Είναι σαφές πως η συναλλαγή ως μέσο εξωτερικής πολιτικής χωρίς ποτέ να έχει φύγει από την σκηνή, έχει τώρα επανέλθει στο κέντρο του θεάτρου.

Ο Ερντογάν, που έτσι κι αλλιώς είναι βαθύς γνώστης της, την χρησιμοποιεί πλέον με περίσσεια άνεση, ελέω και του Τραμπ. Πρόκειται για τη νέα παγκόσμια ηθική, εξάλλου.  Αμφιβάλω αν υπάρχει κανείς που να μην πιστεύει πως η κύρωση –μετά την εκπαραθύρωση του προέδρου του Κοινοβουλίου που έπαιζε κατενάτσιο —του Τουρκολιβυκού μνημονίου δεν ενέχει σημαντικά δώρα για τον Χαφτάρ και την οικογένεια του.

Η αντίδραση της κυβέρνησης υπήρξε καταρχάς θεσμική—ως όφειλε. Το δίκαιο είναι με το μέρος μας και δεν πρέπει να χάσουμε με σπασμωδικές κινήσεις που εύκολα παρερμηνεύονται ως προς το κίνητρο τους και συχνά αποτυγχάνουν να φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η ομόφωνη καταδίκη της κύρωσης από τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε. και η άμεση οικειοθελής εμπλοκή της Αιγύπτου με το μέρος μας το αποδεικνύουν. Και δεν θα ήταν παράλογο να λεχθεί πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι οπαδός της Γαλλικής θυμοσοφίας «η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο».

Παρά ταύτα, μία χειρονομία εκ μέρους που θα έδειχνε πως οι δικές μας κόκκινες γραμμές είναι πραγματικές, θα μπορούσε και μηνύματα να στείλει προς όλες τις κατευθύνσεις και να έχει θετικό εσωτερικό εθνικό αντίκτυπο. Η αναφορά είναι στην γνωστή υπόθεση της επέκτασης των χωρικών υδάτων της Κρήτης από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια, δικαίωμα αναφαίρετο της χώρας με βάση το Διεθνές Δίκαιο και οπωσδήποτε την UNCLOS.

Πέρα από μία τοποθέτηση του καθηγητή Κωνσταντίνου Φίλη που έχει επισημάνει ότι ο σχεδιασμός  δυτικά της Κρήτης πρέπει να αφήσει ελεύθερο διεθνή θαλάσσιο διάδρομο ανάμεσα στην Κρήτη και την Πελοπόννησο όπου το πέρασμα είναι στενό, άλλο πρόβλημα δεν έχει αναφερθεί. Στον πολιτικό κόσμο, το 2021 η αείμνηστη Φώφη Γεννηματά υποστήριξε ότι η επέκταση στο Ιόνιο έπρεπε να συνοδευτεί από επέκταση νότια και ανατολικά της Κρήτης, ενώ ο Αλέξης Τσίπρας κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παλαιότερα είχε απορρίψει αυτή την επιλογή και μετά την υιοθέτησε. Στην βάση αυτή σημασία αποκτά η θέση του Μητσοτάκη, σε συνέντευξη του τον Φεβρουάριο του 2026, όπου τόνισε πως ο δικαίωμα επέκτασης στα 12 μίλια είναι αναφαίρετο και θα ασκηθεί «όταν κρίνουμε ότι είναι οι πιο κατάλληλες συνθήκες», προσθέτοντας ότι δεν θέλει να μιλήσει περισσότερο δημόσια για το θέμα.

Το ερώτημα σήμερα, είναι γιατί δεν προχωρεί η κυβέρνηση σ’ αυτήν την επέκταση, στέλνοντας έτσι ένα μήνυμα για εθνική αποφασιστικότητα—ιδιαίτερα τώρα όπου η μετανάστευση έχει και πάλι εργαλειοποιηθεί κατά της χώρας μας σε μία διόλου τυχαία χρονική περίοδο και σε σκόπιμα επιλεχθείσα γεωγραφική περιοχή.

