Επειδή η λέξη «νεοφιλελευθερισμός» και όλα τα παράγωγά της έχουν πλέον, ορθά, αποκτήσει αρνητική συνυποδήλωση, στη θέση τους χρησιμοποιείται ο όρος «στοχευμένος» και τα δικά του παράγωγα, κυρίως ως επίθετο — π.χ. «στοχευμένα μέτρα» — παραπέμποντας έτσι σε έναν άλλο συνειρμό: εκείνον του ορθολογικού και προγραμματισμένου υπολογισμού. Σ’ αυτή την κυβέρνηση η συγκεκριμένη λέξη έχει αναδειχθεί σχεδόν σε μορφή «Κύριε ελέησον».

Διαβάζω ότι δέσμη μέτρων για την ενεργειακή κρίση θα ανακοινώσει σύντομα, ίσως και την επόμενη εβδομάδα, η Ε.Ε. «Toolkit» τα ανεβάζει η Commission, «εργαλειοθήκη» τα κατεβάζουν τα μίντια. Λέξεις-κλειδιά, όπως αναφέρουν τα σχετικά άρθρα, είναι ο «συντονισμός», τα «στοχευμένα και προσωρινά μέτρα», η «μείωση της ζήτησης», ώστε να προστατευτούν τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, κατά δήλωση της Ursula von der Leyen. Αν η δήλωση είχε σταματήσει εκεί, ίσως να μην αποκαλυπτόταν τόσο καθαρά η υποκρισία. Έπρεπε, όμως, δίπλα στα νοικοκυριά να προστεθούν και οι επιχειρήσεις. Εκεί κατέρρευσαν τα προσχήματα.

Ο νεοφιλελευθερισμός ζει και βασιλεύει στις Βρυξέλλες — η αλλαγή της φρασεολογίας δεν συνεπάγεται και αλλαγή της ουσίας. Πρωταρχικός στόχος της ιδεολογικά, από πλευράς οικονομικής πολιτικής, γερμανοκρατούμενης Ευρώπης είναι να μη διαταραχθεί η δημοσιονομική ισορροπία. Μέχρι τώρα, στον απόηχο της χρεοκοπίας, η χώρα μας υπήρξε υπάκουος και άριστος μαθητής. Το ερώτημα τώρα είναι αν θα επιμείνει στη γραμμή της πειθαρχίας, διαπράττοντας έτσι ένα μεγάλο πολιτικό λάθος, ή αν θα παρεκκλίνει — έστω στον βαθμό που της επιτρέπεται από τους ευρωπαϊκούς κανόνες — φροντίζοντας με απτό και ουσιαστικό τρόπο τα ευάλωτα νοικοκυριά, με μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα και του ΦΠΑ σε ορισμένα τρόφιμα.

Αντί για κουπόνια, επιδόματα και fuel pass, εκεί πρέπει να δαπανήσει τα χρήματα και όχι να καταφεύγει στο πρόσχημα ότι διαφορετικά θα ωφεληθούν και οι «έχοντες και κατέχοντες». Αυτοί αποτελούν τόσο μικρό ποσοστό του πληθυσμού, ώστε δεν έχει ιδιαίτερη σημασία αν ωφεληθούν ή όχι. Σημασία έχει τι γίνεται με το 90% που υποφέρει.

Με τη σφραγίδα της Τράπεζας της Ελλάδος επιβεβαιώνεται πως το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους δεν βοηθά τα νοικοκυριά. (mononews, 10/5/2026 “Η οικονομία διαψεύδει την κυβέρνηση — και η ΤτΕ το λέει καθαρά”). Η ανοδική πορεία του πληθωρισμού έχει ήδη ξεκινήσει: ο δείκτης (ΕνΔΤΚ) αυξήθηκε κατά 0,3% τον Φεβρουάριο και κατά 2,1% τον Μάρτιο. Είναι σαφές ότι θα εκτιναχθεί τον Απρίλιο.

