Η συζήτηση για ενδεχόμενη πρόωρη αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν αφορά, βέβαια την ικανότητα της. Αφορά, κυρίως, τον έλεγχο της νομισματικής εξουσίας στην Ευρώπη πριν τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027, μία από τις πιο αβέβαιες πολιτικές αναμετρήσεις της δεκαετίας με τον Τραμπ να σκιάζει το τοπίο.
Προς το παρόν, το παιγνίδι παίζεται σύμφωνα με τους κανόνες. Η μεν Λαγκάρντ δηλώνει προσηλωμένη στη θητεία της έως το τέλος οι δε κατευθυνόμενες διαρροές και «υποδείξεις» δεν λένε να σταματήσουν. Στην ουσία, όμως, η συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει. Και δεν είναι τεχνοκρατική– είναι βαθιά πολιτική και σε σημαντικό βαθμό θα παιχτεί φέτος το καλοκαίρι. Διότι, τότε θα κριθεί η τύχη της έφεσης που ασκήσει η Μαρίν Λε Πεν κατά της πρωτόδικης απόφασης που, τούτη την στιγμή, την έχει βγάλει εκτός της πολιτικής αρένας.
Το πρόβλημα για το Παρίσι δεν αλλάζει, όμως, παρά ίσως οριακά μόνο Διότι ο Ζορντάν Μπαρντελά θεωρείται ισχυρότατος υποψήφιος. Αν, λοιπόν, είτε η Μαρίν Λε Πεν είτε ο Μπαρντελά κερδίσουν την προεδρία το 2027, o λόγος της Γαλλίας στην επιλογή του επόμενου προέδρου της ΕΚΤ θα είναι προς άλλη κατεύθυνση από την σημερινή. Και, για το σημερινό ευρωπαϊκό κατεστημένο, αυτό είναι ένα ρίσκο που δεν θέλει να πάρει.
Σ’ αυτήν τη βάση, το σενάριο που διακινείται είναι σαφές. Πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ το 2026, ώστε ο Εμανουέλ Μακρόν, σε συνεννόηση με το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες, να “κλειδώσει” τον διάδοχο πριν αλλάξει το πολιτικό τοπίο. Ονόματα ήδη κυκλοφορούν. Η Ιζαμπέλ Σνάμπελ από τη Γερμανία, ο Ιωακίμ Νάγκελ, ο Klaas Knot από την Ολλανδία, ο Πάμπλο Ερνάντες ντι Κώος από την Ισπανία.
Αυτή η συζήτηση αναδεικνύει και κάτι το βαθύτερο. Η Ευρώπη δεν λειτουργεί πλέον ως καθαρά τεχνοκρατική ένωση. Λειτουργεί—ή επιδιώκει να λειτουργήσει– και ως σύστημα διαχείρισης κινδύνου, οπότε τότε ενισχύεται ο αμιγής και αυτοτελής πολιτικός της ρόλος. Όταν ένα σύστημα εξελίσσεται σε βαθμό όπου επιχειρεί να προλάβει πολιτικές εξελίξεις πριν αυτές εκδηλωθούν, τότε ενδυναμώνεται η μη αυστηρά εθνική πολιτική του διάσταση. Από την μία πλευρά αυτό μπορεί να ερμηνευτεί ως προληπτική θεσμική θωράκιση. Από άλλη, ως ωμή realpolitik. Όπως και για την Fed, τα όρια ανεξαρτησίας της ΕΚΤ έχουν κι αυτά τα… όρια τους.
Εδώ, βέβαια, προκύπτει και μία αντίφαση. Θεωρητικά, η Ε.Ε. στηρίζεται σε ανεξάρτητες αρχές για να απομονώσει κρίσιμες αποφάσεις από τον εκλογικό κύκλο. Στην πράξη, όμως, τώρα που εκτιμάται πως ο πολιτικός κίνδυνος έχει αυξηθεί, το παιγνίδι της εξουσίας αποκτά πιο παραδοσιακές διαστάσεις. Εξέλιξη σύμφωνα με τον πραγματισμό ή η αρχή μίας θεσμικής ανωμαλίας; Θα φανεί.
Το οικονομικό υπόβαθρο, πάντως, κάνει την επιλογή για την ηγεσία της ΕΚΤ κρίσιμη. Η επόμενη ηγεσία της δεν θα λειτουργήσει σε συνθήκες σταθερότητας. Θα κληθεί να διαχειριστεί υψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, χαμηλή ανάπτυξη, τεχνολογική υστέρηση, γεωπολιτικές αναταράξεις, πολιτισμικές συγκρούσεις. Η παρούσα ήρεμη συγκυρία είναι φαινομενική. Είναι η ησυχία πριν την κρίση. Στο πλαίσιο αυτό η συζήτηση, π.χ., για τα επιτόκια δεν αφορά θα μόνο τον πληθωρισμό — θα άπτεται και της συνοχής της ευρωζώνης.
Μία αντίθετη πορεία Fed και ΕΚΤ, μία πιθανή επιστροφή των δημοσιονομικών εντάσεων, η αβεβαιότητα γύρω από τις ΗΠΑ, η αναδυόμενη κυριαρχία της Κίνας στην ενέργεια, η εμμονή της Ρωσίας στα πρότυπα του 19ου αιώνα, δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η νομισματική πολιτική υποχρεωτικά θα επανέλθει στο κέντρο των οικονομικών αποφάσεων και μάλιστα σε εποχή όπου η μεγάλη έκταση που έχει δοθεί στην αποτελεσματικότητά της έχει ορθά αρχίσει να αμφισβητείται.
Για την Ελλάδα, αυτό δεν είναι θεωρητική συζήτηση. Είναι άμεσος κίνδυνος ή ευκαιρία, καθώς η χώρα παραμένει εκτεθειμένη και στις δύο σημαντικές μεταβλητές: το κόστος δανεισμού και τη στάση της ΕΚΤ απέναντι στα ομόλογα του Νότου. Μια πιο “γερακίσια” ηγεσία θα πιέσει τα spreads. Μια πιο ευέλικτη προσέγγιση θα δώσει περισσότερο χώρο στη δημοσιονομική πολιτική.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και το οικονομικό επιτελείο, με τον Κωστή Χατζηδάκη, Κυριάκο Πιερρακάκη, Γιάννη Στουρνάρα, γνωρίζουν ότι η σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις της Φρανκφούρτης. Η περίοδος των μηδενικών επιτοκίων έχει τελειώσει. Το ερώτημα είναι πόσο “σφιχτή” θα παραμείνει η πολιτική.
Αν η Ευρώπη κινηθεί προς μια πιο αυστηρή γραμμή, η Ελλάδα θα βρεθεί ξανά μπροστά στο γνωστό δίλημμα. Ανάπτυξη ή δημοσιονομική πειθαρχία. Αν, αντίθετα, επικρατήσει μια πιο πολιτική προσέγγιση της νομισματικής πολιτικής, το περιθώριο ελιγμών θα διευρυνθεί.
Στην πραγματικότητα, αυτό που διακυβεύεται δεν αφορά την καριέρα της Lagarde – το πρόσωπο είναι απλώς μία εύκολα επιλογή αφορμής– αλλά τον έλεγχο ενός από τους πιο κρίσιμους θεσμούς της Ευρώπης σε μια περίοδο όπου η πολιτική αβεβαιότητα έχει επιστρέψει και κυριαρχεί. Τελικά, όμως, αυτή η μάχη δεν θα κριθεί παρά μόνο στο Παρίσι.
Διαβάστε επίσης
Κυβέρνηση και clawback: Pύθμιση ή αποφυγή σύγκρουσης;
Σαμαράς κατά Μητσοτάκη: Αντιπολίτευση χωρίς σχέδιο σε μια Ευρώπη που αλλάζει βίαια
Η αλήθεια για τον πληθωρισμό: Oι πολίτες πληρώνουν, οι κυβερνήσεις κωφεύουν
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
