Από τον Τζεφ Κουνς στην Έξοδο του Μεσολογγίου – Μια γόνιμη εικαστική χρονιά εν όψει

Σπουδαίες αρχαιολογικές εκθέσεις που αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον, εικαστικά γεγονότα και επετειακές εκδηλώσεις, διεθνείς συνεργασίες και διάσημα ονόματα από το χώρο της τέχνης αναμένονται μέσα στο 2026 στην Αθήνα προσκαλώντας το κοινό σε συμμετοχή σε μια ιδιαιτέρως δημιουργική χρονιά.

Η επαναλειτουργία του Παλαιού Μουσείου Ακρόπολης, ένα μνημειώδες έργο, που υπογράφει ο πολύς Τζεφ Κουνς, η Ρωσική πρωτοπορία μέσα από την περίφημη Συλλογή Κωστάκη, η δυναμική έκθεση της εικαστικού και φεμινίστριας Μπάρμπαρα Κρούγκερ είναι μερικά από τα γεγονότα που έχουν προαναγγελθεί συνθέτοντας ένα ζωντανό και δραστήριο, καλλιτεχνικό σύμπαν.

Αθήνα, Αθάνατη Πόλη

Τον Ιούνιο του 2007 το Παλαιό Μουσείο Ακρόπολης στον ιερό βράχο έκλεινε τις πύλες του ώστε να προετοιμαστεί η μεγάλη επιχείρηση της μεταφοράς των αριστουργημάτων που φύλασσε επί ενάμιση αιώνα, στο νέο μουσείο, που ήταν ήδη έτοιμο στους πρόποδες του λόφου. Σήμερα, εντός του 2026 και σύμφωνα με τις πληροφορίες τον Μάιο το κτήριο αυτό επανέρχεται στον μουσειακό χάρτη αναδεικνύοντας την αρχαιότητα διαφορετικά.

Συγκεκριμένα με αρχαία ευρήματα από τις ανασκαφές, που έχουν γίνει σε διάστημα πολλών ετών στην πόλη της Αθήνας αλλά και από μουσεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, τα οποία χρονολογούνται από την Νεολιθική εποχή ως και την Ύστερη Αρχαιότητα.

«Αθήνα, Αθάνατη Πόλη» είναι το τίτλος αυτής της έκθεσης, που θα αποτελέσει έκπληξη για το κοινό, καθώς τα περισσότερα αντικείμενα που θα εκτεθούν, παρουσιάζονται για πρώτη φορά. Ανάμεσα στο σύνολο των 1.185 που θα εκτεθούν εξάλλου, συνολικά βρίσκονται αντικείμενα από χρυσό, άργυρο και σίδηρο, όπως κοσμήματα και εργαλεία, επίσης κεραμικά (αγγεία, ειδώλια και άλλα), από γυαλί (χάντρες και περίαπτα) αλλά και λίθινα, όπως αγάλματα και επιτύμβιες στήλες. Έως και απανθρακωμένους καρπούς περιλαμβάνει όμως, ακόμη η έκθεση, επίσης αντικείμενα από οστά ζώων αλλά και από σύνθεση διαφόρων υλικών.

Όλες οι εκθέσεις άλλωστε, που θα οργανώνονται στο Παλαιό Μουσείο θα έχουν, σύμφωνα με τις πληροφορίες, σημείο αναφοράς την αρχαία Αθήνα και την Ακρόπολη. Αν και μία ακόμη έκθεση που θα πραγματοποιηθεί επίσης μέσα στο 2026, αυτή του αμερικανοεβραίου εικαστικού, ιρακινής καταγωγής Μάικλ Ρακόβιτς με έργα του που αναπτύσσουν διάλογο ανάμεσα στη Μεσοποταμία, το Ιράκ, την Ελλάδα δεν φαίνεται να σχετίζεται ακριβώς.

Παράλληλα πάντως, το Παλαιό Μουσείο Ακρόπολης θα λειτουργήσει και διδακτικά με την δημιουργία μιας επισκέψιμης μουσειακής αποθήκης σε ένα τμήμα του.

