Διαβάζω στο mononews και ειδικότερα στη στήλη The Value Investor την εκτίμηση ότι οι τεράστιες θέσεις long αμερικανικών hedge funds σε κρατικά ομόλογα των ΗΠΑ ενδέχεται να λειτουργήσουν ως φρένο σε μια πολεμική κλιμάκωση. Οι θέσεις αυτές υπολογίζονται σε 2,4 τρις. δολάρια, ενώ οι αντίστοιχες short ανέρχονται σε 1,6 τρις. δολάρια.

Ας το πούμε όσο πιο απλά γίνεται. Όποιος παίρνει θέση long σ’ ένα ομόλογο ποντάρει ότι θα κερδίσει είτε από άνοδο της τιμής του, είτε από πτώση της απόδοσής του (επιτόκιο), είτε από το κουπόνι και τη διακράτησή του. Όποιος παίρνει θέση short ποντάρει ακριβώς στο αντίθετο.

Η ανάλυση είναι εύλογη. Αν ο πόλεμος συνεχιστεί και οι γεωπολιτικές εντάσεις κρατήσουν ψηλά το πετρέλαιο, τότε ο πληθωρισμός θα ενισχυθεί, τα επιτόκια θα κινηθούν ανοδικά και οι τιμές των ομολόγων θα δεχθούν ισχυρό πλήγμα. Αυτό σημαίνει ζημιές για όσους έχουν χτίσει μεγάλες θέσεις long — και μάλιστα με υψηλή μόχλευση.

Εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο σημείο. Όταν μια τοποθέτηση γίνεται με μεγάλη μόχλευση, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη μεταβολή στην τιμή του ομολόγου μπορεί να μετατραπεί σε δυσανάλογα μεγάλη απώλεια σε σχέση με τα ίδια κεφάλαια που έχουν επενδυθεί. Με βάση διάφορους διαθέσιμους δείκτες, η πραγματική μόχλευση πίσω από αυτές τις ακαθάριστες θέσεις φαίνεται να είναι πολύ υψηλή, πιθανότατα κοντά στο 9x. Με άλλα λόγια, για κάθε ένα δολάριο ιδίων κεφαλαίων επιστρατεύονται περίπου εννέα δολάρια δανειακής χρηματοδότησης, ώστε να στηθεί θέση αξίας δέκα δολαρίων.

Ως εδώ, η οικονομική λογική είναι πειστική. Ωστόσο, η πραγματικότητα δεν καθορίζεται μόνο από τις αγορές. Καθορίζεται και από την πολιτική — και συχνά από την πολιτική πολύ περισσότερο απ’ όσο είμαστε διατεθειμένοι να παραδεχθούμε.

Είναι συχνή η τάση να αποδίδεται στις αγορές ένας σχεδόν αυτόματος πειθαρχικός ρόλος, διότι έχει επικρατήσει η νεοφιλελεύθερη εκδοχή πως λειτουργούν με βάση την λογική.  Όμως οι αγορές δεν λειτουργούν πάντοτε με ορθολογικούς όρους. Αντίθετα, η  εμπειρία της περιόδου μετά το 1990 έχει δείξει πως  λειτουργούν κυρίως με κίνητρο το βραχυπρόθεσμο κέρδος, ακόμη κι όταν αυτό συνεπάγεται ευρύτερο συστημικό κόστος. Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 αποτελεί μόνιμη απόδειξη και υπενθύμιση. Δυστυχώς, μάλιστα, δεν είναι η μόνη.

Επιπλέον, δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται ότι οι μεγάλες απώλειες στις θέσεις long δεν θα εκδηλωθούν αποκομμένες από την ύπαρξη των θέσεων short. Ένα μέρος των πιέσεων θα αντισταθμιστεί. Όχι πως αυτό αναιρεί τον κίνδυνο. Απλώς υπενθυμίζει ότι η εικόνα είναι σχεδόν πάντα πιο σύνθετη από όσο αρχικά κρίνουμε.

Εκεί, όμως, όπου η οικονομική ανάλυση συναντά το όριό της είναι στο πεδίο της πολιτικής ισχύος. Ο πόλεμος πάντα προκαλεί εκτεταμένες απώλειες — οικονομικές, κοινωνικές και γεωπολιτικές. Παρά ταύτα, ο συγκεκριμένος διαρκεί ήδη 50 ημέρες και το πέρας του δεν είναι ορατό με σαφήνεια.  Η ζημιά έχει ήδη γίνει. Πιστεύει κανείς ότι θα υπάρξει πλέον κάποια «κανονικότητα» στην οποία θα μπορέσουμε να επανέλθουμε; Αν ναι, τότε ο ρομαντισμός είναι ακαταμάχητος. Το γεγονός αυτό από μόνο του δείχνει ότι το κόστος, όσο μεγάλο κι αν είναι, δεν αρκεί υποχρεωτικά για να επιβάλει την αποκλιμάκωση.

Το πιο δυσεπίλυτο ζήτημα της επόμενης ημέρας είναι το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν. Εκεί συμπυκνώνεται το πραγματικό πρόβλημα: πώς μπορεί να υπάρξει μια φόρμουλα διευθέτησης που να μην εκληφθεί ως ήττα από καμία πλευρά; Στο θέμα αυτό, η διπλωματία θα χρειαστεί όχι απλώς ευελιξία αλλά σχεδόν εξωπραγματική επινοητικότητα. Πιο εύκολα μπορεί να επιτευχθεί ένας συμβιβασμός που δεν θα εμφανιστεί ως ήττα στο θέμα των Στενών του Ορμούζ, παρά στο θέμα του ουρανίου.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με μια κρίση γεωπολιτικής διάστασης  αλλά και μ’ ένα πρόβλημα πολιτικής επιβίωσης. Οποιαδήποτε υποχώρηση του στο συγκεκριμένο θέμα του ουρανίου θα εκληφθεί ως ήττα ακόμη και από το δικό του πολιτικό ακροατήριο, το κίνημα MAGA. Μια τέτοια  εξέλιξη θα επηρεάσει ευθέως τους πολιτικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο—σίγουρα στην Βουλή των Αντιπροσώπων, πιθανώς στην Γερουσία —  με την ατζέντα του στα χέρια των Δημοκρατικών για  την επόμενη διετία.

Το τελικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν οι αγορές έχουν λόγο να ανησυχούν. Έχουν. Το ουσιώδες ερώτημα είναι αν αυτή η ανησυχία αρκεί για να αναχαιτίσει μια πολιτική ηγεσία όταν εκείνη θεωρεί ότι διακυβεύεται η ισχύς, το κύρος της ή και η ίδια της η επιβίωση. Πολύ απλά, λοιπόν: Θα το δεχθεί αυτό ο Τραμπ ή θα κάνει τα πάντα για να το αποτρέψει; Η ιστορία μάς έχει δείξει ότι, όταν η πολιτική επιβίωση συγκρούεται με την οικονομική λογική, η δεύτερη δεν βγαίνει πάντοτε νικήτρια.

Διαβάστε επίσης

Η Βουλή της χυδαιότητας και η αντιπολίτευση χωρίς πρόταση