 δισ. ευρώ σε βάθος τριετίας. Οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι τηλεπικοινωνιών μιλούν για λογαριασμό που μπορεί να φτάσει τα 40 δισ. ευρώ.

Η Πρόταση κατατέθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2026 και βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Με βάση την γενική κατεύθυνση, όμως, στις αγορές έχει ήδη ανοίξει η συζήτηση για το ενδεχόμενο κόστος, τον ανταγωνισμό και τις επενδύσεις.

Τις επιπτώσεις του νέου πλαισίου βάζει στο μικροσκόπιο μελέτη του Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Κυβερνοασφάλεια και Τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης» του Πανεπιστημίου Πειραιώς, υπό την επιστημονική ευθύνη του καθηγητή Χρήστου Ξενάκη, σε συνεργασία με το Ελληνικό Ινστιτούτο Κυβερνοασφάλειας.

Ποιοι κλάδοι μπαίνουν στο «κάδρο»

Οι υπό διαμόρφωση κανόνες αφορούν πρώτα απ’ όλα τις επιχειρήσεις που υπάγονται στην Οδηγία NIS2: τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, παρόχους cloud, τράπεζες και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, κ.α. οι οποίες πρέπει να ελέγχουν πόσο εξαρτώνται από τους λεγόμενους προμηθευτές «υψηλού κινδύνου» και να εφαρμόζουν τα μέτρα που θα αποφασίζει η Κομισιόν με εκτελεστικές πράξεις.

Η παλέτα των μέτρων είναι ευρεία. Ξεκινώντας από διαφάνεια, ελέγχους από τρίτους και διαφοροποίηση προμηθευτών, μπορεί να φτάνει έως την πλήρη απαγόρευση συγκεκριμένου εξοπλισμού σε κρίσιμα σημεία των τηλεπικοινωνιακών δικτύων.

Το κίνητρο της ενιαίας πιστοποίησης

Για τους κατασκευαστές εξοπλισμού, η Πρόταση έχει και θετική πλευρά. Η σημερινή «Βαβέλ» εθνικών κανόνων πιστοποίησης, δίνει τη θέση της σε ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο πιστοποίησης. Ένα προϊόν που πιστοποιείται μία φορά θα κυκλοφορεί ευκολότερα και στις 27 αγορές της ΕΕ. Τα σχήματα πιστοποίησης θα σχεδιάζονται από τον ENISA, θα εγκρίνονται από την Κομισιόν, ενώ διαπιστευμένοι φορείς θα εκδίδουν τα πιστοποιητικά. Τα κράτη-μέλη δεν θα μπορούν να προσθέτουν δικές τους απαιτήσεις πιστοποίησης όπου υπάρχει ήδη ενεργό ευρωπαϊκό σχήμα.

Δεν θα υπάρχει ένας κατάλογος προδιαγραφών για όλα, ενώ η πιστοποίηση θα είναι κατά κανόνα εθελοντική. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί το ότι για πρώτη φορά, μια επιχείρηση θα μπορεί να πιστοποιεί και το πόσο «ώριμη» είναι συνολικά στην κυβερνοασφάλεια. Επιπλέον, το πιστοποιητικό θα βοηθά στην απόδειξη συμμόρφωσης με την Πράξη για την Κυβερνοανθεκτικότητα (CRA), χωρίς όμως να σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει πλήρης συμμόρφωση.

Όταν η «σημαία» του προμηθευτή μετράει

Ένα σημαντικό σημείο της Πρότασης είναι ο τρόπος αξιολόγησης των προμηθευτών. Ο εξοπλισμός δεν θα κρίνεται μόνο για το αν είναι τεχνικά ασφαλής, με βάση τεχνικά κριτήρια. Υπάρχει ενδεχόμενο αυτός να αξιολογείται και με μη-τεχνικά κριτήρια. Δηλαδή, θα αξιολογείται το ποιος ελέγχει τον προμηθευτή, πού έχει την έδρα του και σε ποιο νομικό περιβάλλον λειτουργεί. Κατ’ επέκταση, η Κομισιόν επιδιώκει να μπορεί να χαρακτηρίζει ολόκληρες τρίτες χώρες ως «υψηλού κινδύνου», μαζί με τις εταιρείες που ελέγχονται από αυτές. Οι προμηθευτές αυτοί ενδέχεται να εξαιρούνται από δημόσιους διαγωνισμούς και προγράμματα με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για κρίσιμο τεχνολογικό εξοπλισμό.

