Ζούμε σε μια χώρα που έχει ψηφιοποιήσει σχεδόν τα πάντα.

Οι τράπεζες (αν θέλουν) συνδέονται με το μητρώο επικοινωνίας πολιτών, ο φορέας ασφάλισης παρακολουθεί το εμπορικό μητρώο, κι εσύ από το κινητό σου στέλνεις τιμολόγιο, πληρώνεις ρεύμα, κλείνεις ραντεβού με γιατρό. Αν κάτι λειτουργεί, λες, είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Τι πιο φυσικό, λοιπόν, από το να ανοίξεις έναν εκδοτικό οίκο ψηφιακών βιβλίων;

Κι έτσι μπαίνεις στην εφορία, ως ατομικήεπιχείρηση, δηλώνεις «παραγωγή ψηφιακών βιβλίων», κάνεις έναρξη ηλεκτρονικά, βρίσκεις τις πλατφόρμες σελιδοποίησης, τα ψηφιακά βιβλιοπωλεία, τους χονδρεμπόρους, τις υπηρεσίες ψηφιακών πληρωμών. Όλα κομπλέ, όλα στο δίκτυο, όλα του εικοστού πρώτου αιώνα. Τότε έρχεται η στιγμή να ζητήσεις ISBN, τον μοναδικό παγκόσμιο αριθμό ταυτότητας που μετατρέπει ένα κείμενο σε επίσημο, αναγνωρίσιμο βιβλίο. Στην Ελλάδα τον χορηγεί δωρεάν η Εθνική Βιβλιοθήκη. Και εκεί, ανάμεσα στις ψηφιακές φόρμες και τις ηλεκτρονικές αιτήσεις, ζητούν να προσκομίσεις μια λαστιχένια σφραγίδα.

Ζητούν να πας να κατασκευάσεις μια σφραγίδα, να σφραγίσεις ένα κομμάτι χαρτί, να το σκανάρεις, να το ανεβάσεις στην πλατφόρμα, κι έπειτα να αναμένεις ηλεκτρονικό μήνυμα έγκρισης. Αυτή είναι η διαδικασία που εφαρμόζουν οι υφιστάμενοι της Χρύσας Νικολάου, Γενικής Διευθύντριας της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, η οποία, για το ιστορικό, είναι Αρχειονόμος, Βιβλιοθηκονόμος, Μουσειολόγος, κάτοχος μεταπτυχιακών στη Διοίκηση Πολιτισμικών Μονάδων και Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας του Παντείου. Άνθρωπος που ο Κυριάκος Πιερρακάκης επέλεξε προ διετίας για να εκσυγχρονίσει τον φορέα.

Η δικαιολογία, αν αναζητήσεις τη λογική πίσω από αυτήν την απαίτηση, είναι ότι η σφραγίδα λειτουργεί ως απόδειξη νομικής υπόστασης της επιχείρησης. Παραβλέποντας το γεγονός ότι οποιοσδήποτε μπορεί να παραγγείλει μια λαστιχένια σφραγίδα σε λίγα λεπτά, ο πραγματικός έλεγχος νομιμότητας μιας επιχείρησης γίνεται μέσω του Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας, ακριβώς αυτό που έχει ήδη δηλωθεί στην εφορία. Αλλά η Εθνική Βιβλιοθήκη προτιμά το καουτσούκ και το μελάνι. Να το σκανάρεις και να το ανεβάσεις ψηφιακά.

Το πιο ενδιαφέρον, όμως, δεν είναι η γελοιότητα της διαδικασίας. Είναι ότι η απαίτηση αυτή είναι πιθανότατα παράνομη. Από το 2013, με τον Ν. 4156, η εταιρική σφραγίδα καταργήθηκε ως υποχρεωτικό στοιχείο στις συναλλαγές με δημόσιες υπηρεσίες, τράπεζες, ΟΤΑ και κάθε είδους νομικά πρόσωπα. Ο νόμος ορίζει ρητά ότι για κάθε πράξη εκπροσώπησης αρκεί η υπογραφή του νόμιμου εκπροσώπου, το όνομά του και η ιδιότητά του. Μάλιστα, προβλέπει πρόστιμα από χίλια έως δέκα χιλιάδες ευρώ για φορείς που αρνούνται να εξυπηρετήσουν επιχείρηση επειδή δεν διαθέτει σφραγίδα. Δώδεκα χρόνια μετά, η Εθνική Βιβλιοθήκη δεν έχει προσαρμοστεί. .

Η Εθνική Βιβλιοθήκη ζητεί σφραγίδα και από ατομική επιχείρηση, που δεν είναι νομικό πρόσωπο και δεν υποχρεούταν ποτέ να έχει σφραγίδα, ούτε πριν τον νόμο του 2013. Η σφραγίδα ήταν συνήθεια για διευκόλυνση, καθιερωμένη πρακτική, όχι γενική νομοθετική υποχρέωση. Η Εθνική Βιβλιοθήκη, λοιπόν, δεν απαιτεί απλώς κάτι παρωχημένο. Απαιτεί κάτι που για μια ολόκληρη κατηγορία επιχειρήσεων (τις ατομικές) δεν υπήρξε ποτέ απαραίτητη.

Κι εδώ είναι το ουσιαστικό ζήτημα, πέρα από τη γραφειοκρατική παραδοξότητα. Δεν μιλάμε για κάποια υπηρεσία που ποτέ δεν αξίωσε να εκσυγχρονιστεί. Μιλάμε για φορέα που βρίσκεται επίσημα σε πορεία μεταρρύθμισης, με διευθύντρια που επιλέχθηκε για αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Κι όμως, κάπου στο εσωτερικό του, η αίτηση εκπροσώπησης παραμένει αναλλοίωτη από μια εποχή που το διαδίκτυο ήταν πολυτέλεια. Αυτό δεν είναι απλώς αδράνεια. Είναι ένδειξη ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός στην Ελλάδα έχει ακόμα μια θανατηφόρα αδυναμία: αλλάζει τα εργαλεία, αλλά όχι πάντα τις νοοτροπίες που κρύβονται πίσω από αυτά.

Διαβάστε επίσης

Το δηλητήριο για τον κάθε Μυλωνάκη