Το θέμα άπτεται  του Τουρκολιβυκού μνημονίου—όπως έχει επίσημα διατυπωθεί.  Η γραμμή Α-Β μήκους περίπου 18,6 ναυτικών μιλίων που αποτυπώνεται στα έγγραφα που οι δύο χώρες έχουν καταθέσει στον ΟΗΕ είναι το σύντομο, ρητά συμφωνημένο όριο όπου συναντώνται και διαχωρίζονται οι θαλάσσιες αξιώσεις τους. Τουλάχιστον σύμφωνα με τις ερμηνείες που έχει δει αυτή η στήλη, ούτε αποτυπώνει το σύνολο των αξιώσεων, καθώς τα υπόλοιπα 36 σημεία γεωγραφικού πλάτους και μήκους (18 για την κάθε χώρα) στις ακτές,  χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της γραμμής ίσης απόστασης– δεν αποτελούν συνέχεια του ίδιου συνόρου. Η συμφωνία είναι για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, άρα η διακύβευση αφορά τα δικαιώματα στον βυθό και στους πόρους, όχι τη δημιουργία «διαδρόμου» χωρικών υδάτων. Η δημιουργία «»διαδρόμου» είναι ερμηνεία – όσο σωστή κι αν είναι.

Χάρτης του ελληνικού ΥΠΕΞ κάνει ακριβώς αυτό:  σχεδιάζει τη γραμμή ίσης απόστασης με βάση τα σημεία του Παραρτήματος 2 των εγγράφων που κατατέθηκαν στον ΟΗΕ  και εξετάζει την ευρύτερη περιοχή αν τα άκρα της συνδεθούν με τα ακραία σημεία των δύο ακτών. Το ίδιο το ΥΠΕΞ παρουσιάζει αυτήν την αποτύπωση ως απόδειξη των τουρκικών σχεδιασμών·

Το μήνυμα από την Κρήτη θα απευθύνεται άμεσα κυρίως προς την Τουρκία. Η θέση της είναι πως η οριοθέτηση πρέπει να βασιστεί στις… απέναντι ηπειρωτικές ακτές Τουρκίας και Λιβύης και στη γραμμή ίσης απόστασης ανάμεσά τους. Το επόμενο βήμα στην αιτιολόγηση της είναι, όμως, το πιο κρίσιμο. Υποστηρίζει, δηλαδή, ότι τα νησιά δεν πρέπει να διακόπτουν την προβολή της τουρκικής ακτής και όσα βρίσκονται, κατά την τουρκική θέση, στην «άλλη πλευρά» της μέσης γραμμής δεν δικαιούνται θαλάσσιες ζώνες πέρα από τα χωρικά τους ύδατα.

Η επέκταση των χωρικών υδάτων της Κρήτης θα περνούσε πέρα από το όριο που διεκδικεί η Τουρκία. Η τουρκική διεκδίκηση που κοινοποιήθηκε στον ΟΗΕ το 2020 φτάνει, σύμφωνα με τη χαρτογραφική αποτύπωση του ελληνικού ΥΠΕΞ, έως το εξωτερικό όριο των σημερινών 6 μιλίων γύρω από την Κρήτη. Επομένως, επέκταση στα 12 μίλια θα προχωρούσε έως 6 μίλια μέσα στην περιοχή που η Τουρκία περιλαμβάνει στη δική της διεκδικούμενη υφαλοκρηπίδα — σε μία επικάλυψη διεκδικήσεων.  Πρόκειται για το όριο της τουρκικής διεκδίκησης, το οποίο βασίζεται στη συγκεκριμένη τουρκική θεωρία περί «μεσαίας γραμμής» των ηπειρωτικών ακτών.

Με την επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια, η Ελλάδα θα ενίσχυε την δικαιοδοσία της σε θέματα περιβαλλοντικών κανόνων, αλιείας, ασφάλειας και αστυνόμευσης, ιδιαίτερα τώρα που έχοντας αποτύχει στον Έβρο, ο Ερντογάν έχει εργαλειοποιήσει τον Χαφτάρ και την Βεγγάζη για να δημιουργήσει νέα προβλήματα για μας.  Θα επέκτεινε τον εναέριο χώρο της. Θα είχε πολιτικό και διπλωματικό βάρος απέναντι σε χάρτες ή αξιώσεις που αντιμετωπίζουν την περιοχή ως να μην υπάρχει ελληνική αιγιαλίτιδα ζώνη 12 μιλίων. Και θα ενδυνάμωνε την εικόνα αποφασιστικότητας περιορίζοντας εκ των πραγμάτων την εγχώρια κριτική ότι η κυβέρνηση διστάζει να ασκήσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Διαβάστε επίσης

Πατριωτικές κραυγές, μηδενικό σχέδιο — και κόστος για τη χώρα