Λίνα Μενδώνη: Τα μινωικά ανάκτορα κτήμα της παγκόσμιας κοινότητας

Από τα ανάκτορα της Κνωσού στο  μινωικό ανακτορικό κέντρο των Μαλίων  και από εκεί στη Ζώμινθο στον Ψηλορείτη, η Κρήτη υποδέχεται την εγγραφή της σπουδαίας μινωικής κληρονομιάς στην UNESCO με σειρά εκδηλώσεων, που χαιρετίζουν τη σημασία της ένταξης, η οποία είχε καθυστερήσει για χρόνια αλλά πλέον επιτυγχάνει θριαμβευτική είσοδο.

Γιατί είναι «κορυφαία στιγμή διεθνούς αναγνώρισης του ελληνικού πολιτισμού, η εγγραφή των μινωικών ανακτορικών κέντρων στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO»,  όπως δηλώνει  η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Και γιατί δεν αφορά έναν μόνον ένα ανάκτορο αλλά έξι, καθώς στην ένταξη περιλαμβάνονται επίσης η Φαιστός, η Ζάκρος και η Κυδωνία. Ήδη οι αναμνηστικές πινακίδες του διεθνούς οργανισμού τοποθετήθηκαν στην Κνωσό και στα Μάλια ενώ την Παρασκευή το πρωί αντίστοιχη τελετή, πάντα με την παρουσία της κυρίας Μενδώνη θα πραγματοποιηθεί και στη Ζώμινθο, την οποία αναμένεται να επισκεφθεί, εκτός απροόπτου και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Γιορτάζουμε μια κορυφαία στιγμή διεθνούς αναγνώρισης του ελληνικού πολιτισμού», όπως είπε η κυρία Μενδώνη κατά την ομιλία της στην Κνωσό, επισημαίνοντας, ότι η 12η Ιουλίου του 2025, όταν αποφασίστηκε η ένταξη των ανακτόρων στην UNESCO ήταν μια μέρα υπερηφάνειας για την Ελλάδα και πρωτίστως για την Κρήτη. Καθώς έτσι, επιβεβαιώθηκε με τον πλέον επίσημο τρόπο, ότι ο μινωικός πολιτισμός αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και της συλλογικής μνήμης της ανθρωπότητας.

«Τα μινωικά ανακτορικά κέντρα αποτελούν το πλέον εμβληματικό στοιχείο της ταυτότητας του μινωικού πολιτισμού ενός από τους πιο αξιόλογους προϊστορικούς πολιτισμούς της Ανατολικής Μεσογείου που αναπτύχθηκε στη διάρκεια των δύο χιλιετιών από το 2800 περίπου μέχρι το 1100 π.Χ.», όπως είπε η υπουργός. «Η  μινωική κληρονομιά, κιβωτός και θησαυροφυλάκιο αξιών, μύθων και κοινωνικών ιδεών έχει επηρεάσει την καλλιτεχνική και πνευματική σκέψη διανύοντας ιστορική τροχιά πολλών χιλιετηρίδων. Ο θρύλος του σύνθετου χαώδους Λαβυρίνθου και του

Μινώταυρου, άρρηκτα συνδεδεμένος με τα ανάκτορα της Κνωσού καθώς σχεδιάστηκε για τον βασιλιά Μίνωα, ένα θαύμα της μηχανικής που συμβόλιζε τη δημιουργικότητα και την πολυπλοκότητα και αντανακλά την κατασκευαστική μνημειακότητα των ανακτόρων αποτελεί, μέχρι και σήμερα, σύμβολο δαιδαλώδους  οργάνωσης με παγκόσμια αναγνώριση ως προς την ορολογία ‘‘Λαβύρινθος’’ και τη μορφή».