Η μελέτη του Πανεπιστημίου Πειραιώς και του Ελληνικού Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας, χαρακτηρίζει τέτοιου είδους κριτήρια ως ασαφή και ανοιχτά σε πολλές ερμηνείες. Το συμπέρασμα για την αγορά είναι απλό: λιγότεροι «παίκτες» προμήθειας εξοπλισμού, συνήθως σημαίνουν λιγότερο ανταγωνισμό και ακριβότερο εξοπλισμό.

Θα έχουν οι Βρυξέλλες τον τελευταίο λόγο;

Ως σήμερα, το ποιον προμηθευτή δέχεται ή αποκλείει ένα κράτος-μέλος παραμένει κατά βάση εθνική υπόθεση. Με το CSA2, τη λίστα των προμηθευτών και χωρών «υψηλού κινδύνου», τις απαγορεύσεις και τα χρονοδιαγράμματα επιδιώκει να ορίζει κεντρικά η Κομισιόν. Όπου ισχύουν δεσμευτικοί ευρωπαϊκοί περιορισμοί, οι κυβερνήσεις δεν θα μπορούν να κάνουν διαφορετική επιλογή. Ο ρόλος τους θα περιορίζεται ουσιαστικά στην εποπτεία. Το συγκεκριμένο μέτρο θέτει ζήτημα εθνικής κυριαρχίας, κάτι που αποτελεί θεμελιώδη αξία από συστάσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το «αγκάθι» για τους παρόχους

Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει κυρίως στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών, καθώς για τα δίκτυα κινητής, η Πρόταση σχεδιάζεται να δίνει έως 36 μήνες από τη δημοσίευση της λίστας για να αντικατασταθεί ο εξοπλισμός των προμηθευτών που θα χαρακτηριστούν ως «υψηλού κινδύνου», έστω και αν αυτός είναι λειτουργικός. Μάλιστα, η Κομισιόν, σε συγκεκριμένο σενάριο που εκπόνησε για τα δίκτυα 5G, υπολογίζει κόστος αντικατάστασης 3,4 έως 4,3 δισ. ευρώ τον χρόνο. Τα ποσά αυτά όμως αφορούν σε ένα μόνο σενάριο. Αν προστεθούν παράγοντες όπως η εγκατάσταση, η εκπαίδευση προσωπικού, η διαλειτουργικότητα και πιθανές αλλαγές συμβάσεων, ο τελικός λογαριασμός μπορεί να είναι πολλαπλάσιος. Οι επικεφαλής 17 ευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιακών ομίλων, με βάση μελέτη της GSMA Intelligence, του ερευνητικού βραχίονα του Διεθνούς Συνδέσμου Παρόχων Κινητής (GSMA), ανεβάζουν το κόστος αντικατάστασης έως τα 40 δισ. ευρώ.

Θα φτάσει ως τον συνδρομητή;

Το μεγάλο ζήτημα είναι ότι η Πρόταση δεν προβλέπει γενικό, εγγυημένο μηχανισμό αποζημίωσης. Άρα το κόστος μένει, πρώτα απ’ όλα, στους ίδιους τους παρόχους. Αν όλο το κόστος περνούσε στους καταναλωτές, η Κομισιόν υπολογίζει επιβάρυνση 6,5 έως 8,3 ευρώ τον χρόνο ανά συνδρομητή για τρία χρόνια, αν και η ίδια δεν θεωρεί πιθανή μια τέτοια εξέλιξη. Το πραγματικό κόστος, όμως, μάλλον δεν θα φανεί μόνο στον λογαριασμό των τηλεπικοινωνιακών τελών. Είναι λογικό ότι, κάθε ευρώ που θα δαπανηθεί για απόσυρση λειτουργικού εξοπλισμού, προφανώς θα «κοπεί» από επενδύσεις σε δίκτυα 5G – 6G, δίκτυα gigabit, υποθαλάσσια καλώδια και άλλες υποδομές. Με βάση τα στοιχεία του GSMA, ο κλάδος επενδύει σήμερα σε υποδομές περίπου 64 δισ. ευρώ τον χρόνο, ενώ υπολογίζεται ότι χρειάζονται άλλα 475 δισ. για να εξασφαλίσει η Ευρώπη δίκτυα κινητής παγκόσμιου επιπέδου.

Το τελικό κείμενο του CSA2, θα δείξει αν οι Βρυξέλλες μπορούν να «θωρακίσουν» τα ψηφιακά δίκτυα χωρίς να φρενάρουν τις επενδύσεις.