Πέρα από αυτά όμως, σημαντικό παραμένει το γεγονός της επαναλειτουργίας του μουσείου, το οποίο πριν από κάποια χρόνια αντιμετώπισε και το ενδεχόμενο της κατεδάφισής του, καθώς πρόκειται βεβαίως για νεώτερο κτίσμα – κτίστηκε μεταξύ 1865 και 1874 με επέκταση στη δεκαετία του 1950 – δίπλα στα σπουδαία μνημεία της Κλασικής εποχής.

Ο Γρύπας Πολεμιστής

Μπορεί να βρίσκεται σε διαδικασία μεγάλων αλλαγών, καθώς προετοιμάζεται η επέκταση και η ριζική ανακαίνισή του, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο όμως, είναι παράλληλα σε θέση να υποδέχεται τους πολυπληθείς επισκέπτες του, που σε λίγους μήνες θα έχουν έναν ακόμη λόγο να διαβούν τις πύλες του. Κι αυτός είναι η σπουδαία έκθεση «Πρίγκιπες της Πύλου.

Θησαυροί της Εποχής του Χαλκού από τη Μεσσηνία», που έχει παρουσιαστεί ήδη στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Καλαμάτας και στις Ηνωμένες Πολιτείες στο Μουσείο Γκέτι του Λος Άντζελες στο πλαίσιο της προβολής του Μυκηναϊκού πολιτισμού και γενικότερα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.

Πρόκειται για τα ευρήματα, ένα μέρος τους ασφαλώς, από την ταφή ενός νεαρού άνδρα, ηλικίας 30-35 ετών περί το 1450 π.Χ., που ήρθε στο φως το 2015 από τους αρχαιολόγους του Πανεπιστημίου του Σινσινάτι των ΗΠΑ, καθηγητή Τζακ Ντέιβις και δρα Σάρον Στόκερ, που με την εποπτεία του υπουργείου Πολιτισμού και υπό την αιγίδα της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών πραγματοποιούν ανασκαφές στον λόφο του Άνω Εγκλιανού, όπου βρίσκεται το λεγόμενο Ανάκτορο του Νέστορος.

Περί τα 1400 μοναδικά κτερίσματα συνόδευαν αυτή την ταφή και ανάμεσά τους χρυσά σφραγιστικά δακτυλίδια και κύπελλα, ένα χάλκινο σπαθί με επιχρυσωμένη ελεφαντοστέινη λαβή, μία σπάνια χρυσή αλυσίδα, ασημένια κύπελλα –ορισμένα με χρυσά χείλη–, χάλκινα αγγεία και κύπελλα, ένας χάλκινος αμφορέας, χάλκινες πρόχοι και λεκανίδες, 50 και πλέον σφραγιδόλιθοι, περισσότερες από 1.000 ψήφοι από πολύτιμους λίθους, χτένες, ένα καθρέφτης και άλλα πολλά ακόμη.

Εντυπωσιακά όμως εκείνα που απεικονίζουν γρύπες και έδωσαν όνομα στον νεκρό της ταφής: Γρύπα πολεμιστή.

Η έκθεση ωστόσο περιλαμβάνει γενικότερα ευρήματα της Εποχής του Χαλκού από όλη την Μεσσηνία αποκαλύπτοντας την κοινωνική, πολιτική και οικονομική ζωή στην περιοχή πριν από 3.500 χρόνια.

Η Ρωσική πρωτοπορία

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται η έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης με έργα της Ρωσικής Πρωτοπορίας από την περίφημη Συλλογή Κωστάκη, 30 χρόνια μετά την πρώτη εντυπωσιακή παρουσίασή της στο ίδρυμα. Συγκεκριμένα προβλέπεται να εκτεθούν περί τα 250 έργα τέχνης και αρχειακά τεκμήρια από τη συλλογή του μεγάλου συλλέκτη Γεώργιου Κωστάκη (1913-1990), που βρίσκεται σήμερα στο MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Θεσσαλονίκης, ύστερα από την αγορά της –του μεγαλύτερου μέρους της για την ακρίβεια- από το υπουργείο Πολιτισμού επί Ευάγγελου Βενιζέλου.