Αυτά είναι, λίγο-πολύ, γνωστά. Το κρίσιμο θέμα αφορά τη διάρκεια των πληθωριστικών πιέσεων. Ορισμένοι κύκλοι δηλώνουν ότι η αποκατάσταση είναι θέμα… διμήνου. Αφήνω κατά μέρος το γεγονός ότι ο πληθωρισμός βρισκόταν ήδη σε ανοδική πορεία πριν από την κρίση. Παίρνω ως βάση την παγκόσμια παραδοχή, σε ακαδημαϊκούς και πολιτικούς κύκλους, ότι μετά την πανδημία οι εφοδιαστικές αλυσίδες χρειάστηκαν περίπου δύο χρόνια για να επιστρέψουν στην κανονικότητα. Τώρα, όμως, αντιμετωπίζουμε μια ενεργειακή κρίση που ξεπερνά εκείνες του 1973/74 και του 1979/80 μαζί. Τώρα έχουμε καταστροφές σε υποδομές που θα χρειαστούν πέντε χρόνια για να αποκατασταθούν. Για ποια γρήγορη επιστροφή στην κανονικότητα μιλάμε ακριβώς;

Η Ελλάδα, μαζί με την παγκόσμια οικονομία, περνά τώρα σε φάση στασιμοπληθωρισμού. Δεν υποστηρίζω ότι αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί με μέτρα όπως η αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή, η περίφημη ΑΤΑ –που μεταξύ άλλων έφερε τα ομόλογα της ΕΤΒΑ αξίας 1 εκατ. δραχμές να διατίθενται στις 760.000 δρχ. (δηλαδή η απόδοση ήταν προπληρωμένη). Αλλά ο στασιμοπληθωρισμός δεν αντιμετωπίζεται ούτε με ΦΠΑ στα τρόφιμα της τάξης του 24%, ούτε με ΕΦΚ 0,70 ευρώ το λίτρο στην αμόλυβδη, με το κράτος να καρπώνεται περίπου το 55% της λιανικής τιμής σε φόρους και τέλη και, ταυτόχρονα, να ισχυρίζεται πως ασκεί κοινωνική πολιτική. Το σφάλμα αυτό θα είναι πολιτικά κοστοβόρο και κοινωνικά εξουθενωτικό.

Φοβάμαι πως, στο νέο περιβάλλον, πολλά φαραωνικά έργα, που αποτελούν μεγάλο μέρος του ελληνικού μοντέλου ανάπτυξης, θα μείνουν… ξέμπαρκα. Η νέα κρίση, όμως, είναι ταυτόχρονα και ευκαιρία για να ξεκινήσει η αλλαγή αυτού του μοντέλου, με σταδιακή αποδυνάμωση των επενδύσεων σε real estate, εξαγορές και συγχωνεύσεις, και υπηρεσίες, και -αντίθετα– την υιοθέτηση εντυπωσιακών κινήτρων, με ταυτόχρονα εντυπωσιακούς ελέγχους ως προς την υλοποίησή τους, στην ελαφρά βιομηχανία και στη γεωργία, στην υγεία και στην παιδεία.

Σύμφωνα με μελέτες του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε., το κόστος της γραφειοκρατίας στην Ελλάδα είναι τουλάχιστον της τάξης του 7% του ΑΕΠ — με αναφορά σε μεγέθη του 2014. Έκτοτε πολλά έχουν επιτευχθεί με το ψηφιακό κράτος. Ο πολίτης έχει ωφεληθεί, όμως η δομή και το δημόσιο κόστος της γραφειοκρατίας δεν έχουν ούτε καν αγγιχθεί. Ας ξεκινήσει από εκεί η κυβέρνηση για να βρει… στοχευμένα χρήματα. Η αλλαγή πορείας θα είναι δύσκολη. Άλλη ευκαιρία, όμως, πολύ δύσκολα θα υπάρξει. Και η κρίση είναι η ευκαιρία.

Διαβάστε επίσης 

Ο Τσίπρας στήνει τριπολικό παιχνίδι εξουσίας

Η οικονομία διαψεύδει την κυβέρνηση — και η ΤτΕ το λέει καθαρά

Εκεχειρία-βιτρίνα, πόλεμος σε αναμονή