Η συζήτηση για την πολιτική επιστροφή του Ηλία Κασιδιάρη έχει κολλήσει σε ένα ερώτημα: με ποιο κόμμα θα κατέβει στις επόμενες εκλογές. Θα ιδρύσει δικό του, ρισκάροντας αποκλεισμό από τον Άρειο Πάγο; Θα τον φιλοξενήσει κάποιος υπάρχων σχηματισμός; Θα εμφανιστεί κάτι καινούργιο, με αχυράνθρωπο για αρχηγό;

Όλα πιθανά. Κανένα, όμως, δεν είναι το ουσιώδες ερώτημα.

Ο Κασιδιάρης δεν χρειάζεται να είναι υποψήφιος για να έχει πολιτική επιρροή, ούτε κοινοβουλευτική έδρα για να έχει κοινό. Έχει διεισδύσει σε πολλές κατηγορίες πολιτών και καρπώνεται πολλών ειδών δυσαρέσκειες. Η επιρροή δεν μετριέται μόνο σε έδρες, αλλά και στην ικανότητα ενός προσώπου να συσπειρώνει κόσμο γύρω του, να διαμορφώνει λόγο, να κινητοποιεί ψηφοφόρους και, κυρίως, να επηρεάζει προς τα πού θα γείρει ένα κομμάτι του εκλογικού σώματος.

Η υποψηφιότητα με άλλο κόμμα είναι μόνο μία επιλογή ανάμεσα σε πολλές. Εφόσον το εκλογικό του δικαίωμα παραμένει ενεργό, δεν αποκλείεται να επιχειρήσει να εκλεγεί με τη σημαία ενός κόμματος που έχει ήδη κατέβει σε εκλογές. Θα μπορούσε όμως να διαλέξει κάτι διαφορετικό: να στήσει έναν πολιτικό φορέα, ένα κίνημα, μια πλατφόρμα, χωρίς να τον ενδιαφέρει άμεσα η κατάκτηση εδρών. Έχει αφήγημα: το σύστημα, η Δημοκρατία, τον έχει προδώσει.

Αυτό θα του επέτρεπε να επενδύσει σε κάτι άλλο: στον αντικοινοβουλευτισμό. Στην ιδέα ότι τα κόμματα είναι μέρος ενός συστήματος που δεν μπορεί ή δεν θέλει να λύσει τα προβλήματα της κοινωνίας, ότι οι εκλογές αλλάζουν πρόσωπα χωρίς να αλλάζουν τίποτα ουσιαστικό, ότι οι θεσμοί προστατεύουν τους πολιτικούς περισσότερο απ’ όσο προστατεύουν τους πολίτες. Ένα τέτοιο αφήγημα δεν χρειάζεται κόμμα. Χρειάζεται μπλα μπλα και συναισθηματισμό.

Ο Κασιδιάρης έχει ήδη ένα κοινό, όσο μεγάλο ή μικρό κι αν είναι σήμερα. Έχει αναγνωρισιμότητα, πολιτική ιστορία οσιομάρτυρα και ένα σκληρό πυρήνα θαυμαστών. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να τον διευρύνει. Εκεί θα κριθεί η πραγματική του επιστροφή.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ποιος είναι ο Κασιδιάρης και γιατί βρέθηκε στη φυλακή. Δεν πρόκειται απλώς για έναν ακόμη φασίστα που επιστρέφει μετά από μια απουσία. Έχει καταδικαστεί για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης. Η πολιτική του διαδρομή είναι δεμένη με μια οργάνωση που τα δικαστήρια έκριναν εγκληματική, κι αυτό δεν παραμερίζεται επειδή σήμερα συζητάμε για το εκλογικό του μέλλον.

Θα ήταν ταυτόχρονα λάθος να υποτιμηθεί η συγκυρία στην οποία επιστρέφει. Η Ακροδεξιά έχει ενισχυθεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, περνώντας από την περιφέρεια στο κέντρο της πολιτικής σκηνής. Το μεταναστευτικό, η ασφάλεια, η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς έχουν ανοίξει σήμερα ένα πολιτικό πεδίο πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο πριν από δέκα-δεκαπέντε χρόνια.

Αυτό δεν σημαίνει πως ο Κασιδιάρης διαθέτει αυτομάτως εκλογική δύναμη, ούτε ότι μπορεί να αναπαραγάγει την επιρροή της Χρυσής Αυγής. Σημαίνει, όμως, ότι το έδαφος είναι πιο πρόσφορο σήμερα για κάποιον που παρουσιάζεται ως αντισυστημικός, απ’ ό,τι ήταν πριν από λίγα χρόνια.

Ίσως λοιπόν το λάθος είναι να περιμένουμε από τον Κασιδιάρη να κάνει αυτό που κάνουν οι περισσότεροι πολιτικοί, να βρει κόμμα και να ζητήσει ψήφο. Μπορεί να επιλέξει κάτι άλλο: να γίνει Τοτέμ για έναν χώρο που θεωρεί πως το κοινοβουλευτικό σύστημα έχει αποτύχει, να χτίσει γύρω του έναν μηχανισμό που αργότερα, αν το αποφασίσει, θα μετατραπεί σε εκλογικό.