Καντίνσκι, Μάλεβιτς και Λισίτσκι, μυθικά ονόματα της ζωγραφικής των αρχών του 20ού αιώνα εκπροσωπούνται στη έκθεση με ζωγραφικά έργα τους, γλυπτά και σχέδια ενώ πλούσιο θα είναι το αρχειακό υλικό με έγγραφα, επιστολές και σπάνιες εκδόσεις.

«Εκείνη την εποχή ήμουν σαν ένας ψαράς που έψαχνε σε μια λίμνη γεμάτη ψάρια ενώ οι άλλοι αναζητούσαν το κρέας», όπως είχε πει ο Κωστάκης για τη συλλογή του που δημιουργήθηκε από την αγάπη του για την τέχνη ενώ η διευκόλυνση που του παρείχε η εργασία του στην Καναδική Πρεσβεία στη Μόσχα –καθώς πληρωνόταν με «σκληρό» νόμισμα – ήταν αποφασιστική για την αγορά έργων. Έτσι αυτή η συλλογή που άρχισε να δημιουργείται το 1946 αριθμούσε το 1977, όταν αποφάσισε να φύγει από τη Σοβιετική Ένωση με την οικογένειά του, περί τις 3000 έργα.

Πάντως, το μεγαλύτερο μέρος τους και προκειμένου να του δοθεί άδεια για την εξαγωγή ενός αριθμού από αυτά έμεινε στην Μόσχα, στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ.

Η έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη έχει προγραμματισθεί για την άνοιξη.

Ο Τζεφ Κουνς στην πόλη

Μια αλλιώτικη Αφροδίτη, που πολύ απέχει από τα κλασικά πρότυπα, πλην αντανακλά μια σύγχρονη πρόσληψη της θεάς του έρωτα και της γονιμότητας, μέσα από την δημιουργική φαντασία του Τζεφ Κουνς θα δούμε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 19 Μαρτίου έως τις 31 Αυγούστου.

Το έργο «Balloon Venus Lespugue (Orange)» του ακριβότερου εν ζωή σήμερα καλλιτέχνη θα παρουσιαστεί στο Μέγαρο Σταθάτου πλαισιωμένο με δέκα αντίγραφα ειδωλίων Αφροδίτης της Ανώτερης Παλαιολιθικής Εποχής, όλα δάνεια από τα μουσεία, που φιλοξενούν τα αμετακίνητα πρωτότυπα.

Φιλοτεχνημένο από γυαλισμένο και ανακλαστικό ανοξείδωτο χάλυβα αυτό το μνημειώδες έργο με ύψος μεγαλύτερο των 2,6 μέτρων, που μοιάζει να είναι φτιαγμένο από μπαλόνια έχει έμπνευση την «Αφροδίτη» του Lespugue, ένα αγαλματίδιο από χαυλιόδοντα μαμούθ, γνωστό για τα υπερβολικά καμπυλόμορφα στοιχεία του, το οποίο χρονολογείται περίπου 28.000 χρόνια πριν από την εποχή μας.

Η ερμηνεία του καλλιτέχνη αποτελεί μέρος της σειράς «Antiquity» που ξεκίνησε το 2008 και περιλαμβάνει μεγάλο εύρος αναφορών στην ιστορία της τέχνης, από τον Μποτιτσέλι και τον Τιτσιάνο έως τον Ντυσάν και τον Μπρανκούζι, αλλά και γενικότερα στις διαχρονικές έννοιες περί ομορφιάς και μορφής.

