Ασφάλιστρα που αγγίζουν το ένα δισεκατομμύριο για έργο τέχνης

Δημιουργήθηκε πριν από μία χιλιετία και είναι ένα περίτεχνα κεντημένο ύφασμα, μήκους 70 μέτρων και πλάτους περίπου 50 εκατοστών, που απεικονίζει τα γεγονότα των αρχών του 11ου αιώνα, που οδήγησαν στην κατάκτηση της Αγγλίας από τους Νορμανδούς. Είναι η περίφημη Ταπισερί του Μπαγιέ όπως ονομάζεται, εκτεθειμένη σήμερα στο Μουσείο Ταπισερί Μπαγιέ της Νορμανδίας, πλην και έντονα ποθούμενη εδώ και πολλά χρόνια από την Αγγλία για έκθεσή της στο Βρετανικό Μουσείο. Οι επιθυμίες όμως, συχνά πληρώνονται ακριβά, έτσι μετά την περιπετειώδη έγκριση του δανεισμού του έργου, καθώς στη Γαλλία υπήρξε έντονος σκεπτικισμός για την μετακίνησή του, δεδομένης της ευθραυστότητάς του έρχεται και η ώρα του λογαριασμού.

Κάτι λιγότερο από ένα δισ. ευρώ θα είναι τα ασφάλιστρα για το έργο, τα οποία καταβάλλονται φυσικά από τον αιτούμενο, στην προκειμένη περίπτωση από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, σύμφωνα με ισχύοντα νόμο της χώρας. Αποτελεί δηλαδή, μέρος του συστήματος αποζημίωσης της βρετανικής κυβέρνησης, η οποία λειτουργεί ως ασφαλιστής αντί να πληρώνει για εμπορική ασφάλιση.

Αυτό σημαίνει ότι οι βρετανοί φορολογούμενοι μπορεί να κληθούν να πληρώσουν τον λογαριασμό από ζημιές ή απώλειες κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της ταπισερί από τη Γαλλία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, τίποτε δεν θα καταβληθεί εκ των προτέρων, καθώς το ποσόν των ασφαλίστρων συνιστά ενδεχόμενη υποχρέωση, η οποία τίθεται σε ισχύ μόνον εάν κάτι πάει στραβά. Να σημειωθεί άλλωστε, ότι την ιστορική δανειακή σύμβαση είχαν ανακοινώσει τον περασμένο Ιούλιο ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ στο Βρετανικό Μουσείο.

Ένα κόμικς του Μεσαίωνα

Η ταπισερί, που πιστεύεται ότι κατασκευάστηκε στην Αγγλία, πιθανώς από μοναχές θα εκτεθεί στην γκαλερί Σέινσμπερι του Βρετανικού Μουσείου από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Αφηγείται την ιστορία της Νορμανδικής εισβολής του 1066 υπό την ηγεσία του Γουλιέλμου, δούκα της Νορμανδίας, σε μια μορφή κόμικς της εποχής. Η εισβολή είχε καταλήξει στην περίφημη Μάχη του Χέιστινγκς και η ταπισερί φέρεται να φιλοτεχνήθηκε μόλις λίγα χρόνια μετά. Παρουσιάζει τα γεγονότα από την πλευρά των κατακτητών Νορμανδών και είναι πιθανόν να ήταν δώρο προς τον Γουλιέλμο, παραγγελμένο από τον επίσκοπο Όντο του Μπαγιέ, ετεροθαλή αδελφό του.

Πρόκειται για ένα λινό ύφασμα σε υπόλευκο χρώμα πάνω στο οποίο είναι κεντημένες με μάλλινα νήματα, οκτώ χρωμάτων περί τις 60 σκηνές με 1512 μορφές ανθρώπων και ζώων, συνοδεία αρκετές φορές, τίτλων στα λατινικά.

Η αφήγηση αρχίζει με ένα προοίμιο που αναφέρεται στην επίσκεψη του Χάρολντ Β΄ της Αγγλίας στο δουκάτο της Νορμανδίας (πιθανώς, το 1064), συνεχίζεται με την προετοιμασία της απόβασης που οργανώθηκε από τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή, ακολουθεί ο διάπλους της Μάγχης και ολοκληρώνεται με την άτακτη υποχώρηση των στρατιωτικών δυνάμεων του Χάρολντ, τελευταίου αγγλοσάξονα βασιλιά που σκοτώθηκε κατά τη μάχη του Χέιστινγκς, τον Οκτώβριο του 1066.

Η διάσωση στο χρόνο

Στο ενδιάμεσο μεσαιωνικοί μύθοι αλλά και σκηνές από τους μύθους του Αισώπου και του Φαίδρου, στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής της εποχής, από την κτηνοτροφία και από το κυνήγι αλλά φυσικά και από τις πολεμικές τακτικές και τον στρατιωτικό εξοπλισμό κάνουν την αφήγηση συναρπαστική. Είναι πιθανόν μάλιστα, η ταπισερί να περιελάμβανε και περισσότερες σκηνές αλλά το τελευταίο τμήμα της έχει χαθεί.

Καλλιτεχνικά, η αρμονία και η αναλλοίωτη φρεσκάδα των χρωμάτων της, η εξαιρετική κατασκευή της και η τελειότητα της απόδοσης παραπέμπουν σε ένα επίτευγμα της ρωμανικής τέχνης, παρ΄ ότι οι καλλιτέχνες είναι ανώνυμοι.

