Λίνα Μενδώνη: Ο Μυστράς και το Παλάτι των Δεσποτών, ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού

Τόπος εθνικής ιστορικής μνήμης και ταυτότητας, ένα πολιτιστικό αγαθό οικουμενικής αξίας και ένας διαχρονικός πυρήνας πολιτισμού. Αυτός είναι ο Μυστράς, όπως λέει η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο οποίος παραδόθηκε στο κοινό «ως ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας», ύστερα από εκτεταμένο πρόγραμμα προστασίας και αναβάθμισης.

Ένα έργο ανάδειξης της Καστροπολιτείας του Μυστρά και των Μουσειακών Εκθέσεων στο Παλάτι των Δεσποτών, που εγκαινιάσθηκε από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η αναβάθμιση των διαδρομών επίσκεψης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα των εμποδιζόμενων ατόμων, η θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος υδροδότησης και πυρόσβεσης, η ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με τις συστηματικές εργασίες συντήρησης των δομικών στοιχείων και του ζωγραφικού τους διακόσμου σηματοδοτούν έτσι, την ολοκλήρωση μιας κομβικής και πολυετούς επένδυσης στην πολιτιστική κληρονομιά της Λακωνίας.

«Πρόκειται για την επανένταξη ενός κορυφαίου τόπου της βυζαντινής κληρονομιάς στον σύγχρονο πολιτιστικό και τουριστικό χάρτη της χώρας και της Ευρώπης», όπως είπε στα εγκαίνια η υπουργός Πολιτισμού. «Αφορά στην πλήρως αναβαθμισμένη δυνατότητα Ελλήνων και ξένων επισκεπτών να προσεγγίσουν βιωματικά την ιστορία και να αναγνωρίσουν τη διαχρονική σημασία του ελληνικού πολιτισμού και της ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού».

Πολιτιστικό κεφάλαιο

Το Παλάτι των Δεσποτών, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο ανοίγει έτσι, τις πύλες του -μετά από 42 χρόνια εργασιών αναστήλωσης και ανάδειξης- στο ελληνικό και διεθνές κοινό, πλήρως αποκατεστημένο. Αποτελώντας μάλιστα, τον 30ό μουσειακό και εκθεσιακό χώρο που αποδίδεται από το υπουργείο Πολιτισμού από το 2019, ενισχύοντας τη σύνδεση των κορυφαίων μνημείων μας με την κοινωνία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Γιατί ήδη από το 2019, το ΥΠΠΟ σχεδίασε και έθεσε σε εφαρμογή ένα ολιστικό στρατηγικό σχέδιο για την εσαεί προστασία και διατήρηση του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, κινούμενο σε τρεις σύγχρονους άξονες: Την προστασία από την κλιματική κρίση, την καθολική προσβασιμότητα και την ενσωμάτωση έξυπνων ψηφιακών τεχνολογιών. Ένα έργο, «ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης της Καστροπολιτείας, που διασφαλίζει το ανεκτίμητο πολιτιστικό κεφάλαιο και τον φυσικό πλούτο της στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης», όπως είπε η κυρία Μενδώνη.

«Η Κυβέρνησή μας παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην αντίληψη ότι ο Πολιτισμός δεν αποτελεί μια στατική έννοια, περιορισμένη στη διατήρηση του παρελθόντος, αλλά κρίσιμο στρατηγικό πόρο και δυναμικό πολλαπλασιαστή αξίας για την κοινωνία και την ανάπτυξη. Με αυτή τη στρατηγική αντίληψη υλοποιούμε τη μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη πολιτική επενδύσεων στον Πολιτισμό που έχει γνωρίσει η χώρα, οι οποίες δημιουργούν θέσεις εργασίας και ενισχύουν την τοπική επιχειρηματικότητα», επισήμανε εξάλλου η υπουργός.

Ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας

Κορωνίδα των έργων, η αποκατάσταση του Παλατιού των Δεσποτών, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο ανοίγει ξανά τις πύλες του αποκατεστημένο, αναγνώσιμο και εκθεσιακά λειτουργικό. Το Παλάτι αποτελεί το σημαντικότερο κοσμικό μνημείο της Καστροπολιτείας. Η σύνθετη οικοδομική του ιστορία αποτυπώνει με ενάργεια τη μετάβαση από τη φραγκική στη βυζαντινή κυριαρχία και την εξέλιξη του Δεσποτάτου του Μορέως.

