Ένας μαρμάρινος λέοντας, που κοσμούσε κάποτε μία αρχαία κρήνη είναι το εντυπωσιακό γλυπτό, που ήρθε στο φως στους Φιλίππους μαζί με άλλα ευρήματα, που τεκμηριώνουν για μία ακόμη φορά την σπουδαιότητα της πόλης στην αρχαιότητα.

Μεγάλων διαστάσεων το άγαλμα σώζεται ακέραιο ως προς την κεφαλή του, στραμμένη προς τα δεξιά, με την πλούσια κώμη του και τμήμα του λαιμού και του σώματός του. Αλλά και τα χαρακτηριστικά της κεφαλής του λέοντα σώζονται σε άριστη κατάσταση. Πρόκειται μάλιστα για το τελευταίο γλυπτό που εντοπίστηκε, από όσα κοσμούσαν αυτήν την κρήνη.

1

Η αρχαιολογική ανασκαφή, που πραγματοποιεί ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στους Φιλίππους έχει πεδίο έρευνας ένα τμήμα της αρχαίας πόλης με δρόμους, πλατεία και το κρηναίο οικοδόμημα φυσικά.

Συγκεκριμένα η έρευνα ξεκίνησε με την ολοκλήρωση της ανασκαφής σε στοά που βρίσκεται σε κύριο οδικό άξονα της πόλης – decumanus – αποκαλύπτοντας μία θύρα, με σωζόμενο in situ μαρμάρινο κατώφλι. Εντοπίσθηκε όμως ακόμη, η συνέχεια της μαρμαροστρωμένης οδού, καθώς και το ανατολικό τμήμα του cardo, του κάθετου δρόμου δηλαδή στον decumanus.

Άποψη του χώρου με το μαρμάρινο κατώφλι
Άποψη του χώρου με το μαρμάρινο κατώφλι

Κρήνη και πλατεία

Στο σημείο όπου συνέκλιναν οι δύο κύριες οδοί (βόρειος και νότιος deumanus) βρισκόταν η κρήνη, το σύνολο της επιφάνειας της οποίας αποκαλύφθηκε στην τελευταία ανασκαφή. Επιπλέον όμως αποκαλύφθηκε και μέρος της μαρμαρόστρωσης της πλατείας, η οποία είχε διαμορφωθεί στο σημείο σύγκλισης των δύο οδών. Εκεί εντοπίστηκε πλήθος μαρμάρινων ανάγλυφων μελών, που διαμόρφωναν τα σημεία παροχής νερού, όπως μαρμάρινα καμπύλα θωράκια, που ενώνονταν σε κογχωτή διάταξη. Ήδη μάλιστα οι αρχαιολόγοι κατόρθωσαν να επανατοποθετήσουν δύο τεμαχίων στην αρχική τους θέση, πλαισιώνοντας το θωράκιο που σώζεται κατά χώραν.

Άποψη του κρηναίου οικοδομήματος
Άποψη του κρηναίου οικοδομήματος

Κεραμική, χάλκινα νομίσματα, μετάλλινα αντικείμενα και μία ακέραια μαρμάρινη λεκανίδα είναι κυρίως τα ευρήματα της ανασκαφής ενώ βρέθηκαν όμως, και δύο θραύσματα επιγραφών σε λατινική γραφή. Πρόκειται για επιγραφές, που κοσμούσαν επιστύλιο, πιθανώς του κρηναίου οικοδομήματος, και αναφέρονται σε αυτό.

Η πρώτη επιγραφή διασώζει σε μια σειρά με κεφαλαία γράμματα το εξής: PHILIP ενώ η δεύτερη σώζεται σε δύο σειρές, σε λατινική γραφή και κεφαλαία γράμματα: Στην πρώτη σειρά σώζεται το εξής P·NYMP και στη δεύτερη σειρά REI·PVB.

Επανατοποθετημένα μαρμάρινα μέλη μαζί με το κατά χώραν μαρμάρινο μέλος του κρηναίου οικοδομήματος
Επανατοποθετημένα μαρμάρινα μέλη μαζί με το κατά χώραν μαρμάρινο μέλος του κρηναίου οικοδομήματος

Οι επιγραφές

Όσον αφορά τον μαρμάρινο λέοντα, που πιθανώς εντάσσεται στην αυτοκρατορική εποχή, φαίνεται να μη συνανήκει με κανένα από τα γλυπτά που αποκαλύφθηκαν κατά τις ανασκαφές των προηγούμενων ετών.

Η παρατήρηση αυτή ενισχύει την εντύπωση, ότι η κρήνη αν και αποτελούμενη από αρχιτεκτονικά στοιχεία Ρωμαϊκής περιόδου (όπως δείχνουν και οι λατινικές επιγραφές στα αρχιτεκτονικά μέλη) και γλυπτά της ίδιας εποχής, είχε αναμορφωθεί και διακοσμηθεί με μία συλλογή ετερόκλητων, μεταξύ τους, στοιχείων. Η πρακτική αυτή ταιριάζει καλύτερα με μια περίοδο ιστορικισμού, στις αρχές της μέσης βυζαντινής περιόδου, χρονολόγηση η οποία ενισχύεται από σημαντικά κατασκευαστικά στοιχεία της κρήνης, αλλά και το γεγονός ότι έχει στηθεί πάνω από τις πλάκες του χώρου σύγκλισης των δύο οδών. Το σημείο αυτό των δύο οδών θεωρείται βέβαιο εξάλλου, ότι είχε αναμορφωθεί κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα. Την ίδια εικόνα άλλωστε δίνει και το σύνολο των κινητών ευρημάτων.

Επιγραφή στα λατινικά
Επιγραφή στα λατινικά

Διευθύντρια της ανασκαφής είναι η ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλία Πούλου και άμεσοι συνεργάτες ο αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιος Τάντσης, καθώς και ο ομότιμος καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αριστοτέλης Μέντζος. Μέλη της ομάδας της ανασκαφής είναι οι υποψήφιοι διδάκτορες Βυζαντινής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Νικόλαος Θεοδωρίδης και Κωνσταντίνος – Μιχαήλ Γκανάτσας.

Στην ανασκαφή συμμετείχαν προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές/φοιτήτριες του Τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, μια προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ και μια προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο Université Paris-Nanterre της Γαλλίας. Η ανασκαφή χρηματοδοτήθηκε με χορηγία από την εταιρεία RAYCAP.

Γενική λήψη της ανασκαφής μετά το πέρας των εργασιών
Γενική λήψη της ανασκαφής μετά το πέρας των εργασιών

Διαβάστε επίσης:

Πέθανε η αρχαιολόγος Λιάνα Παρλαμά

Τα κουδουνάκια της άνοιξης – Έκθεμα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης