Το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο (BVGer) εξέδωσε πριν από λίγες μέρες μια εξαιρετικά σημαντική απόφαση σχετικά με την κατάρρευση της τράπεζας Credit Suisse (CS) και τη συγχώνευσή της με την UBS τον Μάρτιο του 2023. Με την απόφαση B-2334/2023, το δικαστήριο ακύρωσε την εντολή της Ελβετικής Αρχής Χρηματοπιστωτικής Αγοράς (FINMA), η οποία είχε διατάξει τη διαγραφή ομολόγων Additional Tier 1 (AT1) της CS συνολικής αξίας 16,5 δισεκατομμυρίων φράγκων.

Στις 19 Μαρτίου 2023, εκπρόσωποι του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομικών, της FINMA, της Ελβετικής Κεντρικής Τράπεζας (SNB) και των εμπλεκόμενων τραπεζών ανακοίνωσαν ένα ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων για την εξαγορά της Credit Suisse από την UBS. Στο πλαίσιο αυτού του πακέτου περιλαμβανόταν η διαγραφή όλων των ομολόγων AT1, ονομαστικής αξίας περίπου 16,5 δισ. φράγκων. Την ίδια ημέρα, η ελβετική κυβέρνηση εξέδωσε κατεπείγουσα νομοθετική ρύθμιση, με την οποία εξουσιοδοτούσε τη FINMA να διατάξει την CS να προβεί στη διαγραφή των εν λόγω ομολόγων. Βάσει αυτής της ρύθμισης, η FINMA διέταξε την CS να διαγράψει άμεσα όλα τα AT1 ομόλογα και να ενημερώσει τους πιστωτές, κάτι που η τράπεζα υλοποίησε.

Η ακύρωση της απόφασης της FINMA

Κατά της απόφασης της FINMA, περίπου 3.000 προσφεύγοντες υπέβαλαν σχεδόν 360 αιτήσεις ακύρωσης στο BVGer στο St. Gallen. Οι προσφεύγοντες ζητούσαν την ανάκληση της απόφασης, υποστηρίζοντας ότι δεν υπήρχε ούτε συμβατική ούτε νομική βάση για τη διαγραφή των ομολόγων AT1.

Αντίθετα, η FINMA και η UBS αμφισβήτησαν τη νομιμοποίηση των προσφευγόντων και υποστήριξαν ότι οι συμβατικές προϋποθέσεις για τη διαγραφή των AT1 είχαν πληρωθεί στις 19 Μαρτίου 2023. Επιπλέον, υποστήριξαν ότι η έκδοση της εντολής βασιζόταν σε επαρκή νομική βάση, δεδομένου ότι υπήρχε κατεπείγουσα κατάσταση και ενεργοποιήθηκαν οι σχετικές εξουσιοδοτικές διατάξεις.

Μη ύπαρξη «Viability Event»

Το δικαστήριο έκρινε ότι τα AT1 ομόλογα αποτελούν κεφαλαιακά εργαλεία και ανήκουν στο πρόσθετο βασικό κεφάλαιο μιας τράπεζας, που αναγνωρίζεται για κανονιστικούς σκοπούς. Συνήθως πρόκειται είτε για μετατρέψιμα ομόλογα με υποχρεωτική μετατροπή είτε, όπως στην προκειμένη περίπτωση, για ομόλογα με υπό όρους παραίτηση από απαίτηση («Write-off Bonds»).

Τα Write-off Bonds μπορούν να διαγραφούν μόνο εάν συντρέξει ένα συμβατικό γεγονός, το λεγόμενο «Viability Event». Το BVGer διαπίστωσε ότι κατά το χρόνο της διαγραφής το Viability Event δεν είχε επέλθει: η Credit Suisse ήταν επαρκώς κεφαλαιοποιημένη και πληρούσε τις κανονιστικές απαιτήσεις. Τα μέτρα του κράτους και της SNB είχαν μόνο στόχο τη διασφάλιση ρευστότητας και δεν επηρέασαν άμεσα την κεφαλαιακή βάση της τράπεζας σύμφωνα με τους όρους των ομολόγων.

Έλλειψη νομικής βάσης

Η κρίση του δικαστηρίου επεσήμανε επίσης ότι η διαγραφή συνιστούσε σημαντική παρέμβαση στα δικαιώματα ιδιοκτησίας των κατόχων ομολόγων και θα έπρεπε να βασίζεται σε σαφή και τυπική νομική βάση. Στην προκειμένη περίπτωση, η FINMA δεν διέθετε τέτοια βάση, καθώς οι διατάξεις του ελβετικού τραπεζικού δικαίου που επικαλέστηκε δεν επέτρεπαν τη διαγραφή δικαιωμάτων τρίτων.

Περαιτέρω, το BVGer έκρινε ότι η κατεπείγουσα νομοθετική ρύθμιση της κυβέρνησης του Μαρτίου 2023 ήταν αντισυνταγματική, παραβιάζοντας μεταξύ άλλων τις διατάξεις του Συντάγματος σχετικά με την έκδοση κατεπείγουσας νομοθεσίας και την προστασία της ιδιοκτησίας.

Προσφυγή στο ανώτατο ομοσπονδιακό Δικαστήριο

Η απόφαση δεν είναι τελεσίδικη. Η FINMA ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο (Bundesgericht) κατά της απόφασης του BVGer. Εάν η προσφυγή απορριφθεί, η επανεγγραφή των AT1 ομολόγων και η αποζημίωση των ομολογιούχων θα βαρύνει την UBS.

Στην περίπτωση αυτή η UBS θα πρέπει να επανεγγράψει και πιθανόν να αποζημιώσει τα AT1 ομόλογα αξίας 16,5 δισ. CHF. Το ύψος αυτό καθιστά την απόφαση εξαιρετικά σημαντική, καθώς θα μπορούσε να επηρεάσει την κεφαλαιακή βάση της τράπεζας, να δημιουργήσει αβεβαιότητα στις αγορές ομολόγων και να αποτελέσει νομικό προηγούμενο για τον χειρισμό έκτακτων μέτρων και εποπτικών εντολών σε κρίσεις τραπεζών.

———————————-

Ο κ. Μπίσιας είναι Δικηγόρος Αθηνών, Ελβετίας κ΄ Γερμανίας, μέλος των Δικηγορικών Συλλόγων Αθηνών (Δ.Σ.Α.), Zυρίχης, Ελβετίας (ZAV, SAV), Φρανκφούρτης, Γερμανίας (RAK, DAV), www.bissiaslaw.com

Διαβάστε επίσης:

Νομικά ζητήματα από την κατάρρευση της Credit Suisse: Τι ισχύει για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων