Δεν θα έλεγε κανείς ότι η προοπτική να είναι ο Κέβιν Γουόρς ο επόμενος πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ δεν προκαλεί έκπληξη—ακριβώς επειδή οι απόψεις του δεν συμβαδίζουν με εκείνες του Ντόναλντ Τραμπ, που τον επέλεξε.

Ο Warsh είναι σαφώς «ιέρακας»: επιφυλακτικός στα επιτόκια και ένθερμος υποστηρικτής της συρρίκνωσης του ισολογισμού της Federal Reserve. Ο Τραμπ, αντιθέτως, πιέζει για χαμηλά επιτόκια και άφθονη ρευστότητα. Τι μπορεί να σημαίνει αυτή η επιλογή και ποιες εξελίξεις προοιωνίζεται;

Ο Warsh έχει διατυπώσει με συνέπεια την άποψη ότι η Fed πρέπει να μειώσει το μέγεθος του ισολογισμού της—κάτι που αφαιρεί ρευστότητα από το σύστημα. Θεωρεί την ποσοτική χαλάρωση, που εκτινάχθηκε το 2008/9 και ξανά με την πανδημία, ως έκτακτο μέτρο που κατέληξε να γίνει μόνιμο. Υπό τον Τραμπ, όμως, είναι μάλλον σαφές ότι θα επιδιώξει τη συρρίκνωση με «ήπιο» τρόπο: μη ανανεώνοντας κρατικά ομόλογα (Treasuries) ή τίτλους στεγαστικών δανείων ( Mortgage Backed Securities – MBS) που λήγουν. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει τις προθέσεις του με σαφείς μηνιαίους στόχους—π.χ. μη ανανέωση Treasuries ύψους 50 δισ. δολαρίων κάθε μήνα. Μια πιο επιθετική επιλογή, όπως οι άμεσες πωλήσεις ομολόγων, δύσκολα θα προχωρούσε—αν μη τι άλλο λόγω Τραμπ.

Η διαφορά τους, ωστόσο, είναι βαθύτερη—στον βαθμό που ο Τραμπ θα επέλεγε να την αναδείξει. Οι μεγάλοι ισολογισμοί ευνοούν το κράτος, ανεβάζουν τις τιμές των assets, ενθαρρύνουν δανεισμό και μόχλευση και θολώνουν τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Για τον Τραμπ, όλα αυτά μπορούν να ιδωθούν ως πλεονεκτήματα. Αντίθετα, ο ποσοτικός περιορισμός (quantitative tightening) που προκρίνει ο Warsh πιέζει τις τιμές των αξιών, αυξάνει το κόστος του ομοσπονδιακού δανεισμού και συμπιέζει τα κέρδη των χρηματοπιστωτικών οργανισμών—ιδίως εκείνων εκτός του συστημικού τραπεζικού πυρήνα (shadow banking). Για τον Τραμπ όλα αυτά είναι μειονεκτήματα.

Η συνύπαρξη των δύο προσεγγίσεων μοιάζει προβληματική, ακόμη περισσότερο μετά τις επιθέσεις του Τραμπ κατά του απερχόμενου Jerome Powell επειδή δεν μείωνε τα επιτόκια γρήγορα. Μια λογικοφανής ερμηνεία είναι ότι ο Τραμπ ανησυχεί πολύ για τις εκλογικές επιπτώσεις του πληθωρισμού στις εκλογές του Νοεμβρίου. Στις 13/1 η στήλη είχε εκτιμήσει μικρή μείωση επιτοκίων (0,25 π.μ.), καθώς η αγορά εργασίας έδειχνε σημάδια κόπωσης—μείωση που επιθυμούσε και ο Τραμπ. Το γεγονός ότι η Fed διατήρησε τα επιτόκια αμετάβλητα αντανακλά φανερή ανησυχία για επίμονες πληθωριστικές πιέσεις και για το ευρύτερο ρίσκο. Εδώ και πέντε χρόνια, εξάλλου,  ο στόχος του 2% δεν έχει επιτευχθεί με συνέπεια. Η Fed του Powell δεν είχε πολιτικό φίλτρο – ο Τραμπ μόνο αυτό έχει.

Στο πλαίσιο αυτό, η πιθανότερη εξέλιξη είναι ένας συνδυασμός: μείωση επιτοκίων ταυτόχρονα με συρρίκνωση του ισολογισμού—ώστε, χονδρικά, η μία κίνηση να εξισορροπεί την άλλη. Η μείωση του επιτοκίου (παρέμβαση στις τιμές) χαμηλώνει το κόστος δανεισμού και «δίνει» ρευστότητα. Η συρρίκνωση του ισολογισμού (παρέμβαση στις ποσότητες) αφαιρεί ρευστότητα άμεσα και, ως σήμα πολιτικής, «προσγειώνει» τις πληθωριστικές προσδοκίες. Το πρώτο είναι ορατό και πολιτικά αξιοποιήσιμο. Το δεύτερο γίνεται αθόρυβα και σταδιακά.

Δεν είναι καθόλου βέβαιο, πάντως, ότι αυτή η λεπτή ισορροπία θα διατηρηθεί. Ο Τραμπ επιδιώκει άμεση ώθηση στην ανάπτυξη. Ο Warsh προτάσσει τη σταθερότητα του συστήματος. Βραχυπρόθεσμα ίσως συνυπάρξουν. Μεσοπρόθεσμα, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο.

Για την Ευρώπη, οι επιπτώσεις δεν είναι άμεσα μετρήσιμες, αλλά σε πρώτη ανάγνωση δεν είναι ευνοϊκές. Μια ανατίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου ενισχύει τις αντιπληθωριστικές πιέσεις και μπορεί να αναγκάσει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να κινηθεί ταχύτερα προς μειώσεις επιτοκίων. Επιπλέον, ένα ποσοτικό «σφίξιμο» στις ΗΠΑ θα μπορούσε να επηρεάσει την προσφορά δολαρίων στην Ευρώπη, αυξάνοντας το risk premium και, ενδεχομένως, την εξάρτηση από τις διμερείς συμφωνίες ρευστότητας μεταξύ κεντρικών τραπεζών (swap arrangements).

Διαβάστε επίσης

Από τον Νίξον στον Κάρτερ – και στον Τραμπ: Έρχεται η τρίτη κρίση του δολαρίου