Διάκριση και υποχρεώσεις από την ένταξη στην UNESCO

Η εγγραφή αγαθών ωστόσο, στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς σε καμία περίπτωση δεν συνιστά απλώς και μόνο τιμητική διάκριση, που μάλιστα απονέμεται και ισχύει στο διηνεκές, χωρίς όρους και προϋποθέσεις, όπως επισήμανε η κυρία Μενδώνη. Αντίθετα συνεπάγεται την αποδοχή και τη δέσμευση  μιας μεγάλης ευθύνης για την διαρκή και αποτελεσματική προστασία τους. «Υποχρεώνει το κράτος και τις υπηρεσίες του, τις δημοτικές και περιφερειακές αυτοδιοικητικές αρχές αλλά και τις τοπικές κοινωνίες, εν συνόλω  να διασφαλίζουν συλλογικά, στο μέτρο της αρμοδιότητας ενός εκάστου, τη διατήρηση της ακεραιότητας και της αυθεντικότητάς τους, καθώς και τη διαφύλαξή τους για τις επόμενες γενιές», όπως είπε.

Άλλωστε και εν προκειμένω προηγήθηκε μια μακρά περίοδος συστηματικού σχεδιασμού, ωρίμασης και μεθοδικής προετοιμασίας, εν όψει της κατάθεσης του φακέλου υποψηφιότητας, προκειμένου να πληρούνται, όχι μόνο τυπικά αλλά και ουσιαστικά, όλες οι αυστηρές  προδιαγραφές και απαιτήσεις της UNESCO. Στο πλαίσιο αυτό εξάλλου, εκπονήθηκαν εξειδικευμένες μελέτες τεκμηρίωσης και προστασίας των μνημείων, διαχείριση φυσικών και ανθρωπογενών κινδύνων. Αναπτύχθηκαν σχέδια επισκεψιμότητας, προσβασιμότητας και αναβάθμισης των υποδομών λειτουργίας των χώρων και εξυπηρέτησης του κοινού. Διαμορφώθηκε έτσι, το αναγκαίο επιστημονικό και θεσμικό υπόβαθρο για τη συγκρότηση του προαπαιτούμενου πλέον ενιαίου διαχειριστικού σχεδίου των μινωικών αρχαιολογικών χώρων.

Στρατηγικός σχεδιασμός

«Το συγκεκριμένο αποτέλεσμα δεν υπήρξε προϊόν συγκυρίας αλλά συνεκτικού σχεδιασμού», συμπλήρωσε εξάλλου η ίδια αλλά «εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής επιλογής και εφαρμοσμένης πολιτικής της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, που αντιμετωπίζει τον πολιτισμό όχι ως πολυτέλεια αλλά ως κρίσιμο στρατηγικό πόρο ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και διεθνούς παρουσίας της χώρας».

Στο πεδίο της Οικονομίας και της Ανάπτυξης έτσι, «δημιουργούνται και αναδεικνύονται νέες και εξαιρετικά σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές ενώ ενισχύεται το διεθνές πολιτιστικό αποτύπωμα της Κρήτης», σημείωσε η υπουργός. «Αναβαθμίζεται η θέση της στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη και διευρύνονται οι δυνατότητες βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης υψηλής ποιότητας. Η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει, ότι οι εγγραφές μνημείων στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς λειτουργούν ως ισχυροί  πολλαπλασιαστές επισκεψιμότητας, επενδύσεων, τοπικής επιχειρηματικότητας και πολιτιστικής εξωστρέφειας. Δημιουργούν νέες δυνατότητες για την ανάπτυξη μορφών πολιτιστικού, αρχαιολογικού, εκπαιδευτικού και περιπατητικού τουρισμού που επεκτείνουν τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, ενισχύουν την τοπική οικονομία και προωθούν ένα πρότυπο αειφόρου ανάπτυξης με σεβασμό στην ταυτότητα και το περιβάλλον του τόπου. Στην περίπτωση της Κρήτης η δυναμική αυτή αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία, καθώς συνδέεται με ένα τόπο, που διαθέτει ήδη διεθνώς αναγνωρίσιμη φυσική, ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα».

