Όταν βγαίνει στη φόρα κάποια αποκάλυψη για πολιτικό πρόσωπο (ένα ακίνητο, μια σύμβαση, μια σύγκρουση συμφερόντων) η πρώτη αντίδραση σπάνια εστιάζει στα γεγονότα και τα στοιχεία. Πρώτα τίθενται υπό αμφισβήτηση η πηγή και το κίνητρο, ενώ μπαίνει ερωτηματικό για τη χρονική στιγμή. Ποιος το έβγαλε, ποιον εξυπηρετεί, γιατί τώρα. Και μέχρι να κοπάσει αυτή η συζήτηση, η είδηση έχει θαφτεί κάτω από τις αντεγκλήσεις.

Το πρόσφατο δημοσίευμα του mononews.gr για ενοίκια από οικογενειακό ακίνητο του Νίκου Ανδρουλάκη στην Κρήτη είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα: η συζήτηση μετατοπίστηκε από την ουσία των στοιχείων στη συζήτηση περί «δολοφονίας χαρακτήρα» και πολιτικής στοχοποίησης. Αν τα στοιχεία ήταν αληθή ή ψευδή, αν τα ερωτήματα ήταν βάσιμα ή όχι, αυτό αποτέλεσε δευτερεύον στοιχείο μπροστά στην αφήγηση του διωγμού.

Ο Ανδρουλάκης έκανε αυτό που κάνουν σχεδόν όλοι οι πολιτικοί σε παρόμοια θέση. Αυτή η τακτική δουλεύει και αποδίδει. Δουλεύει επειδή βρίσκει πρόθυμους συνεργούς. Οι υποστηρικτές του εκτιθέμενου ακολουθούν. Δεν θέλουν να παραδεχτούν ότι κάποιος στον οποίο πίστεψαν καλείται να απαντήσει σε δυσάρεστες ερωτήσεις.

Οι πολιτικοί αντίπαλοι κάνουν και εκείνοι συζήτηση πέριξ του θέματος. Τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης μένουν στην επιφάνεια, που είναι και η πιο εύκολη επιλογή. Πού να τρέχουν να ψάχνουν στοιχεία ώστε να απαντήσουν με νούμερα και έγγραφα; Το πολύ-πολύ να κάνουν έναν συμψηφισμό, να βρουν κάποια άλλη υπόθεση, σαν να μπορούν έτσι να ρεφάρουν.

Έτσι γίνεται συζήτηση για τη συζήτηση. Αναλύουμε πώς χειρίστηκε ο Τάδε την κρίση επικοινωνίας, αξιολογούμε αν η αντεπίθεση του Δείνα ήταν επιτυχής. Όλα αυτά είναι ενδιαφέροντα ως πολιτική θεατρολογία, αλλά αφήνουν αναπάντητο το ερώτημα που πραγματικά αφορά τους πολίτες: τι συνέβη στην πραγματικότητα και τι σημαίνει η αρχική είδηση.

Η λογική της «δολοφονίας χαρακτήρα» έχει μια συγκεκριμένη λειτουργία, που αξίζει να την κατανοήσουμε. Επιτρέπει στον κατηγορούμενο να αποφύγει την ουσία χωρίς να φανεί ότι την αποφεύγει. Το κοινό, κουρασμένο και επιφυλακτικό απέναντι σε όλους, δέχεται αυτή τη μετάθεση επειδή είναι πειστική, ειδικά όταν μια αποκάλυψη θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο στις ψήφους.

Κι όμως, το κίνητρο εκείνου που αποκαλύπτει δεν αλλάζει την αξία αυτού που αποκαλύπτεται. Το κίνητρο, άλλωστε, μπορεί να είναι απλώς η επιτυχία ενός αποκλειστικού ρεπορτάζ. Ακόμη και στην περίπτωση που κάποιος είναι βαλτός στις αποκαλύψεις του (όπως έχει συμβεί σε σκάνδαλα του παρελθόντος) ο τρόπος δεν ακυρώνει το περιεχόμενο.

Έχουμε χάσει την ικανότητα να κρατάμε μια συζήτηση στο επίπεδο που εξυπηρετεί τον αναγνώστη και τον ψηφοφόρο. Θα μπορούσε ο Ανδρουλάκης να πει ότι οι αριθμοί είναι λάθος, ότι το ακίνητο ανήκει σε συνονόματο εξάδελφο ή ακόμη ότι οι πολιτικές του θα επιτρέψουν κάποτε σε κάθε Έλληνα να έχει τόσο υψηλά εισοδήματα όσο τα δικά του. Επιμένει όμως στο «γιατί με χτυπούν» και γενικά εμφανίζει εαυτόν ως θύμα. Είναι άραγε αυτό αρχηγική συμπεριφορά;

Διαβάστε επίσης

Ο δωδεκάλογος του Ρομά