Είναι θαύμα εξάλλου, η επιβίωσή της στο χρόνο. Η πρώτη γραπτή αναφορά για την ύπαρξή της έρχεται από το 1476, κατά την παρουσίασή της για την διακόσμηση του καθεδρικού ναού στην πόλη Μπαγιέ. Η πλήρης περιγραφή της όμως, ήρθε μερικούς αιώνες αργότερα, το 1730 από τον γάλλο αρχαιοφύλακα και μελετητή Μπερνάρ ντε Μονφοκόν. Στη συνέχεια έχοντας γλιτώσει από την Γαλλική Επανάσταση εκτέθηκε στο Παρίσι το 1803 -04 ύστερα από επιθυμία του Ναπολέοντα ενώ κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είχε μεταφερθεί σε ασφαλές μέρος για την προστασία της. (Λέγεται, ότι είναι ένα από τα έργα που είχε διατάξει ο Χίτλερ να μεταφερθεί στη Γερμανία, ύστερα από την κατάληψη της Γαλλίας).

Οι όροι της μεταφοράς

Σήμερα, δεν είναι όλοι ευχαριστημένοι με τη μεταφορά του ιστορικού κεντήματος στο Ηνωμένο Βασίλειο και πολλές προσωπικότητες του χώρου των τεχνών στην Γαλλία έχουν εκφράσει δημοσίως τις ανησυχίες και διαμαρτυρίες τους θεωρώντας, ότι θα μπορούσε να υποστεί σοβαρές φθορές. Μία πρόσφατα δημοσιευμένη συμφωνία όμως, μεταξύ των υπουργείων Πολιτισμού Βρετανίας και Γαλλίας καθορίζει ακριβώς, πώς θα ταξιδέψει και θα εκτεθεί το έργο, το οποίο περιγράφεται ως «εύθραυστο και προβληματικό ύφασμα χιλίων ετών». Ως εκ τούτου θα πρέπει να μεταφερθεί σε ειδικά σχεδιασμένο κιβώτιο και να εκτεθεί πίσω από προστατευτικό παραβάν.

Η Γαλλία θα επιβλέψει επίσης μια δοκιμαστική μεταφορά δια ξηράς χρησιμοποιώντας ένα αντίγραφο της ταπισερί σε κιβώτιο εξοπλισμένο με όργανα παρακολούθησης κραδασμών. Στην πραγματικότητα όμως, το έργο αναμένεται να ταξιδέψει για το Λονδίνο με φορτηγό μέσω της σήραγγας της Μάγχης. Στο Βρετανικό Μουσείο θα παραμείνει ως τον Ιούλιο του 2027 ενώ η σημερινή στέγη του έργου θα βρίσκεται σε διαδικασία ανακαίνισης και επέκτασης, ακριβώς για την καλύτερη ανάδειξη του μοναδικού τεχνουργήματος. Είναι η πρώτη φορά άλλωστε, που αυτή η πολύτιμη ταπισερί θα βρεθεί στην Βρετανία ύστερα από χίλια χρόνια.

Ο Τζορτζ Όσμπορν μάλιστα, πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου έχει χαρακτηρίσει το γεγονός ως «την κορυφαία ενδεχομένως έκθεση της γενιάς μας», συγκρίνοντάς το με την έκθεση του Τουταγχαμών, του 1972.

Τα αντιδάνεια

Αλλά οι εκπρόσωποι του Βρετανικού Μουσείου θριαμβολογούν για έναν ακόμη λόγο, την νίκη δηλαδή, έναντι του έτερου διεκδικητή της φιλοξενίας της ταπισερί στο Λονδίνο, που ήταν το Μουσείο Βικτόρια εντ Άλμπερτ. Σε αυτό πάντως, φαίνεται ότι συνετέλεσε το μέγεθος της συγκεκριμένης γκαλερί, που είναι αρκετά μεγάλη, ώστε να εκθέσει το έργο σε όλο του το μήκος, κάτι που δεν συμβαίνει με τους χώρους του Βικτόρια εντ Άλμπερτ. Το μουσείο εξάλλου, αναμένει ότι η έκθεση θα αποφέρει πολλά έσοδα από την εμπορική προώθηση το γεγονότος.

Να σημειωθεί επίσης, ότι ανταποδοτικό δάνειο από βρετανικής πλευράς θα είναι, μεταξύ άλλων οι Σκακιστές Λιούις του 12ου – 13ου αιώνα (πιόνια σκακιού), το μεσαιωνικό κράνος Σάτον Χου, η Χρυσή Κάπα Μολντ (τελετουργικό ένδυμα που χρονολογείται μεταξύ 1900 -1600 π.Χ.) και το Αγκίστρι Ντάναβερνι (1050-900 π.Χ.).

Όσο για το νέο Μουσείο Ταπισερί Μπαγιέ, κόστους 38 εκατ. ευρώ, σχεδιασμένο από το βρετανικό αρχιτεκτονικό γραφείο RSHP (Rogers Stirk Harbour + Partners), πρόκειται να ανοίξει ξανά τον Οκτώβριο του 2027, για να σηματοδοτήσει τη χιλιετία από τη γέννηση του Γουλιέλμου του Κατακτητή.

Διαβάστε επίσης:

Απολογείται σήμερα ο 16χρονος για τον φονικό ξυλοδαρμό του 17χρονου στις Σέρρες

Αγρότες: Με τα τρακτέρ στα μπλόκα η συνάντηση της Τρίτης – Ποιοι δρόμοι ανοίγουν από σήμερα, παραμένουν στα Τέμπη

Νικόλας Πατέρας (Contships): Με δύο κερδοφόρες συμφωνίες ξεκινάει το 2026 – mononewsTV