Άρχάνες: Ένα παλιό εμφιαλωτήριο κρασιού γίνεται μουσείο

Νέο μουσείο αποκτούν οι Αρχάνες προκειμένου να αναδειχθεί η ιστορική πορεία της πόλης από την αρχαιότητα έως  τη νεότερη εποχή. Λαμπρά ευρήματα που έχουν έρθει στο φως από τις ανασκαφές δεκαετιών, που πραγματοποιήθηκαν από την δεκαετία του ΄60 και εντεύθεν από τον σπουδαίο  αρχαιολόγο Γιάννη Σακελλαράκη και την Έφη Σαπουνά -Σακελλαράκη θα βρουν θέση στο κτήριο του παλαιού εμφιαλωτηρίου οίνου του πρώην Αγροτικού Συνεταιρισμού Αρχανών, ένα βιομηχανικό οικοδόμημα, που για το σκοπό αυτό μετατρέπεται σε ένα σύγχρονο μουσείο. 

«Η δημιουργία του Αρχαιολογικού Μουσείου Αρχανών αποτελεί ένα έργο καινοτόμο και εξαιρετικά σημαντικό για την προβολή και την ανάδειξη του πλούσιου αρχαιολογικού αποθέματος της περιοχής», όπως σημειώνει η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. «Η κεντρική μουσειολογική ιδέα εμπεριέχεται στον τίτλο «Ἐν ἀρχῇ ἦν… ο Τόπος: Το πολιτιστικό τοπίο των Αρχανών από τους προϊστορικούς χρόνους έως σήμερα». Όπως προκύπτει από αυτόν, η μόνιμη έκθεση του Μουσείου Αρχανών επιχειρεί να αφηγηθεί την καταλυτική επίδραση της μορφολογίας του τόπου, του νερού, της πεδιάδας, των ιερών κορυφών και των σπηλαίων στην ανάπτυξη του πολιτισμού των Αρχανών από την αρχαιότητα ως σήμερα».

Η νέα στέγη των αρχαίων

Για το σκοπό αυτό το υπουργείο  Πολιτισμού προχωρά στην εκπόνηση των αναγκαίων μελετών  με χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης, το τέλος του 2026.  Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Κρήτης και του Δήμου Αρχανών–Αστερουσίων, με την επιστημονική υποστήριξη του Πολυτεχνείου Κρήτης. Ο προϋπολογισμός της Σύμβασης ανέρχεται σε 730.000 ευρώ, με χρηματοδότηση από πόρους του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης του υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Κρήτης.

«Η ίδρυση του μουσείου κρίθηκε επιβεβλημένη», αναφέρει η υπουργός Πολιτισμού «λόγω του πλούτου των ευρημάτων από τους σημαντικούς αρχαιολογικούς πυρήνες της περιοχής, τα οποία σήμερα φιλοξενούνται στο κτήριο του Δημοτικού Σχολείου του οικισμού, στο πλαίσιο μιας μικρής αλλά σημαντικής αρχαιολογικής συλλογής, που ιδρύθηκε το 1993. Το νέο μουσείο θα συμβάλει καθοριστικά στην ενίσχυση της έρευνας, της εκπαίδευσης, του πολιτιστικού τουρισμού αλλά και στη συνολική αναζωογόνηση και την οικονομική ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας και της ευρύτερης περιοχής».

Το κτηριολογικό πρόγραμμα           

Ιδιοκτησίας του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων και συνολικής έκτασης 20.900 τ.μ. το παλαιό εμφιαλωτήριο,  που βρίσκεται στον οικισμό Άνω Αρχανών και εντός των ορίων του κηρυγμένου ως παραδοσιακού χώρου έχει παραχωρηθεί κατά ένα τμήμα του στο υπουργείο Πολιτισμού για τη χρήση του ως μουσείου

Βάσει του εγκεκριμένου κτηριολογικού προγράμματος έτσι, το Αρχαιολογικό Μουσείο Αρχανών διαμορφώνεται σε 6.330 τ.μ.  και διαρθρώνεται σε μόνιμη έκθεση, επιφάνειας 900 τ.μ., αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, αίθουσες πολυμεσικών και εκπαιδευτικών εφαρμογών και συνεδρίων, χώρους εργαστηρίων, αποθηκών για αρχαιότητες και χώρους εξυπηρέτησης κοινού.  Η νέα κτηριακή εγκατάσταση προβλέπει εξάλλου, σύγχρονες υποδομές προσβασιμότητας και ενεργειακής αποδοτικότητας. 

Στόχος του μουσείου είναι να προσφέρει στους επισκέπτες ολοκληρωμένες μουσειακές εμπειρίες, μέσω μόνιμων και περιοδικών εκθέσεων, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και σύγχρονων υποδομών. 

Η ανάδειξη των ευρημάτων

Η  μόνιμη έκθεση θα αφηγείται την ιστορία των Αρχανών, από τους προϊστορικούς χρόνους έως σήμερα.  Περί τα 1000 αντικείμενα από πίθους και λάρνακες έως σφραγίσματα και κοσμήματα θα περιλάβει η έκθεση, η οποία διαρθρώνεται σε βασικές ενότητες που παρουσιάζουν συνοπτικά την ιστορία και την εξέλιξη των Αρχανών, ξεκινώντας με την εισαγωγή και την ανάδειξη της σημασίας των υδάτινων πόρων και των υδραγωγείων διαχρονικά.

Στη συνέχεια εξετάζεται η αρχαία Αρχάνα ως διοικητικό και οικιστικό κέντρο, με αναφορές στην καθημερινή ζωή, την παραγωγή και την ύπαιθρο. Ακολουθούν η νεκρόπολη και ο Γιούχτας ως ιερός τόπος με θρησκευτική σημασία. Παρουσιάζονται οι σχέσεις με άλλες περιοχές και ο έξω κόσμος, καθώς και η ιστορική πορεία των Αρχανών από την αρχαιότητα έως  τις νεότερες εποχές. Τέλος, δίνεται έμφαση στην αγροτική παραγωγή, ιδιαίτερα στο κρασί και το ελαιόλαδο.

Η αναδιάταξη του κτηρίου

Η αρχιτεκτονική πρόταση ανάδειξης του κτηρίου αξιοποιεί τα ιδιαίτερα μορφολογικά και κατασκευαστικά χαρακτηριστικά του διατηρώντας στοιχεία της βιομηχανικής του ταυτότητας και ενσωματώνοντάς τα στη μουσειακή λειτουργία. Παράλληλα, προτείνονται εκτεταμένες επεμβάσεις για τη βελτίωση της λειτουργικότητας, της προσβασιμότητας και της ενεργειακής απόδοσης, καθώς και τη δημιουργία ενός δυναμικού εσωτερικού συστήματος κυκλοφορίας με μεταλλικές ράμπες. 

Οι κύριες αρχιτεκτονικές επεμβάσεις περιλαμβάνουν την αναδιαμόρφωση των εσωτερικών επιπέδων με διατήρηση και επαναχρησιμοποίηση των παλαιών δεξαμενών ως στοιχείων βιομηχανικής κληρονομιάς, την ανακατασκευή και ανύψωση της στέγης για ενίσχυση της σύνδεσης με το τοπίο, καθώς και την επανασχεδίαση των όψεων με διατήρηση του βιομηχανικού χαρακτήρα και χρήση σύγχρονων υλικών.

Διαβάστε επίσης 

Άγκαθα Κρίστι, ένας κόσμος μυστηρίου – Έκθεση με δηλητήρια, δολοφόνους και τρένα

Μέγαρο Σλήμαν –Μελά: Ο κινηματογράφος IDEAL και το εστιατόριο στη νέα ξενοδοχειακή χρήση

Βρετανικό Μουσείο: Αντιδράσεις για υψηλά εισιτήρια στην έκθεση της ταπισερί Μπαγιέ