Καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μετρά ήδη δώδεκα ημέρες, προκαλώντας μεγάλο αναβρασμό στις αγορές ενέργειας, οι ανησυχίες για μία επανάληψη του πληθωριστικού σοκ που ακολούθησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία 4 χρόνια πριν, εντείνονται στην Ευρώπη.

Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται σε θέση μάχης προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις πιθανές ανατιμήσεις σε προϊόντα και υπηρεσίες ενεργοποιώντας την «εργαλειοθήκη του 2022», αλλά και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, με πρώτη την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), καλούνται να… πάρουν τα όπλα τους.

1

Το μήνυμα που φαίνεται να θέλει να προωθήσει η Φρανκφούρτη αυτήν την στιγμή είναι «ψυχραιμία», ενώ από τα πλέον επίσημα χείλη, εκπέμπεται το σήμα ότι η Ευρώπη δεν θα βρεθεί αντιμέτωπη με τον επίμονο πληθωρισμό του παρελθόντος, καθώς όχι μόνο οι συνθήκες είναι διαφορετικές αλλά και η ΕΚΤ έχει εμπειρία να διαχειρίζεται αντίστοιχες κρίσης.

Στο επίκεντρο είναι η πολιτική επιτοκίων που θα κληθεί να ακολουθήσει η Κεντρική Τράπεζα με βάσει τα νέα δεδομένα του πολέμου που αναμφίβολα έχουν αντίκτυπο στα οικονομικά της Ευρωζώνης. Μέχρι στιγμής, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν δείξει την προθυμία τους να παραμείνουν ευέλικτοι, αλλά έχουν δηλώσει ότι προς το παρόν δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αλλάξουν τα κόστη δανεισμού. Δεν λείπουν όμως και φωνές όπως αυτή του Πέτερ Καζίμιρ, ο οποίος δήλωσε σήμερα η αντίδραση της ΕΚΤ είναι πιθανότατα πιο κοντά απ’ ό,τι πολλοί πιστεύουν ». «Δεν θέλω να κάνω εικασίες για τον Απρίλιο ή τον Ιούνιο. Αλλά θα είμαστε έτοιμοι να δράσουμε αν χρειαστεί».

Η «καλή θέση» της ΕΚΤ

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα διασφαλίσει ότι ο πόλεμος στο Ιράν δεν θα προκαλέσει τις ίδιες πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, σύμφωνα με την επικεφαλής Κριστίν Λαγκάρντ.

«Βρισκόμαστε σε μια διαφορετική οικονομική κατάσταση, σε καλύτερη θέση και έχουμε μεγαλύτερη ικανότητα να απορροφήσουμε κραδασμούς», είπε στο France 24 την Τρίτη. «Θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο για να διασφαλίσουμε ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υπό έλεγχο και ότι οι Γάλλοι και οι Ευρωπαίοι δεν θα υποστούν τις ίδιες αυξήσεις του πληθωρισμού όπως αυτές που είδαμε το 2022 και το 2023».

«Σήμερα, υπάρχει τόσο μεγάλη αβεβαιότητα που δεν θα μπορούσα να πω ακριβώς τι θα αποφασίσουμε» στη συνάντηση πολιτικής της 18-19 Μαρτίου, δήλωσε η Λαγκάρντ. «Δεν θα βιαστούμε να πάρουμε απόφαση γιατί υπάρχει πάρα πολύ αβεβαιότητα, πάρα πολύ μεταβλητότητα».

Ο πόλεμος στο Ιράν και η επίδρασή του στον πληθωρισμό ενδέχεται να αναγκάσουν την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αυξήσει τα επιτόκια νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν, σύμφωνα με τον μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, Πέτερ Καζίμιρ. Ενώ η ΕΚΤ βρίσκεται ακόμα σε «καλή θέση» και δεν χρειάζεται να ενεργήσει στην επόμενη συνάντηση της, ο Καζίμιρ ανησυχεί ότι οι μνήμες από το πληθωριστικό σοκ του 2022 στην περιοχή έχουν οδηγούν τις επιχειρήσεις να αυξήσουν τις τιμές και για τους καταναλωτές να ζητούν υψηλότερους μισθούς. Οι ανησυχίες για τις αυξητικές πιέσεις στον πληθωρισμό κυριαρχούν στην οικονομική προοπτική, είπε.

«Για την ώρα, πρέπει να παραμείνουμε ήρεμοι», δήλωσε ο Καζίμιρ, προσθέτοντας ότι «η αντίδραση της ΕΚΤ είναι πιθανότατα πιο κοντά απ’ ό,τι πιστεύουν πολλοί άνθρωποι». «Δεν θέλω να κάνω εικασίες για τον Απρίλιο ή τον Ιούνιο. Αλλά θα είμαστε έτοιμοι να δράσουμε αν χρειαστεί».

«Η κατάσταση είναι πολύ ασταθής — δραματική ακόμα — και η πανικόβλητη αντίδραση από τις αγορές και τους πολιτικούς θα μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο», δήλωσε ο Καζίμιρ, ο οποίος είναι επίσης επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Σλοβακίας. Ανέφερε ότι ήταν δυσαρεστημένος με την κατάσταση ακόμη και πριν από τα γεγονότα στο Ιράν, με τις τιμές των υπηρεσιών να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, τις τιμές των αγαθών να μην μειώνονται αρκετά γρήγορα και τα περιθώρια κέρδους να διευρύνονται. Τώρα, ανησυχεί ακόμα περισσότερο.

«Η ισορροπία των κινδύνων όσον αφορά τον πληθωρισμό έχει σαφώς μετατοπιστεί προς τα πάνω», δήλωσε. «Μπορούμε να ξεχάσουμε όλες τις συζητήσεις για αποτυχία του πληθωρισμού».

Οι προσδοκίες, ένας προκαταρκτικός δείκτης για τις μακροχρόνιες συνέπειες των ανατιμήσεων, έχουν αρχίσει να αυξάνονται, σύμφωνα με τον Καζίμιρ.

«Οι επιχειρήσεις θυμούνται ακόμα τα χρόνια του πληθωρισμού και θα περάσουν πιθανώς τις αυξήσεις των τιμών πολύ πιο γρήγορα στους καταναλωτές απ’ ό,τι το 2022», είπε. «Και οι πολίτες θα ζητούν υψηλότερους μισθούς πιο γρήγορα απ’ ό,τι στο παρελθόν». Τα σημάδια τέτοιων δευτερογενών επιπτώσεων μπορεί να απαιτούν αυξήσεις επιτοκίων. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής φαίνεται ότι είναι καλύτερα προετοιμασμένοι απ’ ό,τι το 2022, όταν τα κατάλοιπα της ποσοτικής χαλάρωσης και η δέσμευση για χαλαρή πολιτική έδεναν τα χέρια τους.

«Μπορούμε να ανταποκριθούμε πιο γρήγορα αν χρειαστεί», δήλωσε ο Καζίμιρ. «Πρέπει να είμαστε ευέλικτοι. Έχουμε επίσης μάθει τα μαθήματά μας».

Οι τριμηνιαίες προβλέψεις της ΕΚΤ — που αναμένονται αυτόν τον μήνα και ξανά τον Ιούνιο — δεν είναι προϋπόθεση, υποστήριξε. «Δεν έχω καμία αντίρρηση να αυξήσουμε τα επιτόκια χωρίς νέες προβλέψεις. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι οι συζητήσεις για περαιτέρω μείωση των επιτοκίων έχουν σίγουρα φύγει από το τραπέζι τώρα».

Η υπόσχεση του Καζίμιρ να είναι ευέλικτος αντανακλά τη στάση των συναδέλφων του. Ο Μάρτιν Κόχερ από την Αυστρία τόνισε την Τρίτη ότι η ΕΚΤ διατηρεί «πλήρη ευχέρεια» και ο επικεφαλής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας έχει υποστηρίξει την ανάγκη για ευελιξία». Εν τω μεταξύ, η Πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ, ο Φρανσουά Βιλερόι ντε Γκαλό από τη Γαλλία και ο Μαρτίνς Καζάκς από τη Λετονία έχουν δηλώσει ότι η ΕΚΤ δεν θα επιτρέψει στον πληθωρισμό να πάρει τον έλεγχο.

Την ίδια στιγμή, ο Σλοβάκος δεν είναι ο μόνος που προοιωνίζεται μια πιθανή αύξηση. Ο Εσθονός Μάντις Μούλερ από την Εσθονία είπε ότι οι πιθανότητες αύξησης είναι μεγαλύτερες, ενώ ο Πρόεδρος της Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ, δήλωσε ότι οι αξιωματούχοι θα αποφασίσουν αυτόν τον μήνα «αν η τρέχουσα νομισματική πολιτική παραμένει κατάλληλη».

Παρά την αβεβαιότητα, ο Καζίμιρ εξακολουθεί να είναι «αρκετά αισιόδοξος για την ανάπτυξη» και δεν είναι «πολύ ανήσυχος» για τη στασιμοπληθωριστική κρίση. Η Λαγκάρντ διασκέδασε επίσης τις ανησυχίες ότι η Ευρώπη βαδίζει προς στασιμοπληθωριστική κρίση.

Προειδοποίησε τις κυβερνήσεις να μην προστατεύσουν τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις από τις υψηλές τιμές ενέργειας με δαπανηρά μέτρα στήριξης, δεδομένων των εύθραυστων δημοσιονομικών καταστάσεων σε ορισμένα κράτη μέλη. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι κυβερνήσεις θα βρουν τρόπους να προσφέρουν τουλάχιστον κάποια ανακούφιση», είπε.

Ο Καζίμιρ δήλωσε ότι είναι πεπεισμένος ότι η Λαγκάρντ θα ολοκληρώσει τη θητεία της, καθώς απέτυχε να καταπνίξει τις φήμες ότι θα φύγει νωρίτερα.

«Η ίδια έχει δηλώσει καθαρά ότι είναι δεσμευμένη να ολοκληρώσει τη θητεία της — ήταν ένα αρκετά σαφές μήνυμα προς εμάς», είπε. «Αν συμβεί κάτι στο μέλλον, εντάξει, θα το αντιμετωπίσουμε. Αλλά αυτή τη στιγμή δεν είναι η ώρα για εικασίες».

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί χρειάζονται ηγεσία σε αυτή τη φάση, πρόσθεσε. «Αμφιβολίες για το αν κάποιος θα είναι εκεί ή όχι δεν είναι καλές».

Πόσο πιθανή είναι μία παρέμβαση στα επιτόκια

Οι traders τείνουν να στοιχηματίζουν σε αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο ή αργότερα, πιστεύοντας ότι οι αυξανόμενες τιμές ενέργειας λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή θα αναγκάσουν την ΕΚΤ να δράσει. Ωστόσο, έχουν μειώσει τα στοιχήματά τους από τη Δευτέρα για δύο αυξήσεις κατά 0,25% φέτος, μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει «πολύ σύντομα».

Το ευρώ διατήρησε τα κέρδη του μετά τα σχόλια του Καζίμιρ. Οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ προτρέπουν υπομονή, αλλά αναγνωρίζουν ότι η πρόοδος που έχουν κάνει για την αποκατάσταση της σταθερότητας των τιμών, μετά την εκτίναξη του πληθωρισμού πάνω από το 10% στην Ευρωζώνη πριν από τέσσερα χρόνια, κινδυνεύει. Ανησυχία υπάρχει επίσης και για την οικονομική ανάπτυξη, με τις προοπτικές να έχουν επιδεινωθεί.

Αυτές οι διακυμάνσεις της αγοράς παρουσιάστηκαν αυτή την εβδομάδα: Τα συμβόλαια πετρελαίου εκτοξεύτηκαν σε μεγάλους όγκους, φτάνοντας στα 120 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα, τα υψηλότερα επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί από τα μέσα του 2022. Στη συνέχεια, η διάθεση άλλαξε απότομα — αναγκάζοντας τους εμπόρους να κάνουν δραματική στροφή. «Έχουμε ένα βαθμό αβεβαιότητας και μεταβλητότητας που είναι απολύτως εκπληκτικός και δεν είναι αντίστοιχος με το 2022», είπε η Λαγκάρντ, προσθέτοντας ότι «αυτό καθιστά δύσκολη τη διαχείριση της κατάστασης».

Η συνεδρίαση της ΕΚΤ την επόμενη εβδομάδα θα περιλαμβάνει νέες τριμηνιαίες προβλέψεις, των οποίων οι βασικές υποθέσεις ενδέχεται να έχουν καταστεί ξεπερασμένες λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Σε παρόμοιες περιπτώσεις στο παρελθόν, η ΕΚΤ συνόδευσε τις εκτιμήσεις της με επιπλέον σενάρια — και η Λαγκάρντ υπονόησε ότι θα αξιοποιήσουν αυτήν την επιλογή και αυτή τη φορά.

Διαβάστε επίσης:

Fed: Ετοιμάζει αλλαγές στις κεφαλαιακές απαιτήσεις των τραπεζών

HELLENiQ ENERGY: Δωρεά για την αναβάθμιση της ψηφιακής υποδομής του Υπουργείου Ναυτιλίας

Στουρνάρας: Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή αυξάνει τους κινδύνους για ανάπτυξη και πληθωρισμό