Πολύ συχνά (9,16,24,28 Σεπτεμβρίου) αλλά ιδιαίτερα με δύο άρθρα στις 19/8 και στην 1/9, η στήλη πρόβλεψε την κρίση των ομολόγων.

Η έκπληξη που συνοδεύει το ξέσπασμα της δεν δικαιολογείται. Οι αγορές ήταν ήδη σε ανισορροπία, καθώς ο παραδοσιακός αντίστροφος δεσμός μεταξύ των τιμών των μετοχών και των αποδόσεων των ομολόγων είχε σπάσει, ενώ ταυτόχρονα οι τιμές της ενέργειας συνέχιζαν την έντονα ανοδική πορεία τους.

Η τριπλέτα του διαβόλου.

Είναι σαφές πως βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά για την οικονομία, με κύριο πρόβλημα την διάρρηξη των αόρατων οικονομικών δεσμών που ένωναν τις αγορές. Ανεξάρτητοι φορείς (vectors) οικονομικής ισχύος λόγω μεγέθους και διάχυσης επηρεάζουν τις αγορές με τρόπο τόσο αναπάντεχο που να είναι καινοτόμος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η τεράστια επιρροή που ασκεί ο τομέας της τεχνολογίας στις αγορές των μετοχών (equities) συμπαρασύροντας στην σχέση τιμής προς κέρδη σε ανήκουστα ύψη ακόμη και για εταιρείες που ήταν περίπου άγνωστες μέχρι πριν από μερικούς μήνες.

Η σύγχυση ακουμπά και την μακροοικονομική εικόνα. Η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να δείχνει μία ανέλπιστη ανθεκτικότητα—είναι σαν η κρίση πολέμου των τριών τελευταίων ετών να την έχει ελάχιστα ακουμπήσει. Με βάση την άνοδο της τιμής του πετρελαίου και την αναμενόμενη παραδοσιακή αντίδραση της αύξησης των επιτοκίων, η προοπτική του στασιμοπληθωρισμού φάνταζε ρεαλιστική ως πρόβλεψη. Κι’ όμως. Σύμφωνα με το ΔΝΤ η παγκόσμια ανάπτυξη ήταν σταθερή και στα δύο χρόνια 2024 και 2025 στο 3,4%, μπορεί να επιβραδυνθεί στο 3% φέτος, αλλά αναμένεται να επανέλθει στο 3,4% το 2027 με τον πληθωρισμό στα επίπεδα του 2025.

Μοναδικά γεγονότα επηρεάζουν καθοριστικά. Παράδειγμα, ο πόλεμος δασμών που ξεκίνησε ο Τραμπ οδήγησε σε πρώτα σε μία άνοδο από το 2,1% στο 21,5% και τελικά κατέληξε σε μία αύξηση της δασμολογικής προστασίας της τάξης του 9,5%.  Στην ενέργεια, αναδείχθηκαν νέες πηγές προσφοράς, νέοι διάδρομοι εμπορικοί, νέα αντίληψη υπευθυνότητας – όπως με την διάθεση στην αγορά κρατικών αποθεμάτων (ΗΠΑ & Ε.Ε.) ‘η την εθελοντική μείωση της ζήτησης (Κίνα).

Δικαιολογεί αυτή η εικόνα την όποια αισιοδοξία; Η απάντηση είναι πως και ναι και όχι. Διότι, ακριβώς όπως μοναδικοί φορείς έχουν διάχυτα θετική επίδραση, άλλοι μπορεί να έχουν διάχυτη αρνητική. Και, στην συγκεκριμένη στιγμή, οι κίνδυνοι επικεντρώνονται στην ίδια την Ευρώπη με επίκεντρο την Γαλλία.

Τα μεγέθη είναι…αποκαρδιωτικά για την δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ε.Ε. Το δημόσιο χρέος έχει εκτοξευτεί στο 120% του ΑΕΠ., το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 5%, το κόστος δανεισμού στο 4,8% για το δεκαετές ομόλογο. Η μεγαλύτερη οικονομία (Γερμανία) βρίσκεται σε ύφεση. Και έπεται σειρά εκλογικών αναμετρήσεων που ενδέχεται να αλλάξουν ριζικά το πολιτικό — οπότε και το οικονομικό—ευρωπαϊκό τοπίο.

Πολύ συχνά οι οικονομολόγοι χάνονται μέσα στα μοντέλα και της οινομετρικές συνθήκες. Παλαιότεροι και σοφότεροι τόνιζαν την ανάγκη της επικέντρωσης σε μερικά απλά βασικά μεγέθη (Fundamentals) και στις σχέσεις μεταξύ τους. Όποιος ακολουθήσει αυτήν την συμβουλή μπορεί να τρομάξει. Είναι τόσο τεράστιο το λογιστικό χρήμα που κυκλοφορεί, που ουδείς μπορεί να το εκτιμήσει με σχετική ακρίβεια. Και το χρήμα αυτό αναζητά απόδοση. Αυτό έφερε την κρίση του 2008/2020 και όχι το σορτάρισμα.

Σήμερα λίγο απέχουμε από την επόμενη παγκόσμια κρίση – κι ας λένε οι κεντρικοί τραπεζίτες πως είναι καλύτερα προετοιμασμένοι. Μάλλον το αντίθετο ισχύει.

Διαβάστε επίσης

Κάθετος Διάδρομος: Μύθοι, συμφέροντα και η μάχη Ελλάδας-Ρωσίας-Ρουμανίας – Άρθρο παρέμβαση