Οι εξελίξεις στην Τουρκία με την σύλληψη του Ιμάμογλου δείχνουν ότι για τον Ερντογάν η παραμονή στην εξουσία είναι υπεράνω όλων.

Το γεγονός πως δεν δίστασε να ακρωτηριάσει τον κύριο πολιτικό του αντίπαλο κατερχόμενος στις πιο ακραίες αντιδημοκρατικές μεθόδους, σημαίνει πως αισθάνεται είτε ιδιαίτερα ευάλωτος είτε ιδιαίτερα πανίσχυρος πολιτικά  και γεωπολιτικά. Κατά κανόνα, όμως, οι ακραίες αντιδράσεις υποδηλώνουν περισσότερο ανασφάλεια παρά σιγουριά.

Στην συγκεκριμένη χρονική περίοδο η Τουρκία φαινόταν σαν να στέκεται σε σταυροδρόμι. Βλέποντας τις εξελίξεις από την πλευρά των ΗΠΑ, μπορεί να υπάρχει μία μορφή αμοιβαίου θαυμασμού μεταξύ του Τραμπ και του Ερντογκάν στο προσωπικό επίπεδο δύο απόλυτα αυταρχικών ηγετών, αλλά ο Τραμπ είναι αυτός που απέκλεισε την Τουρκία από τα F-35. Είναι βέβαιο, δε, πως ο Τραμπ δεν έχει ξεχάσει τις θέσεις, τα λόγια, τις πράξεις του Ερντογκάν κατά του Ισραήλ και υπέρ της Χαμάς και της Χεζμπολά. Η θέση της Τουρκίας, δηλαδή, απέναντι στις ΗΠΑ περνά μάλλον μέσα από το φίλτρο του Ισραήλ και τους s-400—δηλαδή από τον ψυχρό ρεαλισμό παρά από τον θαυμασμό ενός δικτάτορα προς τον άλλο δικτάτορα.

Για την Ευρώπη, η Τουρκία ήταν ήδη ένας παρίας. Στον πανικό της, όμως, να αναπτύξει την δική της αμυντική ισχύ έθεσε άμεσα θέμα βοήθειας από την Τουρκική πολεμική βιομηχανία. Ως παραδοσιακοί σύμμαχοι της Τουρκίας οι Αγγλία και Γερμανία το επιθυμούσαν διακαώς. Η Αγγλία διότι επιδιώκει επιπλέον οικονομικά οφέλη, η Γερμανία διότι η Τουρκία πρόσφερε εύκολο δρόμο στην αύξηση των αμυντικών δαπανών. Είναι σαφές ότι ο Ερντογάν είδε την ευκαιρία να θέσει ξανά το θέμα της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας και, φυσικά, να εισπράξει σημαντικά ποσά. Η απόφαση της Ε.Ε. να μην συμπεριληφθεί η Τουρκία ως προμηθευτής αμυντικού εξοπλισμού ίσως να ήταν εξέλιξη που τον εξόργισε. Πολιτικά, πάντως, είναι ιδιαίτερα αρνητική για τον ίδιο προσωπικά.

Με επιμονή προσπαθεί να παίξει κυρίαρχο ρόλο στον Αραβικό κόσμο, εμφανιζόμενος ως γεφυροποιός που συνομιλεί με όλους. Η άρνηση της Σαουδικής Αραβίας να δεχτεί αυτόν τον ρόλο για την Τουρκία γενικά και τον Ερντογάν ειδικά, επίσης προκαλεί την οργή του Τούρκου ηγέτη. Η διαφορά, εξάλλου, μεταξύ Οθωμανών και Αράβων δεν έχει ξαφνικά ξεχαστεί. Προσωπικά είχε ήδη εκτεθεί με την στήριξη που πρόσφερε στις δύο τρομοκρατικές οργανώσεις αλλά και τους Χούθι, που είναι θανάσιμοι εχθροί του Βασιλείου.

Στην Συρία όπου ήλπιζε να παίξει ηγετικό ρόλο, επιφυλάσσοντας γι’ αυτήν τον ρόλο του υποτελούς κράτους, οι εξελίξεις δεν είναι αυτές που θα περίμενε. Μπορεί ως Οθωμανός να μην έχει πρόβλημα με την εθνοκάθαρση που πήγε να ξεκινήσει ο Άχμαντ αλ Σάραα, αλλά είναι σαφές ότι η Ευρώπη αντέδρασε. Το Κουρδικό πρόβλημα εξακολουθεί να είναι αγκάθι στο πλευρό του, καθώς οι ΗΠΑ δεν δείχνουν να αποσύρουν την στήριξη τους προς τους Κούρδους της Συριακής Δημοκρατικής Δύναμης (SDF). Η Ρωσία έχει ήδη φύγει από την Συρία και κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί πως το μέλλον αυτής της χώρας δεν θα είναι στο πλευρό των τζιχαντιστών.

Ο Ερντογάν μπορεί να εμφανίζεται πανίσχυρος αλλά τα προβλήματα γύρω του συσσωρεύονται. Γεωπολιτικά ο Οθωμανικός επεκτατισμός δεν φαίνεται να αποδίδει. Μάλλον χάνει παρά κερδίζει συμμάχους. Εσωτερικά, η κατάσταση της οικονομίας και η εκτεταμένη διαφθορά έχουν επαυξήσει τις κοινωνικές και οικονομικές  ρωγμές. Μπορεί με τις προδιαγραφές που έκανε να ελέγχει τον στρατό, αλλά εστίες αντίστασης σίγουρα υπάρχουν και σίγουρα σταδιακά αναπτύσσονται.

Το πρόβλημα είναι πως οι στρυμωγμένοι δικτάτορες αναζητούν αποδιοπομπαίους τράγους. Για τον Ερντογάν, η  χώρα μας προσφέρεται ως ένα τέτοιο πιθανό θύμα – μία εξωτερική «απειλή» που θα του επιτρέψει να προτρέψει τον λαό σε συσπείρωση, να σιγήσει την αντιπολίτευση, να δικαιολογήσει ακόμη μεγαλύτερο αυταρχισμό. Οι ενδείξεις με την Κύπρο, το Great Sea Interconnector-2GS, και την έλλειψη κάθε ουσιαστικής προόδου στις σχέσεις των δύο χωρών πέρα από το μορατόριουμ στο Αιγαίο δεν είναι καλοί οιωνοί.

Διαβάστε επίσης

Τέσσερις ιδέες-προτάσεις για τον Κυριάκο Πιερρακάκη