Σημαντικά έργα σε Κνωσό

Ευρύ πρόγραμμα σημαντικών έργων προστασίας, στερέωσης και αποκατάστασης των μνημειακών καταλοίπων, καθώς και περιβαλλοντικής θωράκισης των αρχαιολογικών χώρων απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, λαμβάνουν χώρα  στα συγκεκριμένα μνημεία, όπως ανέφερε η υπουργός,  σε συνδυασμό με παρεμβάσεις βελτίωσης της προσβασιμότητας, της αναβάθμισης των υποδομών και της διαχείρισης της επισκεψιμότητας.

Στον πλέον εμβληματικό χώρο της Κνωσού ξεκινούν έργα προστασίας και στερέωσης των μνημείων, εκσυγχρονισμού των υποδομών υποδοχής του κοινού, βελτίωσης της προσβασιμότητας και αναβάθμισης των συστημάτων διαχείρισης των επισκεπτών, με στόχο τη διασφάλιση της αυθεντικότητας και της λειτουργικότητας του χώρου υπό τις συνθήκες αυξημένης επισκεψιμότητας.

 Σε άμεση συνάφεια και συσχέτιση με τα έργα αυτά, βρίσκεται και η ολοκληρωμένη χωρική επένδυση εμβληματικών διαδρομών Κρήτης, περιβάλλον και πολιτισμός, η οποία συνιστά μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές παρεμβάσεις που υλοποιούνται σήμερα στην Ελλάδα, στον τομέα της πολιτιστικής διαχείρισης και της βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης. Στον πυρήνα της βρίσκεται η συγκρότηση της Μινωικής Πολιτιστικής Διαδρομής για την οποία έχουν ήδη εξασφαλιστεί, κυρίως από το ΕΣΠΑ πόροι ύψους περίπου 15 εκατομμυρίων ευρώ, γεγονός που καταδεικνύει τη στρατηγική σημασία που αποδίδεται στην προστασία και ανάδειξη των μινωικών μνημείων ως βασικού πυλώνα της πολιτιστικής και αναπτυξιακής πολιτικής για την Κρήτη.

Προστασία στα Μάλια

Το έργο αντιπλημμυρικής προστασίας εξάλλου, που παραδόθηκε στα Μάλια αποτελεί μία ολοκληρωμένη παρέμβαση συνολικού προϋπολογισμού 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι εργασίες περιέλαβαν την κατασκευή σύγχρονου αποστραγγιστικού δικτύου και έργων διευθέτησης ομβρίων υδάτων, ώστε να αποτραπούν φαινόμενα κατολισθήσεων και πλημμυρών, καθώς και την αντικατάσταση των παλαιών στεγάστρων προστασίας με νέες κατασκευές υψηλής ανθεκτικότητας. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και συντήρησης των αρχαίων δομών του ανακτόρου. Το έργο συνοδεύτηκε και από σημαντικές παρεμβάσεις αναβάθμισης της επισκεψιμότητας του χώρου, με νέες ασφαλείς διαδρομές περιήγησης, οργανωμένους χώρους στάσης και σύγχρονο ενημερωτικό υλικό. Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στην προσβασιμότητα, με την κατασκευή ειδικής ράμπας για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία.

«Τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα δεν ανήκουν μόνο στην Ελλάδα. Και το τονίζω αυτό. Δεν ανήκουν μόνο στην Ελλάδα. Δεν ανήκαν ποτέ. Αλλά τώρα πλέον δεν ανήκουν και επίσημα. Ανήκουν στην παγκόσμια κοινότητα», κατέληξε η κυρία Μενδώνη.

Διαβάστε επίσης

Στα άκρα – Η αρχαία μόδα στα παπούτσια πριν 2000 χρόνια σε ένα φρούριο

Θεόδωρος Στάμος: Η τέχνη είναι ο εορτασμός του αγνώστου

Τι φοράνε οι ντίβες; Η μία και μοναδική Μαρία Κάλλας πρότυπο κομψότητας και στυλ