Οι πτέρυγες των Καντακουζηνών και των Παλαιολόγων, οι χώροι διοίκησης και η επιβλητική αίθουσα του Θρόνου συγκροτούν ένα εξαιρετικό αρχιτεκτονικό σύνολο, που αποτυπώνει τη λειτουργική ιεράρχηση της εξουσίας της ύστερης βυζαντινής αριστοκρατίας.

«Σήμερα, το Παλάτι αποδίδεται στο κοινό ως ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας», όπως ανέφερε η κυρία Μενδώνη. «Σε αυτή τη νέα προσέγγιση εντάσσονται η μόνιμη έκθεση με τίτλο “Ηγεμονικά αφηγήματα”, καθώς και δύο ακόμη σημαντικές εκθέσεις. Η πρώτη, “Στα σαράγια της βασιλοπούλας” φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη του Μυστρά από την ευρωπαϊκή διανόηση.

Η δεύτερη, “Στο φως της Αυλής. Απείκασμα ενδόξου περιβολής” στην αίθουσα του Θρόνου επικεντρώνεται στην ένδυση ως φορέα συμβολισμών εξουσίας. Μέσα από μια βιωματική προσέγγιση επαυξημένη με τεχνολογικά μέσα, αναδεικνύεται ο ενδυματολογικός πλούτος του ύστερου Βυζαντίου και η ατμόσφαιρα της βυζαντινής αυλής».

Επεμβάσεις προστασίας

Σύγχρονο δίκτυο πυρόσβεσης στην Άνω και Κάτω Χώρα του Μυστρά, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας εγκαταστάθηκε εξάλλου στο χώρο για την θωράκισή του απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Παράλληλα, για την εξασφάλιση της καθολικής προσβασιμότητας, αποκαταστάθηκε ο Κεντρικός Λιθόστρωτος Οδικός Άξονας που συνδέει την Κάτω με την Άνω Πόλη, ο οποίος διευκολύνει την κίνηση των επισκεπτών και επιτρέπει την πρόσβαση σε οχήματα έκτακτης ανάγκης. Για την ισότιμη πρόσβαση στο Παλάτι των Δεσποτών, εγκαταστάθηκε σύγχρονο εξωτερικό αναβατόριο ΑμεΑ, στη νοτιοδυτική πτέρυγα των Παλαιολόγων.

Να σημειωθεί, ότι ο Μυστράς έχει ενταχθεί, από το 2022 στο καινοτόμο πρόγραμμα «Βιοποικιλότητα και Αρχαιολογικοί Χώροι» αναδεικνύοντας το φυσικό περιβάλλον ως αναπόσπαστο μέρος του ιστορικού τοπίου. Η νέα ολιστική προσέγγιση μετατρέπει το Παλάτι από ένα στατικό αρχιτεκτονικό κατάλοιπο σε έναν ζωντανό χώρο βιωματικής μάθησης και εμπειρίας.

Παράλληλα, η μόνιμη φυσική και ψηφιακή έκθεση «Ηγεμονικά αφηγήματα» συγκροτεί ένα συνεκτικό ερμηνευτικό πλαίσιο, αναδεικνύοντας, στη διαχρονία, τον ρόλο των αυτοκρατορικών οικογενειών στη διοίκηση και την πνευματική ακμή του Μυστρά. Την περιήγηση πλαισιώνουν δύο περιοδικές εκθέσεις: Η πρώτη, με τίτλο «Στα σαράγια της βασιλοπούλας» φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη και τη γοητεία που ασκούσε ο Μυστράς στην ευρωπαϊκή διανόηση, από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα.

Η δεύτερη, με τίτλο «Απείκασμα ενδόξου περιβολής» φιλοξενείται στην επιβλητική Αίθουσα του Θρόνου και εστιάζει στην ένδυση ως σύμβολο ισχύος και κοινωνικής ταυτότητας. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει χειροποίητες ενδυμασίες της παλαιολόγειας αυλής, εμπνευσμένες από τη βυζαντινή εικονογραφία, οι οποίες δημιουργήθηκαν από τη μοναστική αδελφότητα της Παντάνασσας, με την πολύτιμη συνδρομή του ενδυματολογικού τομέα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Διαβάστε επίσης:

Frida Kahlo – Beyond the Icon: Μετά τη μεγάλη επιτυχία, η διεθνής έκθεση παρατείνεται μέχρι την Κυριακή 12 Ιουλίου

Πέθανε η Άννα Καφέτση, μια σπουδαία προσωπικότητα της τέχνης

Αυτά είναι τα δώδεκα ακριβότερα έργα τέχνης στον κόσμο – Ευρώπη, Αμερική, Κίνα