Τα ειδώλια «Αφροδίτης» αντιπροσωπεύουν ως γνωστόν έναν από τους πρωιμότερους αισθητικούς κώδικες της ανθρωπότητας και η εκδοχή του Κουνς επανεξετάζει αυτή την προϊστορική εικαστική γλώσσα μέσα από ένα ριζικά διαφορετικό μέσο και πλαίσιο. Τον βιομηχανικό, υπερ-υλικό κόσμο του 21ου αιώνα.

Η ηρωική Έξοδος του Μεσολογγίου

Επετειακό έτος, αφιερωμένο στα 200 χρόνια από την κορυφαία στιγμή του αγώνα των Ελλήνων για την ανεξαρτησία, την Έξοδο του Μεσολογγίου είναι το 2026 και στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού διοργανώνεται από τις 17 Φεβρουαρίου έκθεση με πίνακες, σχέδια, χαρακτικά, βιβλία και αντικείμενα, που παρουσιάζουν ένα εκτεταμένο δείγμα της εικονογραφίας του Μεσολογγίου, καθώς και αντικείμενα εμπνευσμένα από τον Φιλελληνισμό.
Πρόκειται για σπάνια τεκμήρια από τις συλλογές του μουσείου αλλά και από τη συλλογή σχεδίων και χαρακτικών του δρα Τζον Ρόμπερτσον, καθώς και από άλλα ιδρύματα και ιδιωτικές συλλογές.

Έργα εμπνευσμένα από το επαναστατικό Μεσολόγγι, που στο σύνολό τους στοχεύουν στην ανάδειξη και τη διευκρίνιση των τρόπων με τους οποίους η πόλη υπηρέτησε τόσο τον πολιτικό φιλελληνισμό όσο και την πνευματική οικοδόμηση της σύγχρονης Ελλάδας.

Σημειώνεται, ότι αρκετά από τα έργα που έχουν επιλεγεί είναι άγνωστα στο ευρύ κοινό και αδημοσίευτα. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 3 Μαΐου.

Μια γραμμή στο κύμα

Την πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του Αλέξη Ακριθάκη στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια προετοιμάζει το Μπενάκη / Πειραιώς 138 σε μία παρουσίαση, που θέλει να αποτυπώσει την διαδρομή του σημαντικού καλλιτέχνη μέσα στο χρόνο μέσα από τα ρεύματα κάθε εποχής και τις εικαστικές μεταμορφώσεις του ίδιου.

Η έκθεση με τίτλο «Αλέξης Ακριθάκης, Μια γραμμή κύμα» θα εγκαινιαστεί στις 11 Φεβρουαρίου σε επιμέλεια της κόρης του καλλιτέχνη Χλόης Ακριθάκη και του Αλέξιου Παπαζαχαρία και περιλαμβάνει έργα που αντικατοπτρίζουν το ψυχεδελικό πνεύμα της δεκαετίας του ’60, την εμβληματική «βαλίτσα» του ’70, τις κατασκευές με λαμπάκια που αποδομούν τη ζωγραφική σε υλικά, ατμόσφαιρες και προθέσεις, τα εξπρεσσιονιστικά τοπία και τα διεισδυτικά πορτρέτα έως τα σπαρακτικά τελευταία του έργα με τους τρελούς και τους τρόφιμους του «Δρομοκαϊτείου».

Έχει ενδιαφέρον, γιατί πέραν των άλλων στοχεύει να αναδείξει την ευαισθησία του πολυσύνθετου καλλιτέχνη αλλά και μια πλευρά της δημιουργικότητάς του, που μέχρι σήμερα παρέμενε άγνωστη. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 24 Μαΐου.

Ο γλύπτης του φωτός

Ένας από τους πρωτοπόρους της μεταπολεμικής τέχνης ήταν ο Στίβεν Αντωνάκος (1926-2013), σπουδαίος καλλιτέχνης της διασποράς, που έζησε από την παιδική του ηλικία στην Νέα Υόρκη διαγράφοντας μια δυναμική, δημιουργική πορεία στον απαιτητικό, εικαστικό κόσμο των ΗΠΑ.

Εφέτος στα 100 χρόνια από τη γέννησή του το ΄Ιδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη τον τιμά με μία αναδρομική έκθεση στην οποία θα παρουσιαστεί μία επιλεγμένη ενότητα έργων του από το Stephen Antonakos Studio αλλά και από ιδιωτικές συλλογές με επιμέλεια της Αμερικανίδας Σάρα Ράισμαν, που είναι επικεφαλής επιμελήτρια στο National Academy of Design της Νέας Υόρκης.

Η έκθεση, που θα εγκαινιαστεί στις 18 Μαρτίου –διάρκεια ως τις 28 Ιουνίου- φιλοδοξεί να παρουσιάσει τη διαχρονική συμβολή του Αντωνάκου στη γλυπτική του φωτός και τη μινιμαλιστική γλώσσα σε διάλογο μάλιστα με δημιουργίες άλλων καλλιτεχνών, που υπήρξαν φίλοι και συνοδοιπόροι του, ώστε να αναδειχθούν οι ανταλλαγές, οι συγγένειες και οι επιρροές που διαμόρφωσαν το καλλιτεχνικό του σύμπαν.

Αυτός είναι και ο στόχος της επιμελήτριας, η οποία θα αποπειραθεί να προσδώσει στην έκθεση έναν καθαρό, ουσιαστικό χαρακτήρα που να αναδεικνύει τόσο την ιστορική σημασία όσο και τη διαρκή επικαιρότητα του έργου του καλλιτέχνη.

Εικόνες, λέξεις και μία μνημειώδης τοιχογραφία

Έργα της διάσημης αμερικανίδας εικαστικού Μπάρμπαρα Κρούγκερ θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στην Ελλάδα από τον Απρίλιο στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος σε μια ατομική της έκθεση με τίτλο «Untitled (Pride and Contempt)».

Με δεκατρία έργα, που είναι ειδικά σχεδιασμένα για τον δημόσιο χώρο του Ιδρύματος, μεταξύ των οποίων μία τεράστια τοιχογραφία στο κτήριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης η εγκατάσταση της Κρούγκερ θα καλύψει και τις δύο πλευρές του Καναλιού προσφέροντας μία άκρως εντυπωσιακή εικόνα και προσκαλώντας το κοινό σε μια ζωντανή επικοινωνία και αναμέτρηση.

Η φωτογραφία, η γλυπτική, η γραφιστική, η αρχιτεκτονική, καθώς και εγκαταστάσεις βίντεο και ήχου είναι τα εικαστικά μέσα έκφρασης της Κρούγκερ, που είναι περισσότερο γνωστή ωστόσο, για την χρήση των λέξεων με δηλωτικές λεζάντες και των ασπρόμαυρων φωτογραφιών δημιουργώντας κολάζ που αιφνιδιάζουν.

«Οι εικόνες και οι λέξεις φαίνεται να γίνονται τα σημεία συγκέντρωσης για ορισμένες υποθέσεις. Υπάρχουν υποθέσεις αλήθειας και ψεύδους και υποθέτω ότι οι αφηγήσεις ψεύδους ονομάζονται μυθοπλασίες. Αναπαράγω συγκεκριμένες λέξεις και τις παρακολουθώ να αποκλίνουν ή να συμπίπτουν με τις έννοιες του γεγονότος και της μυθοπλασίας», όπως έχει δηλώσει η ίδια, προσκαλώντας το κοινό για κριτική σκέψη και ατομική δράση. Την επιμέλεια τα έκθεσης έχει η Κατερίνα Σταθοπούλου.

Διαβάστε επίσης:

Στο κέντρο της Αθήνας το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού – Εγκατάσταση στο εμβληματικό κτήριο της Ερμού

Το βυζαντινό καλαντάρι: Γιορτάζοντας τον Δεκέμβρη και το Δωδεκαήμερο

Τέλος στην περιπέτεια του Κούστα στις Σπέτσες – Έγκριση Μενδώνη για την ανέγερση κατοικίας