Μπορεί να μην δίνεται σημασία επειδή να μεγέθη είναι μικρά (για 50 εκατ. δολάρια μιλάμε!) αλλά οι μνήμες από την κατάρρευση των στεγαστικών ενυπόθηκων της κρίσης του 2008 παραμένουν – σε μερικούς τουλάχιστον—νωπές. Άσε που ανασύρεται και η λαϊκή θυμοσοφία «όπου υπάρχει καπνός, υπάρχει φωτιά».

Τα γεγονότα είναι απλά: η Zions Bancorporation απομείωσε κατά $50 εκατ. την αξία δανείου (κατά τα φαινόμενα ύψους $60 εκατ.) που είχε δώσει η θυγατρική της California Bank & Trust στις Cantor Group II & IV με την εμπλοκή της Western Alliance, όπως φαίνεται ως διαμεσολαβητή. Πρόκειται, στην ουσία, για συνολική διαγραφή, και  προς το παρόν δεν γνωρίζουμε τις επιπτώσεις σε κανένα από τους τρεις εμπλεκόμενους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Κάπως έτσι ξεκίνησε η κρίση του 2008, σε περιβάλλον που τότε εκτιμάτο ως πιο ασφαλές από το σημερινό. Θεωρητικά, η κρίση του 2008 οδήγησε στην ενίσχυση της εποπτείας, αλλά πρακτικά είναι γνωστό πως η πολυπλοκότητα των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών εμποδίζει τον αποτελεσματικό έλεγχο – πέρα από το γεγονός ότι η τρέχουσα οικονομική ιδεολογία είναι κατά των ελέγχων. Πως αλλιώς να ερμηνευτεί η πρόταση της κεντρικής τράπεζας (FED) να μειώσει σημαντικά τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τα μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα των ΗΠΑ; Από ρευστότητα καλά θα πάνε.

Χωρίς αμφιβολία η τραμπάλα της πολιτικής Τραμπ με τους δασμούς δημιουργεί ένα παράδοξο πρόβλημα: οι αγορές δεν αντιδρούν πλέον με ουσιαστικό τρόπο στην ανακοίνωση για επιβολή δασμών (100% εκ νέου και επιπρόσθετα στην Κίνα) καθώς προεξοφλούν πως ο πρόεδρος θα υπαναχωρήσει. Κι αν μία ημέρα δεν υπαναχωρήσει; Θα είναι τότε όπως ο βοσκός με τον λύκο και τα πρόβατα. Εξάλλου, το πρόβλημα με την τακτική αυτή είναι πως ουσιαστικά αποθαρρύνει –με εξαίρεση τον τομέα της τεχνολογίας—τις μακροχρόνιες επενδύσεις, δηλαδή την ικανότητα της αμερικανικής οικονομίας να δημιουργεί πραγματικό πλούτο. Απτόητοι οι επενδυτές συνεχίζουν να επενδύουν σε χαμηλής απόδοσης κρατικά ομόλογα διότι επικρατεί η λογική του άμεσου κέρδους.

Η σωρεία επενδύσεων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, εξάλλου, έχει προσελκύσει μεγάλο αριθμό επενδυτών που αποδέχονται ολοένα και μεγαλύτερο ρίσκο, καθώς η απόδοση δεν είναι διόλου εγγυημένη. Δεν χρειάζεται να κοιτάξει κανείς πέρα από το Deepseek για να κατανοήσει τους κινδύνους. Κι όμως: οι τεράστιες επενδύσεις δεν λένε να σταματήσουν. Οι ενδείξεις λένε πως χωρίς αυτές η οικονομία των ΗΠΑ ίσως να ήταν ήδη σε ύφεση. Αγνοούνται όμως. Ο κίνδυνος, πάντως, τώρα πλέον φτάνει μέχρι τα  νοικοκυριά που ακολουθούν την ευρύτερη τάση ως «λιανικοί επενδυτές»—ιδιαίτερα μάλιστα αν συνδυαστεί με τις ήδη αρνητικές εξελίξεις στα κρυπτονομίσματα. Η θεαματική και φυσικά ξαφνική πτώση του bitcoin κανένα δεν προβλημάτισε;

Αν τώρα η κεντρική τράπεζα υποκύψει στις πιέσεις του Τραμπ και μειώσει τα επιτόκια μολονότι η οικονομία αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς, τότε η επικινδυνότητα του περιβάλλοντος θα αυξηθεί εκθετικά. Ο πρόεδρος της FED, J. Powell μπορεί ίσως να χρησιμοποιήσει ως δικαιολογία της μείωσης τους χαμηλούς ρυθμούς δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, αλλά τα χαμηλότερα επιτόκια θα ενθαρρύνουν την ανάληψη ολοένα αυξανόμενων κινδύνων και την δημιουργία νέας φούσκας (bubble) στις αξίες.

Οι εξελίξεις της Παρασκευής στο ελληνικό χρηματιστήριο έδειξαν με σαφήνεια πόσο γρήγορα και πόσο εκτεταμένα μπορεί να ξεσπάσει μία κρίση. Δεν γνωρίζω αν υπήρξε συνάφεια μεταξύ Ελλάδας και Αμερικής, αλλά ως σύμπτωση…

Υπάρχει η μεγάλη εικόνα της επένδυσης και της ανάπτυξης – στις ΗΠΑ, στην Ελλάδα, αλλού. Υπάρχει και η μικρότερη εικόνα των θαλασσοδανείων, της ανεπαρκούς εποπτείας, της απληστίας, του συρμού. Σήμερα βλέπουμε σχεδόν  καθαρά και τις δύο εικόνες. Αύριο τι θα υπερισχύσει;

Διαβάστε επίσης

Δεν φταίει η Δημοκρατία — φταίει το θέατρό της