Η καταδίκη της Χρυσής υπερβαίνει τα πρόσωπα και αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της δημοκρατίας. Αφορά το πώς μια κοινωνία αντιμετωπίζει το σκοτεινό της είδωλο και αν είναι διατεθειμένη να θέσει σαφή όρια ανάμεσα στην πολιτική αντιπαράθεση και τη βία.

Η Χρυσή Αυγή αναπτύχθηκε μέσα σε συνθήκες βαθιάς οικονομικής κρίσης, αξιοποίησε την οργή και την ανασφάλεια και επένδυσε σε έναν λόγο που υποσχόταν «τάξη» και «κάθαρση», «έξω οι ξένοι που μας παίρνουν τις δουλειές». Για ένα διάστημα, κατόρθωσε να μετατρέψει τη ρητορική μίσους σε κοινοβουλευτική παρουσία. Αυτή η διαδρομή ήταν το αποτέλεσμα κοινωνικών ρωγμών, πολιτικής απαξίωσης και ενός δημόσιου λόγου που κολάκευε τον εξτρεμισμό.

Η απόφαση της Δικαιοσύνης, λοιπόν, έχει πολλαπλή σημασία. Πρώτον, επιβεβαιώνει ότι η δημοκρατία διαθέτει θεσμικά αντανακλαστικά. Δεν απαντά με πολιτική αντεκδίκηση, αλλά με νομική κρίση. Στέλνει το μήνυμα ότι η βία δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από την ιδιότητα του βουλευτή ή την ασυλία του κόμματος.

Δεύτερον, η απόφαση λειτουργεί ως οριοθέτηση. Σε μια εποχή όπου τα άκρα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναπτύσσονται, η ελληνική εμπειρία ορίζει κόκκινη γραμμή. Η πολιτική αντιπαράθεση μπορεί να είναι σκληρή, ο δημόσιος λόγος οξύς, όμως όταν οργανώνεται και καθοδηγείται η βία, η Πολιτεία οφείλει να παρέμβει.

Και πού θα πάνε οι χρυσαυγίτες; Χάθηκαν άραγε από γύρω μας; Οι ακραίες απόψεις δεν διαλύονται με μια δικαστική απόφαση. Μεταλλάσσονται, μετακινούνται, επανεμφανίζονται με διαφορετικά πρόσωπα και πιο «ήπιες» διατυπώσεις. Αν κάτι μας δίδαξε η άνοδος της Χρυσής Αυγής, είναι ότι ο εξτρεμισμός τρέφεται από το αίσθημα εγκατάλειψης και από τη διάχυτη πεποίθηση ότι «όλοι είναι ίδιοι». Όσο αυτές οι συνθήκες παραμένουν, ο πειρασμός του απλουστευτικού, διχαστικού λόγου θα βρίσκει ακροατήριο.

Γι’ αυτό και η σημασία της απόφασης δεν πρέπει να ιδωθεί ως τελική νίκη, αλλά ως ξεκίνημα μιας νέας εποχής. Η πολιτική οφείλει να ανακτήσει την αξιοπιστία της, να απαντήσει στα πραγματικά κοινωνικά προβλήματα χωρίς να δανείζεται ρητορικές φόβου. Τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να σταματήσουν τον ακραίο λόγο ως «θέαμα» που ανεβάζει νούμερα. Και οι πολίτες καλούνται να διακρίνουν τη διαφορά ανάμεσα στη θεμιτή διαμαρτυρία και στη ρητορική που απονομιμοποιεί τον ίδιο τον δημοκρατικό κανόνα.

Η δικαστική απόφαση λειτουργεί ως παράδειγμα για την Ευρώπη. Σε μια περίοδο όπου η ακροδεξιά ανακάμπτει σε αρκετές χώρες, η ελληνική εμπειρία αποδεικνύει ότι η δημοκρατία δεν είναι αδύναμη όταν εφαρμόζει τους νόμους της με συνέπεια. Δεν χρειάζεται να υιοθετήσει τις πρακτικές των αντιπάλων της για να τους αντιμετωπίσει. Χρειάζεται να επιμείνει στις αρχές της.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η ακροδεξιά «τελείωσε» στην Ελλάδα. Είναι αν η κοινωνία έμαθε από αυτή τη διαδρομή. Αν κατάλαβε πόσο εύθραυστη μπορεί να γίνει η δημοκρατία όταν η οργή μετατρέπεται σε μίσος και το μίσος σε έγκλημα. Η απόφαση της Δικαιοσύνης κλείνει έναν κύκλο, αλλά ανοίγει έναν άλλο, πιο απαιτητικό: εκείνον της διαρκούς επαγρύπνησης.

 

Διαβάστε επίσης 

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Επιπτώσεις και Στρατηγικές Επιλογές για την Ελλάδα

Πατερναλισμός ή αυτονόητη στήριξη

Χωρίς σκληρό έλεγχο της αγοράς τώρα, η κρίση γίνεται πολιτική