Από πλευράς αντιπολιτευτικής τακτικής, η θέση του Αντώνη Σαμαρά απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν διαφέρει ουσιαστικά από την ακρότητα λόγου και ουσίας που χαρακτηρίζει το σύνολο της αντιπολίτευσης ήδη από το 2011: «όχι σε όλα».

Είναι, πάντως, αξιοσημείωτο ότι ένας πρώην πρωθυπουργός στρέφεται με τέτοια ένταση κατά ενός εν ενεργεία πρωθυπουργού που, σε μεγάλο βαθμό, κινήθηκε στα ίδια πολιτικά ίχνη — άρα, εμμέσως, και κατά της ίδιας της παράταξης που τον ανέδειξε.

Η… βαλίτσα, βέβαια, πάει μακριά. Το ταξίδι της ξεκινά τουλάχιστον από το 1993. Έχει περάσει από διαφορετικές φάσεις, αλλά η σημερινή ολομέτωπη επίθεση —από την εξωτερική πολιτική και την οικονομία έως το κράτος πρόνοιας και τη δικαιοσύνη— δεν έχει σαφές προηγούμενο. Αναπόφευκτα, ο Σαμαράς κατηγορείται για προσωπική εμπάθεια, αν και όσοι τον γνωρίζουν καλά επιμένουν ότι πρόκειται περισσότερο για μια μορφή αυτό-υποβολής.

Το εντυπωσιακό, όμως, δεν είναι μόνο η σύγκρουση με τα ιστορικά και, εν μέρει, οικογενειακά χαρακτηριστικά της. Είναι και η αδυναμία του πρώην πρωθυπουργού να ασκεί την πρωτόγνωρη κριτική  μη αναγνωρίζοντας τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, η οποία διαμορφώνεται ραγδαία και τείνει να αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά. Η σχέση της Ευρώπης με τη Ρωσία έχει μεταβληθεί ριζικά και το μέλλον ενέχει βάσιμες ανησυχίες.

Πολλοί θεωρούν ότι μια ενδεχόμενη ειρήνευση στην Ουκρανία θα σημάνει επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς. Τίποτα δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από τη νέα πραγματικότητα. Και αν υπάρχει αμφιβολία, αρκεί να στραφεί κανείς προς την Τουρκία: ακόμη κι αν αποχωρήσει ο Ερντογάν, θα εγκαταλείψει η χώρα την αναθεωρητική της πολιτική; Αν κάποιος το πιστεύει, μπορεί να πιστέψει και το πλέον απίθανο.

Έχουν περάσει τέσσερα χρόνια από την ημέρα που τα ρωσικά τανκ κατευθύνθηκαν προς το Κίεβο. Ο Πούτιν δεν έχει θυσιάσει την οικονομία του, εκατοντάδες χιλιάδες ζωές και κρίσιμες υποδομές για να αρκεστεί τελικά σε περιορισμένα εδαφικά οφέλη. Μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι ρεαλιστική — ούτε για την ηγεσία, ούτε για μια κοινωνία που έχει εντάξει τον πόλεμο στην καθημερινότητά της.

Την ίδια στιγμή, έχει αλλάξει και η Ευρώπη. Δεν πρόκειται μόνο για τη μερική απόσυρση των ΗΠΑ, αλλά για τη συνειδητοποίηση ότι ο συνδυασμός Τραμπ–Πούτιν φέρνει την ήπειρο αντιμέτωπη με ευθύνες που επί χρόνια απέφευγε: την τεχνολογική και αμυντική εξάρτηση από τις ΗΠΑ, την απροθυμία επένδυσης στο κράτος πρόνοιας, την εμμονή σε πλήρη εθνική αυτονομία —όχι αδικαιολόγητη, αν λάβει κανείς υπόψη τις αδυναμίες της ευρωπαϊκής διοίκησης— και, κυρίως, την έλλειψη ποιοτικής ηγεσίας.

Η αλλαγή, όμως, έχει συντελεστεί και στις δύο πλευρές. Ανεπιστρεπτί. Η Ευρώπη και η Ρωσία αντιμετωπίζουν πλέον η μία την άλλη ως δυνητικούς αντιπάλους. Όταν ακόμη και οι στοιχειώδεις δίαυλοι επικοινωνίας, που λειτουργούσαν ακόμη και στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, έχουν διαρραγεί, το μέλλον για την ευρωπαϊκή ήπειρο μόνο αβέβαιο μπορεί να προδιαγράφεται.

Στο πλαίσιο αυτό, η συνύπαρξη με την Τουρκία σε καθεστώς λυκοφιλίας μοιάζει περισσότερο με αναγκαιότητα παρά με επιλογή. Είναι εύκολο για τον Αντώνη Σαμαρά να ασκεί σκληρή κριτική, συχνά έξω από τους όρους του θεσμικού παιγνιδιού που συνεπάγεται η συμπόρευση στην ίδια παράταξη. Πολύ πιο δύσκολο, όμως, είναι να προσφέρει ένα θετικό αφήγημα που να συμπληρώνει —και να υπερβαίνει— την κριτική.

Διότι το «όχι σε όλα» παραμένει η πιο εύκολη λύση. Αν υπάρχει μια εναλλακτική στρατηγική που υπηρετεί αποτελεσματικότερα τα εθνικά συμφέροντα από εκείνη που εφαρμόζει ο Μητσοτάκης, τότε γιατί δεν διατυπώνεται με σαφήνεια; Στο τέλος της ημέρας, αυτό δεν αποτελεί απλώς πολιτική επιλογή, αλλά εθνική υποχρέωση.

Διαβάστε επίσης

Η αλήθεια για τον πληθωρισμό: Oι πολίτες πληρώνουν, οι κυβερνήσεις κωφεύουν

Μητσοτάκης τριγωνοποιεί, Βενιζέλος εκτροχιάζει, Ανδρουλάκης χάνει — το παιχνίδι στον Τσίπρα

Μητσοτάκης – Τσίπρας: Μέσω Στουρνάρα η μάχη μεταφέρεται στην ηθική