Δίκαια η κυβέρνηση ανησυχεί για τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν και, όπως αναφέρεται, εξετάζει μέτρα. Ελπίζεται πως υπάρχει η φαντασία να επεκταθεί η ανησυχία από την στενή οικονομική πλευρά στην κοινωνική και, τελικά, στην πολιτική. Κι αυτό επειδή, πολύ συχνά, οι νεοφιλελεύθεροι χάνουν την μπάλα όταν αυτή φεύγει από το αμιγώς οικονομικό γήπεδο. Ακούσια ή εκούσια, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία.

Το ζήτημα δεν είναι τόσο απλό όσο δείχνουν τα ρεπορτάζ, τα πρωτοσέλιδα που κατασκευάζονται για την κυκλοφορία, οι πιασάρικοι τίτλοι στα κοινωνικά δίκτυα. Από την πρώτη στιγμή που ήρθε στην εξουσία η κυβέρνηση Μητσοτάκη πατάει σε δυο πόδια. Το μεγαλύτερο βάρος έχει πέσει στο «νεοφιλελεύθερο πόδι». Ορθά διέγνωσε πως μόνο έτσι μπορούσε να εισάγει ξανά δυναμισμό στην οικονομία και να πετύχει ταυτόχρονα ανάπτυξη και δημοσιονομική σταθερότητα. Το πέτυχε παρά τις αντιξοότητες της πανδημίας και της μετανάστευσης, αλλά με κόστος την διατήρηση (αν όχι την αύξηση) των ανισοτήτων.

Το δεύτερο πόδι, είναι αυτό του κρατικού παρεμβατισμού, με την ιδιότυπη ελληνική ιδιομορφία πως ήταν γραφειοκρατικός και κομματικός – οπότε συχνά αναποτελεσματικός , με σωρεία στρεβλώσεων και μη αναμενόμενων επιπτώσεων. Δεν είναι διόλου παράδοξο πως ο Τάκης Θεοδωρικάκος παλεύει να τιθασεύσει μία αγορά μαθημένη στην τουλάχιστον οριακή παρανομία. Ούτε ότι ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναγκάζεται να συμπεριφέρεται ως «μπαμπούλας» απέναντι στις τράπεζες.

Ούτε, ακόμη, ότι η Νίκη Κεραμέως ωθεί τις αρμόδιες υπηρεσίες να λειτουργούν ως κέρβεροι στον τομέα της εργασίας, προκειμένου να μαζέψει τα μέχρι σήμερα ασυμμάζευτα.

Σε συνθήκες κρίσης, το βάρος οφείλει να αλλάξει. Η κυρίαρχη θεωρία των τελευταίων περίπου 35 ετών ότι οι αγορές έχουν την ικανότητα να αυτορυθμίζονται, αποδεικνύεται σταδιακά θεμελιακά λαθεμένη με σοβαρότατες κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις. Στην διάρκεια μίας κρίσης, όπως αυτή που τώρα διερχόμαστε με τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή, οι αγορές δεν αυτορυθμίζονται: μετατρέπονται σε αδηφάγους κερδοσκοπικούς οργανισμούς που αδιαφορούν πλήρως για τις επιπτώσεις των πράξεων τους.

Είναι λοιπόν, η στιγμή όπου μία δημοκρατική κυβέρνηση οφείλει να ανακαλέσει στην θεσμική της μνήμη πως οι αγορές δεν υπάρχουν στο κενό. Δομούνται και συντηρούνται από το κράτος και η κοινωνία θα αντιδράσει όταν με τις πράξεις τους υπονομεύεται η κοινωνική συνοχή. Αν η κυβέρνηση δεν αντιδράσει ανάλογα, αντίστοιχα υπονομεύεται στα μάτια των πολιτών η δική της νομιμότητα. Δεν χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση για να εξηγηθεί γιατί ότι όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές οριακά μόνο κερδίζει δημοσκοπικά ποσοστά η Ν.Δ. Πληρώνει το θέμα των ανισοτήτων. Αν αυτό χειροτερεύσει τώρα…

Η επιμήκυνση του πολέμου στο Ιράν είναι ορατή. Το ξέσπασμα κερδοσκοπικών τάσεων στις αγορές είναι τότε βέβαιο. Η εξάρτηση της ομαλότητας από την εφαρμογή των γνωστών «ήπιων» μέτρων ελέγχου είναι μάλλον αυταπάτη. Η κοινωνία είναι ήδη στα κάγκελα. Η ελληνική πολιτική συγκυρία είναι φορτωμένη με κινδύνους – που η γεωπολιτική συγκυρία επαυξάνει. Αυτήν την κρίση, σ’ αυτήν την συγκεκριμένη στιγμή, η κυβέρνηση δεν πρέπει και δεν μπορεί να την αντιμετωπίσει με τα γνωστά τσιρότα. Η διακύβευση για την επόμενη ημέρα είναι κρίσιμα σοβαρή.

Οι υπηρεσιακοί έλεγχοι πρέπει, βεβαίως, να γίνουν. Ας αφήσει όμως η κυβέρνηση τις αόριστες αναφορές σε «υπερβολικά κέρδη» (πως ορίζεται το υπερβολικό άραγε και σε ποιο στάδιο;), και σε ποσοστό κέρδους, κι ας επιβάλει ένα πάγωμα τιμών για την διάρκεια της κρίσης, κι ας υπάρξουν μικρές μαύρες αγορές που έτσι κι αλλιώς θα προκύψουν. Θα θιγεί, βέβαια, η πλευρά της προσφοράς, καθώς αυτή θα κληθεί να σηκώσει το οικονομικό βάρος της κοινωνικής ευθύνης. Αλλά, ας ετοιμαστεί κι ένα σχέδιο σταδιακής επαναφοράς μετά το τέλος της κρίσης– τότε η πλευρά της ζήτησης θα κληθεί να επωμιστεί, σταδιακά όμως, το βάρος του κόστους που πλήρωσαν οι παραγωγοί και προμηθευτές. Τα πρότυπα είναι διεθνώς γνωστά, έχουν δοκιμαστεί άλλοτε με επιτυχία άλλοτε με επιτυχία, σήμερα, όμως, η ύπαρξη του ψηφιακού κράτους κάνει την μπαλάντσα να γέρνει προς την μεριά της επιτυχίας.